Biến tài nguyên tĩnh thành sản phẩm sống động

Không chỉ sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn độc đáo, Cà Mau còn là nơi lưu giữ kho tàng di sản vô cùng phong phú. Trước làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, việc số hoá di sản không chỉ là yêu cầu cấp bách để ngăn ngừa nguy cơ mai một, đánh thức những giá trị đang “ngủ quên” mà còn tạo động lực để Cà Mau phát triển vững chắc trong kỷ nguyên mới.

• Bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị văn hoá dân gian cho phát triển du lịch
• Định hướng phát triển du lịch trải nghiệm cho phường Bạc Liêu

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Ðức Trí, Trưởng khoa Du lịch, Trường Kinh doanh (Ðại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) về các giải pháp biến di sản Cà Mau từ tài nguyên tĩnh thành sản phẩm sống động.

- Nhìn từ bức tranh tổng thể, ông nhận định thế nào về những thuận lợi và thách thức của Cà Mau trong việc số hoá di sản?

Tiến sĩ Nguyễn Ðức Trí: Cà Mau hợp nhất với Bạc Liêu tạo nên Cà Mau mới, không đơn thuần là sự cộng dồn về mặt địa lý, mà là cuộc tái cấu trúc mang tính chiến lược về không gian phát triển. Vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc sở hữu hệ sinh thái di sản kép đặc sắc, từ các giá trị văn hoá phi vật thể đến hệ sinh thái rừng ngập mặn rất độc đáo. Ðây là nguồn tài nguyên khổng lồ để Cà Mau xây dựng các phương án bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh bùng nổ công nghệ. Ðể phát huy giá trị di sản trong thời đại số, việc triển khai các mô hình du lịch thông minh quy mô lớn đặt ra thách thức cho các địa phương về nguồn lực tài chính. Trong khi đó, thực trạng chung của du lịch Cà Mau hiện nay là sự phân mảnh về dữ liệu và thiếu hụt hạ tầng kết nối số đồng bộ. Chính vì thế, làm thế nào để kích hoạt giá trị di sản Cà Mau thông qua các nền tảng số sẵn có với chi phí tối ưu là giải pháp có tính khả thi cao.

Du khách tương tác trên màn hình số để tìm hiểu về văn hoá, lịch sử Cà Mau tại Bảo tàng tỉnh Cà Mau.

- Ông đánh giá thế nào về nền tảng mà Cà Mau đã hình thành trong ứng dụng công nghệ để bảo tồn di sản?

Tiến sĩ Nguyễn Ðức Trí: Bắt nhịp với xu thế của cuộc cách mạng 4.0, Cà Mau đang từng bước xây dựng hệ sinh thái số với những bộ dữ liệu quan trọng. Ðơn cử là lớp dữ liệu di sản đã bước đầu được số hoá qua các chương trình bảo tồn, toạ độ GIS, tư liệu hình ảnh và mô tả lịch sử của các di tích. Với lớp dữ liệu kết nối dịch vụ, tỉnh đã xây dựng danh mục các cơ sở lưu trú, đơn vị lữ hành và đặc sản địa phương trên các nền tảng xúc tiến thương mại và mạng xã hội... Các bộ dữ liệu trên là nền tảng quan trọng để bắt đầu mô hình làm giàu dữ liệu, vận hành dựa trên cơ chế vòng lặp khép kín, trong đó, dữ liệu là huyết mạch.

Du khách nghe thuyết minh về Khu Lưu niệm Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ và Nhạc sĩ Cao Văn Lầu.

­- Ðể triển khai mô hình làm giàu dữ liệu di sản, theo ông, tỉnh Cà Mau cần tập trung vào những nội dung nào?

Tiến sĩ Nguyễn Ðức Trí: Trước hết, tận dụng dữ liệu 112 di tích hiện có trên cổng thông tin của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau để chuyển hoá thành kịch bản kể chuyện. Tại mỗi điểm di sản, bảng thông tin cần được thay thế bằng mã QR biết thuyết minh để du khách không chỉ đọc bằng mắt, mà còn được nghe bằng tai và cảm xúc, giúp di sản được thể hiện như những thực thể sống động.

Bên cạnh đó, xây dựng mạng lưới liên kết số giữa các hộ dân làm du lịch với du khách trong nước và quốc tế mà không cần thông qua các đơn vị khác nhằm giảm chi phí trung gian; phát triển nhật ký giám sát “sức khoẻ” di sản, cho phép du khách thông báo ngay các vấn đề về môi trường, các hành vi vi phạm bảo tồn, nhằm nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ di sản. Ngoài ra, có thể thiết kế huy hiệu số để trao cho du khách hoàn thành một hành trình khám phá tại Cà Mau. Khi thu thập đủ bộ huy hiệu, khách nhận được phần thưởng có giá trị thực tế như ưu đãi 50% cho chuyến đi tiếp theo hoặc được khắc tên trên tường bảo tồn số của tỉnh.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Trí, Trưởng khoa Du lịch, Trường Kinh doanh (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) tham luận tại Hội thảo bảo tồn và phát huy giá trị di sản Cà Mau.

­- Ðâu là giải pháp để Cà Mau thúc đẩy hiệu quả số hoá di sản, thưa ông?

Tiến sĩ Nguyễn Ðức Trí: Tỉnh nên dành nguồn lực nâng cấp băng thông, hạ tầng mạng lưới 5G tại các vùng lõi rừng ngập mặn và xây dựng Trung tâm điều hành du lịch thông minh. Tại đây, dữ liệu sẽ thay thế con người trong việc dự báo và điều phối dòng khách. Ngoài ra, đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật cho dữ liệu và các quy tắc ứng xử trên không gian mạng du lịch, ví dụ như ban hành bộ tiêu chí Chứng nhận số cho các dịch vụ đạt chuẩn.

Bên cạnh đó, tạo môi trường thuận lợi cho khai thác di sản. Nhà nước sở hữu dữ liệu gốc về di sản và mở kho dữ liệu này cho các hoạt động khởi nghiệp du lịch. Khi đó, doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu để tạo ra các ứng dụng thực tế ảo, trò chơi tương tác hoặc tour ảo phục vụ du khách.

Phát triển du lịch Cà Mau trong bối cảnh mới không nhất thiết phải dựa vào những dự án đầu tư to lớn. Việc khai thác thông minh nguồn tài nguyên dữ liệu dựa trên nền tảng di sản sẵn có chính là lối đi khả thi đầy triển vọng. Nếu triển khai thành công, Cà Mau hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu điển hình về du lịch bảo tồn số.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Hữu Thọ thực hiện