Phát huy giá trị di sản văn hoá

Là tỉnh địa đầu cực Nam của Tổ quốc, Cà Mau không chỉ được biết đến với hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng, mà còn là vùng đất giàu giá trị văn hoá - lịch sử. Trải qua hơn 3 thế kỷ hình thành và phát triển, nơi đây đã tích luỹ một kho tàng di sản phong phú, từ các di tích lịch sử cách mạng đến những giá trị văn hoá phi vật thể đặc sắc. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, bài toán đặt ra cho Cà Mau không chỉ là gìn giữ, mà còn làm sống lại và lan toả những giá trị ấy một cách bền vững.

• Vùng đất của những lễ hội và di sản văn hoá
• Ðánh thức di sản
• Ðánh thức di sản - Bài 2: Khai mở và lan toả giá trị
• Ðánh thức di sản - Bài cuối: Ðổi mới cách tiếp cận và tư duy khai thác

Mỗi di tích, mỗi lễ hội, mỗi làn điệu dân gian ở Cà Mau đều là “mảnh ký ức”, tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này. Ðó là những địa chỉ gắn với quá trình khai hoang mở cõi, với những năm tháng đấu tranh gian khổ, hay đơn giản là những tập quán sinh hoạt phản ánh đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân miền sông nước. Không khó để bắt gặp những “chứng nhân thời gian” như: đình làng cổ, miếu thờ, hay những cây di sản hàng trăm năm tuổi mang giá trị lịch sử, biểu tượng gắn kết cộng đồng ở vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Ðồng hồ Thái Dương (đồng hồ đá) được xây dựng vào năm 1913 và trở thành đồng hồ xem giờ bằng ánh nắng mặt trời duy nhất còn sót lại ở Việt Nam.

Sau hợp nhất, Cà Mau đứng trước cơ hội lớn để bứt phá với thế mạnh song hành giữa du lịch sinh thái và văn hoá - tâm linh. Sở hữu hệ thống di tích phong phú cùng nhiều di sản được ghi danh, địa phương từng bước đầu tư trùng tu, tôn tạo, đưa các giá trị truyền thống trở thành điểm nhấn hấp dẫn, góp phần định hình bản sắc riêng cho du lịch vùng đất địa đầu cực Nam. Hơn 3 thế kỷ hiện diện, cây xoài cổ thụ không chỉ đơn thuần là một thực thể tự nhiên, mà còn ghi dấu bao thăng trầm lịch sử của Cà Mau. Việc được công nhận là Cây di sản Việt Nam đã khẳng định ý nghĩa đặc biệt của di sản này, đồng thời mở ra tiềm năng khai thác du lịch gắn với giá trị văn hoá lâu đời.

Cây xoài di sản hơn 300 năm ở phường Hiệp Thành.

Du khách tham quan cây xoài di sản hơn 300 năm ở phường Hiệp Thành.

Anh Dương Quốc Vương, du khách đến từ Ðà Nẵng, cho biết: "Tôi cũng đi nhiều nơi và tận mắt xem qua nhiều cây lớn nhưng đây là cây xoài ấn tượng nhất. Ðến đây, cảm nhận không khí rất trong lành, dễ chịu".

Ông La Văn Lự, phường Hiệp Thành, chia sẻ: “Nếu không được Nhà nước quan tâm bảo tồn thì cây đã hư hại từ lâu. Nhờ có kỹ sư chăm sóc nên giờ mới phát triển tốt như vậy".

“Ðịa phương đã mời đơn vị chuyên môn khảo sát, lên phương án trùng tu, để nơi đây trở thành điểm tham quan khang trang hơn", ông Trần Sỹ Em, Phó Trưởng phòng Văn hoá - Xã hội phường Hiệp Thành, nhấn mạnh.

Cà Mau hiện có hơn 100 di tích lịch sử được xếp hạng cùng nhiều di sản văn hoá phi vật thể giá trị. Mỗi địa danh không chỉ lưu giữ dấu ấn của quá trình khai phá, đấu tranh cách mạng, mà còn là “địa chỉ đỏ” góp phần giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững.

Những năm gần đây, Cà Mau có sự chuyển mình rõ nét trong tư duy bảo tồn. Thay vì chỉ gìn giữ theo hướng “đóng khung”, địa phương đang từng bước gắn bảo tồn với phát triển, đặc biệt là phát triển du lịch văn hoá - sinh thái. Việc trùng tu, tôn tạo các di tích không chỉ nhằm kéo dài “tuổi thọ” cho công trình, mà còn hướng đến việc tạo ra những không gian trải nghiệm có giá trị. Các lễ hội truyền thống được phục dựng, tổ chức bài bản hơn; các câu chuyện lịch sử được “kể lại” bằng nhiều hình thức sinh động, gần gũi với công chúng, nhất là giới trẻ.

Tháp cổ Vĩnh Hưng toạ lạc ấp Trung Hưng 1B, xã Châu Thới, kiến trúc tháp thuộc nền văn hoá Óc Eo còn sót lại duy nhất ở Tây Nam Bộ.

Bà Bùi Thị Hà, Trưởng phòng Quản lý Du lịch, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, khẳng định: "Phát triển du lịch phải song hành với bảo tồn và phát huy di sản văn hoá. Ðồng thời, cần duy trì và phát triển các lễ hội truyền thống để đảm bảo sự hài hoà giữa gìn giữ và khai thác giá trị. Di sản văn hoá nếu được khai thác hợp lý sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội. Du lịch văn hoá không chỉ tạo sinh kế cho người dân, mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Cà Mau ra bên ngoài".

Gắn kết bảo tồn di sản với phát triển du lịch đang mở ra hướng đi lâu dài cho Cà Mau. Không chỉ góp phần lưu giữ bản sắc văn hoá đặc trưng, chiến lược này còn tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội, đưa du lịch trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của địa phương trong tương lai. Ðể làm được điều đó, cần sự chung tay của nhiều phía: từ chính quyền với những chính sách phù hợp, đến các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, đặc biệt là cộng đồng dân cư. Khi mỗi người đều ý thức được giá trị của di sản, thì việc bảo tồn sẽ không còn là nhiệm vụ riêng lẻ, mà trở thành một phần tự nhiên trong đời sống.

Lam Khánh - Tiến Luận