Cà Mau định hướng hình thành ngành công nghiệp nuôi biển hiện đại

Với vị trí địa lý đặc biệt, sở hữu hệ sinh thái phong phú, Cà Mau xác định phát triển nuôi biển là ngành kinh tế mới mang tính đột phá. Đây là bước đi chiến lược nhằm gia tăng giá trị, không chỉ mở hướng chuyển dịch sinh kế bền vững cho ngư dân, bảo vệ nguồn lợi tự nhiên, mà còn đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh.

• Nghề nuôi biển dần định hình
• Nuôi biển - hướng đi chiến lược mới của kinh tế thuỷ sản

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau vừa phê duyệt "Kế hoạch phát triển nuôi hải sản trên biển và ven biển tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045". Tổng nhu cầu kinh phí thực hiện cho giai đoạn đến năm 2030 là gần 18 tỷ đồng.

Kế hoạch này được kỳ vọng là hướng đi chiến lược giúp nghề cá Cà Mau phát triển bền vững, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế.

Tiềm năng, lợi thế

Cà Mau sở hữu vị trí địa lý đặc biệt với ba mặt giáp biển, vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn tiếp giáp cả biển Đông và biển Tây. Hệ thống cụm đảo: Hòn Khoai, Hòn Chuối, Hòn Đá Bạc (gồm khoảng 8 hòn đảo lớn, nhỏ) không chỉ giữ vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh mà còn có hệ sinh thái phong phú.

Điều kiện tự nhiên ít chịu tác động trực tiếp từ thiên tai, bão và áp thấp nhiệt đới, cùng với hệ thống bãi triều rộng lớn, vùng biển Cà Mau là ngư trường lý tưởng để phát triển nuôi hải sản lồng bè và các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ có giá trị kinh tế cao (nghêu, sò huyết, vẹm xanh, hàu...) theo phương thức công nghiệp và đồng quản lý.

Nghề nuôi cá lồng bè mang lại hiệu quả, từng bước được mở rộng tại đảo Hòn Chuối.

Hiện nay, nghề nuôi cá lồng bè ven đảo tập trung chủ yếu tại đảo Hòn Chuối với 54 hộ nuôi cá bớp (108 lồng), mang lại nguồn sinh kế ổn định cho bà con nhiều năm qua. Mô hình này đang tiếp tục được nhân rộng tại cụm đảo Hòn Đá Bạc.

Đối với nhuyễn thể, toàn tỉnh hiện có 1.196 lồng nuôi hàu của 1 hợp tác xã (HTX) và 24 hộ dân, với tổng diện tích hơn 13.000 m². Nghề nuôi nghêu, sò huyết vùng bãi bồi ven biển, tiêu biểu có HTX Đồng Tiến (xã Vĩnh Hậu) với quy mô 950 ha. Bên cạnh đó, sò huyết và vọp cũng được người dân thả nuôi kết hợp trong các vuông tôm quảng canh.

Giải "bài toán" sinh kế và chống khai thác IUU

Ngành thuỷ sản Cà Mau đang đứng trước thách thức lớn khi nguồn lợi hải sản ven bờ có xu hướng suy giảm do khai thác quá mức và thiếu kiểm soát trong thời gian dài. Song song đó, việc thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), cùng lộ trình cắt giảm tàu cá công suất nhỏ và hạn chế các nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi, môi trường sinh thái, đang tác động trực tiếp đến sinh kế của ngư dân ven biển, hải đảo vốn phụ thuộc vào khai thác tự nhiên.

Trước bối cảnh đó, Cà Mau xác định nuôi biển là ngành kinh tế mới mang tính đột phá, có giá trị gia tăng cao, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng GRDP của tỉnh.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, khẳng định, chủ trương của Cà Mau là phát triển kinh tế biển xanh, lấy việc chuyển đổi nghề khai thác ven bờ làm trọng tâm để giảm áp lực lên nguồn lợi tự nhiên và thực hiện nghiêm quy định IUU.

“Tỉnh sẽ ưu tiên ứng dụng công nghệ, hiện đại hoá hạ tầng và thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu để hình thành chuỗi giá trị bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo tồn hệ sinh thái và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng biển, đảo”, ông Phạm Văn Mười cho biết.

Mô hình nuôi biển bắt đầu hình thành và phát triển tại khu vực cụm đảo Hòn Đá Bạc.

Mục tiêu đạt 3.000 tấn hải sản lồng bè vào năm 2030

Theo kế hoạch, Cà Mau đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 đạt quy mô nuôi hải sản lồng bè quanh các đảo khoảng 0,15 triệu m³ (sản lượng khoảng 3.000 tấn); diện tích nuôi nhuyễn thể ven biển (vẹm xanh, hàu, sò huyết, nghêu) đạt khoảng 2.200 ha.

Tỉnh sẽ phát triển nghề nuôi cá lồng bè tập trung quanh cụm đảo Hòn Chuối, Hòn Đá Bạc thành mô hình trọng điểm; phát triển vùng nuôi nhuyễn thể tại các bãi triều ven biển và một phần phân khu dịch vụ - hành chính thuộc Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau.

Thử nghiệm nuôi bằng lồng HDPE chịu sóng gió tại đảo Hòn Chuối nhằm thay thế lồng gỗ truyền thống, dễ dàng di chuyển tránh trú theo mùa.

Để hiện thực hoá mục tiêu này, Cà Mau quyết tâm phát triển mô hình nuôi biển công nghệ cao, áp dụng quy trình an toàn sinh học và truy xuất nguồn gốc. Chuỗi liên kết từ khâu cung ứng con giống, thức ăn đến dịch vụ hậu cần, thu mua, chế biến và tiêu thụ sẽ được xây dựng chặt chẽ.

Cùng với đó, việc chuyển đổi nghề, tạo việc làm và sinh kế ổn định cho một bộ phận ngư dân khai thác ven bờ thuộc diện cắt giảm, dừng nghề ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái cũng sẽ được triển khai thực hiện. Trong đó, ưu tiên bố trí, sắp xếp cho ngư dân tham gia trực tiếp vào các mô hình nuôi vẹm xanh theo hình thức đồng quản lý tại ven bờ hoặc mô hình nuôi sò huyết bãi triều tập trung, nhằm tạo sinh kế mới và bảo vệ tài nguyên tự nhiên.

“Tầm nhìn đến năm 2045, Cà Mau định hướng hình thành ngành công nghiệp nuôi biển hiện đại với quy mô tập trung; phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, mở rộng nuôi thương phẩm các đối tượng thuỷ sản có giá trị kinh tế cao, đáp ứng yêu cầu thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu”, ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết.

Song song với phát triển nuôi thuỷ sản, Cà Mau tăng cường hoạt động thả giống để tái tạo nguồn lợi.

Để phát triển nghề nuôi biển và ven biển hiệu quả, bền vững, tỉnh Cà Mau kêu gọi đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng dùng chung tại các vùng nuôi biển tập trung và khu vực đảo, trọng tâm là hệ thống nguồn điện sản xuất, nguồn nước ngọt, hệ thống thông tin liên lạc, bến neo đậu trú bão an toàn cho tàu thuyền hậu cần nuôi biển và hệ thống logistics lạnh phục vụ bảo quản sản phẩm hải sản sau thu hoạch.

Tỉnh ưu tiên thu hút các doanh nghiệp có năng lực tài chính, công nghệ, thị trường để xây dựng đề án, dự án nuôi biển theo từng đối tượng chủ lực gắn với chế biến, logistics và xuất khẩu./.

Trần Nguyên