Thứ tư, 18-11-26 06:02:31
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Biểu tượng hoa cau trong văn hoá Khmer

Báo Cà Mau Hoa cau, biểu tượng thiêng liêng trong hôn lễ của người Khmer, được xem là thước đo phẩm hạnh, phản ánh giá trị văn hoá độc đáo.

Trong đời sống văn hoá của người Khmer, buồng hoa cau được tôn vinh như biểu tượng đặc biệt, trở thành hiện thân sống động của triết lý nhân sinh, đạo đức cộng đồng và sự gắn kết gia đình. Lễ cưới truyền thống của người Khmer, buồng hoa cau là lễ vật không thể thiếu và luôn được nhà trai coi trọng, lựa chọn hết sức kỹ lưỡng.

Hoa cau, lễ vật linh thiêng trong lễ cưới của người Khmer. (Ảnh: DANH ÐIỆP)

Cộng đồng Khmer giữ niềm tin sâu sắc rằng, buồng hoa cau còn nằm nguyên trong bẹ chính là biểu tượng hoàn hảo để minh chứng cho sự trinh tiết và phẩm hạnh thuần khiết của người con gái trước khi bước vào đời sống hôn nhân. Biểu tượng này được gắn kết trực tiếp với yếu tố tín ngưỡng và vận mệnh của đôi vợ chồng mới. Niềm tin dân gian của người Khmer cho rằng, nếu buồng hoa cau được cắt từ trên cây xuống mà vẫn nguyên vẹn, không hề bị nứt vỡ lớp vỏ bên ngoài, điều đó được coi là bằng chứng cho thấy cô gái vẫn còn trong trắng. Ngược lại, nếu người được chọn thực hiện nghi lễ cắt hoa cau lỡ bất cẩn làm buồng hoa bị nứt lớp vỏ, hoặc khi mở ra mà buồng cau có nhánh thối hoặc khiếm khuyết, điều đó mang ý nghĩa tiêu cực.

Với tầm quan trọng ấy, việc thực hiện nghi lễ lấy buồng hoa cau phải tuân thủ những quy tắc nghiêm ngặt về người thực hiện. Người được chọn để cắt hoa cau phải đạt các tiêu chuẩn khắt khe về đạo đức và uy tín trong cộng đồng. Tiêu chuẩn tiên quyết là người đó phải hiểu biết tường tận phong tục, có gia đình gương mẫu, hạnh phúc, còn đầy đủ cả vợ, chồng, con cái ngoan ngoãn và làm ăn phát đạt. Những phẩm chất này nhằm truyền lại phước lành, kinh nghiệm sống hạnh phúc, sung túc từ thế hệ trước sang đôi vợ chồng trẻ. Ðồng thời, người này còn phải có kỹ năng nhanh nhẹn, tháo vát, biết trèo cây giỏi vì tục lệ quy định việc hái buồng hoa cau chỉ được phép thực hiện một lần duy nhất.

Vị Achar (chủ lễ) thực hiện nghi thức cắt hoa cau tại nhà cô dâu. (Ảnh: DANH ÐIỆP)

Nghi lễ cắt buồng hoa cau được diễn ra trang trọng dưới gốc một cây cau tươi tốt hướng về phía Ðông và buồng hoa cau được chọn cắt phải còn nguyên trong bẹ. Lễ vật chuẩn bị bao gồm nhang, đèn, mâm đựng buồng hoa cau với sợi chỉ đỏ, cùng với mâm cơm canh, rượu, gà luộc và bánh trái. Vai trò trung tâm của nghi lễ thuộc về ông Maha (người chủ trì). Ðúng giờ quy định, ông Maha hướng dẫn chú rể ngồi trước chiếu lễ, thắp nhang đèn và thực hiện nghi thức khấn vái. Lời khấn mời gọi thần giữ vườn và thần bảo vệ cây cau về dự, chứng giám và chúc phúc cho lễ thành hôn. Sự tôn trọng tuyệt đối dành cho các vị thần cai quản tự nhiên thể hiện rõ trong nghi thức này.

