Nguy cơ nghiện nicotine ở giới trẻ từ thuốc lá điện tử

Nhỏ gọn, nhiều màu sắc, đa dạng hương vị và dễ che giấu, thuốc lá điện tử đang tạo ra thách thức mới trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ðáng lo ngại, đối tượng chịu ảnh hưởng không chỉ là người trực tiếp sử dụng mà còn có trẻ em, thanh thiếu niên và những người vô tình tiếp xúc với sol khí trong môi trường sống.

• Tác hại của thuốc lá điện tử đến sức khoẻ
• Tinh vi thuốc lá điện tử chứa ma tuý

Nicotine trong thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng là chất gây nghiện cao. Ðặc biệt, nicotine có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây nghiện, rối loạn nhận thức và cảm xúc, giảm khả năng học tập, dẫn đến những ảnh hưởng lâu dài đối với sức khoẻ tâm thần. Những thay đổi do nicotine gây ra còn khiến người trẻ dễ bị lệ thuộc hơn.

Ngành y tế tỉnh Cà Mau tăng cường truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử tại trường học.

Thuốc lá điện tử thường được thiết kế với nhiều loại hương vị, hình thức và kiểu dáng khác nhau. Chính đặc điểm này có thể khiến sản phẩm trở nên hấp dẫn đối với giới trẻ, đồng thời làm giảm nhận thức về nguy cơ gây nghiện. Trong khi đó, những hậu quả lâu dài của việc sử dụng sản phẩm mới này vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Sol khí từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng thải ra môi trường, tác động đến chất lượng không khí, đặc biệt trong không gian kín. Các nghiên cứu cho thấy môi trường có người sử dụng thuốc lá điện tử có thể xuất hiện nicotine, hoá chất và các chất gây ung thư trong sol khí thụ động.

Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ là những nhóm cần được đặc biệt bảo vệ. Nicotine có thể đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, phơi nhiễm nicotine trong thai kỳ có thể liên quan đến sinh non, thai chết lưu và những ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sự phát triển não bộ của thai nhi, trẻ em và thanh thiếu niên.

Một nguy cơ khác khiến thuốc lá điện tử trở thành vấn đề xã hội đáng quan tâm là khả năng bị lợi dụng để pha trộn các chất gây nghiện khác. Dung dịch thuốc lá điện tử có thể bị lợi dụng để phối trộn ma tuý hoặc các chất gây nghiện, trong khi người sử dụng rất khó nhận biết thành phần thực tế của sản phẩm.

Tại Việt Nam, nhiều trường hợp học sinh, thanh thiếu niên phải nhập viện sau khi sử dụng hoặc tiếp xúc với thuốc lá điện tử. Các biểu hiện được ghi nhận gồm: chóng mặt, buồn nôn, nôn, run tay chân, khó thở, co giật, thậm chí hôn mê. Một số trường hợp xét nghiệm phát hiện các chất gây nghiện trong sản phẩm được sử dụng.

Ðiều đáng nói là thuốc lá điện tử không phải thuốc cai nghiện thuốc lá. Theo Tổ chức Y tế thế giới, chưa có bằng chứng xác nhận thuốc lá điện tử là biện pháp hỗ trợ cai nghiện thuốc lá thông thường. Ngược lại, người sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ tiếp tục hoặc bắt đầu sử dụng thuốc lá điếu; những người trẻ chưa từng hút thuốc lá điếu nhưng sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ nghiện thuốc lá điếu cao hơn so với những người chưa từng sử dụng thuốc lá điện tử.

Một quan niệm khác cũng cần được điều chỉnh là thuốc lá nung nóng “ít độc hại” hoặc thuốc lá điện tử “an toàn hơn”. Việc quảng bá những sản phẩm này theo hướng ít gây hại có thể tạo ra nhận thức sai lệch, khiến người sử dụng đánh giá thấp nguy cơ đối với sức khoẻ.

Phòng ngừa việc trẻ em và thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá điện tử cần sự phối hợp của gia đình, nhà trường và cộng đồng. Cha mẹ cần quan tâm đến những thay đổi bất thường trong hành vi của con; nhà trường cần tăng cường giáo dục về tác hại của nicotine và thuốc lá mới; ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh truyền thông để người dân nhận diện đúng bản chất của các sản phẩm này.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước thuốc lá điện tử là bảo vệ chất lượng nguồn nhân lực và môi trường sống của cộng đồng. Khi người trẻ hiểu đúng, gia đình quan tâm kịp thời và xã hội hành động sớm, nguy cơ từ thuốc lá điện tử mới có thể được ngăn chặn trước khi trở thành gánh nặng lớn hơn đối với sức khoẻ cộng đồng.

Lê Kim