Chính sách phải đặt trọng tâm vào con người, không để ai bị bỏ lại phía sau

Trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, phiên thảo luận tại Tổ sáng 25/11 về hai chương trình mục tiêu quốc gia liên quan đến giáo dục - đào tạo và chăm sóc sức khoẻ - dân số giai đoạn 2026-2035, các đại biểu Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau đã đưa ra nhiều góp ý mạnh mẽ, tập trung vào những vấn đề còn bất cập, từ chất lượng đại học, đạo đức học sinh, giáo dục giới tính đến hệ thống bác sĩ gia đình, hồ sơ sức khoẻ điện tử và chính sách đặc thù dành cho vùng dân tộc thiểu số.

• Đại biểu Cà Mau phát huy trí tuệ, trách nhiệm, góp ý sâu sắc nhiều dự án luật quan trọng
• Nhiều Tổ đại biểu HĐND tỉnh tiếp xúc cử tri trước kỳ họp cuối năm 2025
• Đại biểu HĐND tỉnh tiếp xúc cử tri tại nhiều địa phương trong tỉnh

Đề nghị sớm hoàn thiện hồ sơ sức khoẻ điện tử cho toàn dân

Có những đánh giá thẳng thắn về chất lượng giáo dục đại học hiện nay, đại biểu Nguyễn Quốc Hận cho rằng, việc mở rộng ồ ạt các trường đại học, nhất là khối tư thục, cùng hình thức xét tuyển học bạ đã dẫn đến suy giảm chất lượng đầu vào. Nhiều sinh viên tốt nghiệp không đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động, dẫn tới thất nghiệp hoặc phải chuyển sang lao động phổ thông. Bên cạnh đó, đào tạo sau đại học cũng bộc lộ nhiều bất cập khi số lượng tiến sĩ tăng nhanh nhưng công trình nghiên cứu thực chất lại rất hạn chế.

Đại biểu nhấn mạnh cần siết chặt kiểm định chất lượng và phân bổ chỉ tiêu phù hợp với nhu cầu nhân lực thực tế.

 Đại biểu Nguyễn Quốc Hận cảnh báo chất lượng đào tạo đại học còn thấp, đề nghị tăng cường giáo dục kỹ năng sống và xem xét mô hình tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai.

Quan tâm tình trạng suy giảm đạo đức, lối sống của một bộ phận học sinh bậc phổ thông, thể hiện qua bạo lực học đường và hành vi lệch chuẩn, ông đề nghị tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, bởi không ít em khi bước vào môi trường đại học hay đi làm vẫn thiếu kỹ năng tự phục vụ cơ bản. Đại biểu cũng đề nghị tiếp cận vấn đề giáo dục giới tính một cách khoa học, phù hợp với văn hoá Việt Nam nhưng không né tránh trước các xu hướng giới hiện nay.

Về ngôn ngữ, đại biểu Hận đồng tình với chủ trương xem xét đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, nhưng lưu ý việc dạy học phải gắn với môi trường sử dụng thực tế để tránh tình trạng học chỉ để thi, sau đó nhanh chóng quên.

Chuyển sang lĩnh vực y tế, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu nâng cao thể chất người Việt. Theo ông, muốn tăng chiều cao trung bình thì cần tập trung chăm sóc sức khoẻ bà mẹ mang thai và trẻ nhỏ - giai đoạn quyết định đến sự phát triển thể chất.

Ông cũng đề cập việc phát triển mạng lưới bác sĩ gia đình nhằm phát hiện sớm và giảm nguy cơ tử vong ở các bệnh như đột quỵ, tai biến; đề nghị sớm hoàn thiện hồ sơ sức khoẻ điện tử cho toàn dân để cá thể hoá chăm sóc sức khoẻ; quan tâm hơn đến nhu cầu tinh thần và không gian sinh hoạt cho người cao tuổi trong bối cảnh già hoá dân số.

Làm rõ tính khả thi của chương trình hiện đại hoá giáo dục

Đại biểu Đinh Ngọc Minh đề nghị quy hoạch lại mạng lưới đại học, giảm thủ tục hành chính và tăng vai trò tư nhân trong giáo dục - y tế.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh cho rằng, mục tiêu đưa đại học Việt Nam vào nhóm trường hàng đầu thế giới là tham vọng lớn, trong khi điều kiện thực tế chưa tương xứng; nhiều trường còn nặng lý thuyết, thiếu trải nghiệm thực tế. Từ thực tiễn đó, ông đề nghị áp dụng mô hình giảng viên đi thực tế doanh nghiệp trong một năm để chương trình đào tạo gắn hơn với nhu cầu thị trường lao động.

Về quy hoạch mạng lưới trường đại học, ông Minh đề nghị phân bổ lại nhằm tránh tập trung quá nhiều ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, đồng thời tạo điều kiện phát triển các đại học vùng tại các địa phương ven biển có lợi thế về quỹ đất và hạ tầng.

Liên quan thủ tục hành chính trong đầu tư công, ông đề nghị các bộ, ngành xem xét giảm tối đa các bước phê duyệt, áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình để đẩy nhanh tiến độ, tránh chậm giải ngân.

Đồng thời, để giảm áp lực ngân sách, cần xác định rõ mục tiêu xã hội hoá ở lĩnh vực y tế, có thể đặt mục tiêu tư nhân đảm nhận 30% hệ thống giường bệnh; trong giáo dục, cần quy định rõ tỷ lệ học sinh - sinh viên được đào tạo tại các cơ sở tư thục.

Chính sách hỗ trợ cần chuyển từ tiếp cận theo địa bàn sang tiếp cận theo đối tượng

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh không được bỏ sót chính sách đặc thù và đề xuất mô hình “đào tạo trọn gói” cho thanh niên dân tộc thiểu số.

Tập trung phân tích chính sách liên quan vùng đồng bào DTTS trong bối cảnh sáp nhập các chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc, cho rằng, việc sáp nhập chương trình phải bảo đảm nguyên tắc không trùng lặp, nhưng đồng thời không làm mất đi các chính sách đặc thù dành cho vùng đồng bào DTTS. Một số nhóm chính sách về giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nhân lực y tế vùng khó vẫn chưa được đưa vào chương trình mới, dễ dẫn đến “khoảng trống chính sách”.

Đại biểu nhấn mạnh, chính sách hỗ trợ cần chuyển từ tiếp cận theo địa bàn sang tiếp cận theo đối tượng, bởi thực tế hiện có nhiều hộ nghèo là người DTTS sinh sống ngoài khu vực đặc biệt khó khăn nên không được thụ hưởng chính sách, dẫn đến bất bình đẳng. Bà đề nghị thiết kế lại cơ chế phân bổ nguồn lực theo hướng công bằng hơn, đồng thời khuyến khích cơ chế chia sẻ giữa địa phương giàu và địa phương nghèo.

Đối với đào tạo nghề, bà đề nghị tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ cao cho thanh niên DTTS; đề xuất chính sách “đào tạo trọn gói” tương tự mô hình dành cho sinh viên Lào và Campuchia: Nhà nước hỗ trợ toàn bộ chi phí học tập, người học phải cam kết phục vụ địa phương sau khi tốt nghiệp, nếu không thực hiện cam kết thì phải hoàn trả kinh phí.

Phiên thảo luận ghi nhận nhiều góc nhìn đa chiều, thẳng thắn và giàu tính thực tiễn từ Đoàn đại biểu Cà Mau. Ba đại biểu thống nhất quan điểm: Chính sách giáo dục - y tế và chính sách đối với vùng DTTS phải đặt trọng tâm vào con người, tạo động lực phát triển bền vững và bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau./.

Lê Hằng