Ông Maha chọn 1 hoặc 2 thanh niên khoẻ mạnh trèo lên cây cau, cẩn thận đưa buồng hoa cau xuống gần mặt đất. Buồng hoa này phải còn nguyên trong bẹ. Sau khi hái xuống, hai thiếu nữ sẽ đón nhận buồng hoa. Buồng hoa sau đó được ông Maha đỡ trên khăn vuông đỏ, gói lại cẩn thận và cột bằng chỉ đỏ, sẵn sàng để rước sang nhà gái vào sáng hôm sau.

Ý nghĩa sâu sắc nhất của nghi lễ nằm ở hành động ông Maha tạ ơn cây cau đã ban tặng bông hoa linh thiêng làm lễ vật cưới. Hành động tạ ơn này thể hiện niềm tin con người là bộ phận không thể tách rời của thiên nhiên, luôn sống chan hoà và dựa vào thiên nhiên để tồn tại. Cộng đồng Khmer luôn duy trì mối quan hệ tương hỗ, vừa khai thác, vừa nuôi dưỡng và biết ơn thiên nhiên. Ðây chính là nét đẹp văn hoá cốt lõi trong ứng xử với môi trường tự nhiên của người Khmer Cà Mau và cả Nam Bộ, nơi mà giá trị tinh thần luôn song hành cùng sự sống.

 

Hoa cau là lễ vật không thể thiếu trong lễ cưới của người Khmer. Tượng trưng cho sự trong trắng của người phụ nữ (cô dâu). (Ảnh: DANH ÐIỆP)

Lễ cắt hoa cau tại nhà cô dâu là nghi thức trọng yếu và mang tính biểu tượng cao trong hôn lễ Khmer, đóng vai trò là nghi thức chính cho việc đôi trai gái được công nhận là vợ chồng. Nghi lễ được cử hành qua nhiều bước trang trọng như: Achar thắp nhang đèn và đọc kinh cầu phúc lành, tiếp đó, Maha múa điệu "Rom bơk bai sây" để công khai tuyên bố sự đồng thuận chính thức của họ hàng thân tộc hai bên đối với cuộc hôn nhân.

Biểu tượng hoa cau không chỉ là lễ vật cưới mang tính truyền thống mà còn là tấm gương phản chiếu trọn vẹn triết lý sống, đạo đức hôn nhân bền vững và sự hài hoà giữa con người với vạn vật trong văn hoá người Khmer. Việc giữ gìn, truyền dạy và thực hành nghi lễ này là phương thức quan trọng để di sản văn hoá đặc sắc này được nhận diện, trân trọng và phát huy giá trị bền vững./.

Tăng Vũ Khắc

 

 

 

Khai mạc giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam

Chiều tối 14/11, giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam chính thức khai mạc, với chủ đề "Điểm hẹn Cà Mau". Giải thu hút gần 7.000 vận động viên tranh tài ở các cự ly.

Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Hồ Trung Việt dự Ngày hội Đại đoàn kết tại Xã Quách Phẩm

Sáng 14/11, tại Nhà văn hoá ấp Xóm Dừa, Đảng uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam Xã Quách Phẩm tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026. Ngày hội diễn ra trong không khí rộn ràng cùng nhiều hoạt động ý nghĩa.

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I - năm 2026: 18 thí sinh tranh tài vòng Chung kết

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026, do Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau tổ chức, là sân chơi âm nhạc hấp dẫn, thu hút 140 thí sinh đến từ các địa phương, đơn vị trong tỉnh tham gia. Qua vòng tuyển chọn, 74 thí sinh xuất sắc bước vào vòng Bán kết với 4 buổi thi diễn sôi nổi. Sau 4 buổi thi diễn Bán kết, 18 thí sinh xuất sắc được chọn bước vào Chung kết.