Cà Mau hướng tới sản xuất lúa bền vững

Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp liên tục tăng cao, mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Cà Mau đang giúp nông dân giảm chi phí, tăng lợi nhuận và từng bước chuyển sang sản xuất nông nghiệp bền vững.

• Đầu năm xông đất nhà nông: Những tín hiệu vui ​từ đồng ruộng
• Diêm dân cải tạo đồng ruộng để làm vụ muối mới
• Giải pháp quản lý rơm rạ trên đồng ruộng kết hợp cơ giới hóa và cải thiện sức khỏe đất

Tại xã Đá Bạc, trong vụ lúa Đông Xuân năm 2025-2026, mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp được Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau triển khai tại Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ Nông nghiệp Đồng Thuận (Ấp 7) với quy mô 30 ha, sử dụng giống lúa ST25. Nông dân tham gia được hỗ trợ 50% chi phí sản xuất và hướng dẫn quy trình canh tác theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.

Ông Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau (giữa) thăm mô hình lúa chất lượng cao phát thải thấp tại xã Đá Bạc.

Điểm nổi bật của mô hình là thay đổi tập quán sản xuất truyền thống, qua đó giảm đáng kể chi phí đầu vào. Lượng giống gieo sạ giảm còn khoảng 90 kg/ha (so với trước đây 150 kg/ha); áp dụng quản lý sinh vật gây hại tổng hợp; rút nước giữa vụ hai lần; tăng sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, đồng thời giảm phân hoá học và thuốc bảo vệ thực vật. Trong điều kiện giá phân bón, thuốc tăng cao thời gian qua, việc cắt giảm này giúp nông dân “nhẹ gánh” chi phí nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.

Anh Hà Minh Đương, thành viên HTX Đồng Thuận, chia sẻ: “Ban đầu sạ thưa cũng lo, nhưng khi làm đúng kỹ thuật thì lúa khỏe, ít sâu bệnh. Giống, phân, thuốc đều giảm nên chi phí thấp hơn so với mọi năm. Năm nay lúa phát triển tốt, hạt chắc và đẹp, năng suất còn nhỉnh hơn năm rồi”.

Anh Hà Minh Đương (thứ hai từ phải sang), thành viên HTX Đồng Thuận, phấn khởi khi lúa phát triển tốt, năng suất cao hơn các vụ trước.

Theo ông Nguyễn Văn Ấu, Giám đốc HTX Đồng Thuận, trước đây nông dân chưa thực hiện việc rút nước giữa vụ lúa, tuy nhiên khi áp dụng biện pháp này một cách hợp lý, đất ruộng trở nên cứng chân hơn, giúp hạn chế tình trạng lúa đổ ngã. Bên cạnh đó, sạ thưa còn góp phần giảm sâu bệnh, thậm chí có hộ chỉ cần phun thuốc bảo vệ thực vật một lần trong suốt vụ. Nhiều hộ tham gia mô hình cho biết năng suất đạt từ 7-8 tấn/ha.

Ruộng lúa trong mô hình sinh trưởng tốt, cứng cây, ít đổ ngã; hạt chắc, đồng đều, nâng cao năng suất và chất lượng.

Không chỉ tại xã Đá Bạc, mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp còn được triển khai tại nhiều địa phương trong tỉnh. Trong vụ Hè Thu 2025 và Đông Xuân 2025-2026, toàn tỉnh đã thực hiện 6 mô hình với tổng diện tích gần 300 ha tại các xã Đá Bạc, Khánh Bình, Vĩnh Thanh và Hoà Bình.

Ông Nguyễn Trần Thức (bìa trái) trao Quyết định của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau công nhận vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp cho ông Nguyễn Văn Ấu, Giám đốc HTX Đồng Thuận, xã Đá Bạc (thứ 2 từ trái sang).

Ông Nguyễn Hồng Phúc, Chủ tịch HĐQT HTX Dịch vụ Nông nghiệp Hồng Phát (xã Vĩnh Thanh), cho biết: Mô hình mang lại hiệu quả rõ rệt khi giảm chi phí đầu vào, giữ năng suất ổn định và tăng lợi nhuận cho nông dân. Đồng thời, việc giảm thuốc bảo vệ thực vật giúp bảo vệ sức khỏe nông dân trực tiếp sản xuất và môi trường. HTX sẽ tiếp tục duy trì, nhân rộng mô hình để hướng tới sản xuất bền vững.

Qua tổng kết, các ruộng lúa sinh trưởng đồng đều, ít sâu bệnh, năng suất bình quân trên 7 tấn/ha. Nông dân tuân thủ tốt quy trình canh tác lúa giảm phát thải. Lượng giống gieo sạ giảm khoảng 40%, phân hoá học giảm trên 30%, số lần phun thuốc giảm khoảng 3 lần so với ngoài mô hình. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng hạt gạo mà còn giúp giảm chi phí đáng kể trong điều kiện giá vật tư tăng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước.

Ông Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau, nhận định.

“Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã công nhận vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp cho các hợp tác xã tham gia. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng vùng sản xuất tập trung, phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu”, ông Nguyễn Trần Thức khẳng định.

Mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp được triển khai tại nhiều địa phương trong tỉnh, mang lại hiệu quả tích cực.

Mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang khẳng định hướng đi hiệu quả. Không chỉ giúp nông dân giảm chi phí, tăng thu nhập, mô hình còn mở ra hướng đi bền vững cho ngành lúa gạo Cà Mau trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Cẩm Nhi