Ðể trọn vẹn lời hứa trở về

Giữa cao điểm của Chiến địch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, chúng tôi tìm về mảnh đất Hưng Mỹ, nghe câu chuyện của mẹ Trương Thị Huệ để cảm nhận sâu sắc ước nguyện được đón con trở về, để những lời hẹn dang dở có ngày được trọn vẹn...

• Tìm hài cốt liệt sĩ: Trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân
• Đất mẹ gọi các anh về - Bài 2: Tìm hài cốt liệt sĩ nơi xứ người
• Xác định chiến dịch 500 ngày đêm là trách nhiệm, là mệnh lệnh trái tim
• Chiến dịch 500 ngày đêm: Đã quy tập 1.563 hài cốt liệt sĩ, phát hiện 9 mộ tập thể

Khắc khoải chờ con

Trong căn nhà nhỏ ở ấp Thị Tường B, Mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) Trương Thị Huệ run run thắp nén hương lên bàn thờ chồng và con trai lớn. Chồng của mẹ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ; người con trai lớn cũng ngã xuống nơi biên giới Tây Nam, nhưng nỗi đau khôn nguôi là đến nay vẫn chưa tìm thấy phần mộ. Cả chồng và con của mẹ đều không để lại tấm ảnh thờ.

Năm 1984, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, người con trai Nguyễn Thanh Hồng từ giã mẹ lên đường làm nghĩa vụ tại biên giới Tây Nam. Ngày anh đi, nụ cười thanh xuân hăng hái của tuổi đôi mươi hứa hẹn ngày trở về. Nhưng lần ra đi ấy... lại là mãi mãi.

Thời gian có thể làm lành những vết thương trên da thịt, nhưng chẳng thể lấp đầy khoảng trống trong lòng người ở lại. Ðứa trẻ năm xưa từng chèo xuồng chở cha sang sông chiến đấu, rồi tiếp bước cha lên đường theo tiếng gọi non sông, đến nay vẫn biệt tăm. Bóng chiều đã xế, người mẹ già gầy guộc vẫn dành chút quỹ thời gian ngắn ngủi còn lại của đời mình để chờ con, chờ cánh chim lạc đàn chưa thể tìm lối trở về nơi quê cha đất tổ.

Mẹ VNAH Trương Thị Huệ vẫn ngày ngày mong ngóng tìm được hài cốt con trai.

Những ngày này, thông tin về Chiến dịch tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ như đốm lửa nhỏ thắp lên hy vọng trong lòng mẹ. Mẹ dõi theo từng bản tin, không chỉ mong con mình được trở về mà còn mong những người mẹ VNAH khác trên khắp đất nước sớm đón con về.

“Thấy người ta lấy mẫu ADN để tìm lại danh tính cho các liệt sĩ, tôi mong lắm con mình được trở về nơi chôn nhau cắt rốn. Chỉ sợ tôi không còn đủ thời gian chờ ngày đem con về”, mẹ nghẹn ngào lau vệt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo. Lời bộc bạch của mẹ Huệ khiến ai nghe cũng không khỏi rưng rưng.

Chắp lại mảnh thời gian

Ðáp lại mong mỏi khắc khoải của những Mẹ VNAH và hàng ngàn gia đình liệt sĩ, hành trình trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ đang được tỉnh Cà Mau triển khai quyết liệt bằng tinh thần trách nhiệm cao và lòng tri ân sâu sắc.

Tỉnh Cà Mau hiện có 11 nghĩa trang liệt sĩ, với 16.721 phần mộ, trong đó vẫn còn 3.382 ngôi mộ chưa xác định được thông tin.

Vừa qua, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Xã Trần Văn Thời, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Cà Mau tiến hành khai quật, lấy 237 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ để bàn giao cho Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an). Mỗi mẫu sinh phẩm được gửi đi không đơn thuần là một quy trình kỹ thuật mà còn là sợi chỉ đỏ thiêng liêng nối liền quá khứ với hiện tại, thắp lên hy vọng tìm lại tên tuổi cho các anh.

Ðại tá Lê Quang Luật, Phó Chính uỷ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau, chia sẻ: “Chúng tôi làm việc với tinh thần quyết liệt và trách nhiệm cao nhất, động viên từng cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ bằng cái tâm cùng lòng biết ơn vô hạn đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc”.

Phát biểu chỉ đạo về nhiệm vụ thiêng liêng này, đồng chí Ngô Vũ Thăng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 tỉnh Cà Mau, nhấn mạnh: “Việc tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là chủ trương mang ý nghĩa nhân văn của Ðảng và Nhà nước, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Ðây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim đối với sự hy sinh cao cả của các anh hùng liệt sĩ. Công tác lấy mẫu phải tuyệt đối chính xác, không được bỏ sót bất kỳ mộ liệt sĩ hay nguồn thông tin nào”.

Nghe tin về chiến dịch, trong căn nhà nhỏ ở xã Trí Phải, Mẹ VNAH Ðoàn Thị Cưởng lại càng nhen nhóm trong tim niềm hy vọng mong manh nhưng chưa bao giờ tắt. Chồng mẹ là liệt sĩ Nguyễn Văn Vĩnh, ngã xuống năm 1965; vài năm sau, người con trai lớn là liệt sĩ Nguyễn Thanh Dân cũng hy sinh khi tròn 17 tuổi.

Nhiều hoạt động ý nghĩa được Xã đoàn Trí Phải phối hợp duy trì với mong muốn góp phần sẻ chia và xoa dịu những mất mát trong lòng mẹ Ðoàn Thị Cưởng.

Mẹ Cưởng kể, anh Dân hy sinh tại So Ðũa (Cần Thơ), sau này nghe nói được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Cần Thơ. Mẹ từng lặn lội đến tận nơi tìm con theo lời chỉ dẫn, nhưng khi đứng trước tấm bia, tên tuổi khắc trên đó là một liệt sĩ khác.

“Tôi già rồi, chẳng biết còn sống được bao lâu nữa, chỉ ước sao trước khi nhắm mắt, tìm được nấm mộ của con để đưa con về...”, mẹ Cưởng nghẹn ngào.

Từ các cơ quan quản lý, lực lượng vũ trang, các nhà khoa học giám định cho đến từng người dân, tất cả đang cùng chung trách nhiệm: đưa các anh trở về với đất mẹ, với gia đình. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tri ân sẽ không bao giờ có điểm dừng, quá khứ hào hùng sẽ không bao giờ bị lãng quên và lòng biết ơn sẽ mãi vẹn nguyên cùng năm tháng./.

Trịnh Hải