Tổ chức đảng - Nhân tố làm nên thành công Cách mạng tháng Tám

18 tháng 08 2026 09:20

Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một trong những mốc son được thế giới thừa nhận về nghệ thuật chớp thời cơ và giành chính quyền. Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ, mất nước trở thành chủ nhân của một quốc gia độc lập, tự do.

Du khách tham quan triển lãm ảnh chuyên đề “Tân Trào - 81 mùa thu cách mạng” tại Bảo tàng ATK Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang. (Ảnh: MINH TÂM)

Nhân tố quyết định làm nên thắng lợi, đưa dân tộc Việt Nam thoát khỏi ách nô dịch của thực dân, phong kiến chính là sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với hạt nhân là các tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên. Một đảng non trẻ với khoảng 5.000 đảng viên, nhưng nhờ có hệ thống tổ chức chặt chẽ, nhất là tính chủ động, sáng tạo của các cấp uỷ, chi bộ ở cơ sở, Đảng ta đã đưa đường lối lãnh đạo của Trung ương thành hành động cách mạng của hàng triệu quần chúng Nhân dân. Tổ chức đảng thật sự là hạt nhân chính trị, là linh hồn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc; biết tự chủ, bám sát thực tiễn để chớp thời cơ giành chính quyền một cách nhanh chóng và ít tổn thất nhất.

Bài học lịch sử về sức mạnh tổ chức và tính chủ động, sáng tạo của các cấp uỷ đảng từ mùa thu năm 1945 đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt, giải quyết những nhiệm vụ mang tính bước ngoặt của cách mạng Việt Nam trong các giai đoạn sau này.

Bước vào thời kỳ đổi mới, yêu cầu tự chỉnh đốn, đổi mới tư duy và nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở đảng tiếp tục là yếu tố quyết định giúp Đảng ta dẫn dắt đất nước vượt qua khủng hoảng kinh tế - xã hội và xây dựng thành công lý luận về đường lối đổi mới, làm sáng tỏ hơn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Trong giai đoạn hiện nay, khi mục tiêu tăng trưởng hai con số đang đặt ra những thách thức nặng nề đòi hỏi Đảng càng phải chú trọng mở rộng, nâng cao vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng ở cơ sở để giữ đúng định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong Cách mạng Tháng Tám 1945, các tổ chức đảng đã khẳng định vai trò lãnh đạo nổi bật.

Thứ nhất, mối liên hệ chặt chẽ giữa sự lãnh đạo đúng đắn của Trung ương với tính chủ động, sáng tạo của các cấp uỷ và tổ chức đảng ở địa phương.

Khi thời cơ cách mạng xuất hiện, hệ thống thông tin liên lạc giữa Trung ương và các địa phương bị chia cắt do kẻ địch và khoảng cách địa lý. Nếu các tổ chức đảng ở địa phương chờ đợi mệnh lệnh trực tiếp hoặc văn bản chỉ đạo từ cấp trên, thời cơ lịch sử sẽ trôi qua. Chính tại thời điểm bước ngoặt này, sự chủ động và năng lực tư duy độc lập của các tổ chức đảng ở địa phương đã quyết định thành công của cách mạng.

Một mặt, các cấp uỷ, tổ chức đảng luôn nghiêm túc, nhất quán trong việc quán triệt và triển khai các chủ trương, đường lối chiến lược của Trung ương, nhất là đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Mặt khác, các tổ chức đảng ở địa phương đã thể hiện tính chủ động, sáng tạo vượt bậc. Các cấp uỷ đã chủ động phân tích tình hình, cụ thể hoá đường lối của Trung ương thành các hình thức tập hợp lực lượng phù hợp đặc thù từng địa bàn, đồng thời chủ động tổ chức khởi nghĩa giành chính quyền mà không chờ đợi một cách thụ động mệnh lệnh từ cấp trên.

Thứ hai, chủ động cụ thể hoá hình thức tập hợp Nhân dân: Thấm nhuần tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc của Mặt trận Việt Minh, các tổ chức đảng tại mỗi địa phương đã sáng tạo các hình thức tập hợp Nhân dân phù hợp đặc thù từng vùng miền. Ở nông thôn, các cấp uỷ tập trung xây dựng các đội tự vệ cứu quốc gắn với phong trào phá kho thóc Nhật giải quyết nạn đói, tạo ra luồng sinh lực mạnh mẽ thu hút hàng triệu nông dân. Ở thành thị (như Hà Nội, Sài Gòn, Huế), các tổ chức đảng lại linh hoạt thâm nhập, tranh thủ và phân hoá các tổ chức thanh niên, trí thức, công chức của chế độ cũ; xây dựng lực lượng tự vệ, chuẩn bị sẵn sàng cho các cuộc biểu tình thị uy vũ trang.

Thứ ba, sáng tạo trong nắm bắt thời cơ và quyết định thời điểm khởi nghĩa: Năng lực phân tích tình hình thực tế của các tổ chức đảng ở địa phương đạt đến đỉnh cao của sự sáng tạo khi tự quyết định thời điểm phát động khởi nghĩa. Khi nhận thấy bộ máy chính quyền tay sai hoang mang đến cực độ sau khi Nhật đầu hàng, các cấp uỷ địa phương đã không chờ mệnh lệnh cụ thể từ Trung ương mà chủ động ra quyết định hành động dựa trên tình hình thực tiễn tại cơ sở.

Tại Quảng Nam, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi: Các Tỉnh uỷ đã lãnh đạo Nhân dân giành chính quyền sớm nhất cả nước (ngày 18/8/1945).

Tại Hà Nội: Thành uỷ Hà Nội và Uỷ ban Khởi nghĩa đã chủ động tận dụng cuộc mít-tinh của chính quyền bù nhìn ngày 17/8/1945 để biến thành cuộc tuần hành của ta, và quyết định khởi nghĩa vào ngày 19/8/1945 trước khi nhận được lệnh Tổng khởi nghĩa chính thức từ Tân Trào gửi về.

Tại Nam Bộ: Xứ uỷ Nam Bộ sau khi phân tích kỹ tình hình thực địa tại Sài Gòn và các tỉnh phụ cận, đã quyết định chuyển hướng chọn Tân An làm thí điểm trước khi phát động toàn xứ khởi nghĩa thắng lợi vào ngày 25/8/1945.

Chính sự linh hoạt, sáng tạo trong việc vận dụng đường lối chung vào hoàn cảnh riêng biệt của từng địa phương đã tạo nên sức mạnh cộng hưởng, làm tan rã bộ máy thống trị của kẻ thù trên diện rộng trong vòng chưa đầy nửa tháng.

Kế thừa và phát huy bài học lịch sử từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước hiện nay, Đại hội XIV của Đảng đã tạo ra một bước đột phá lớn khi định hướng: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để đi đôi với việc nâng cao năng lực thực thi và tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cấp uỷ, tổ chức đảng. Nếu các tổ chức đảng ở cơ sở không có năng lực tự chủ, vẫn giữ thói quen thụ động hoặc sợ sai, không dám hành động thì sẽ làm mất đi thời cơ phát triển của địa phương và đất nước. Thời gian tới, cần tập trung vào các nội dung cơ bản sau:

Một là, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu tại từng chi bộ. Trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế hiện nay, chi bộ chính là nơi trực tiếp đưa các chủ trương, đường lối của Đảng vào thực tiễn cuộc sống. Việc xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh giúp ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ; bảo đảm mỗi chi bộ, đảng bộ cơ sở thật sự là hạt nhân chính trị ở địa phương, cơ quan, doanh nghiệp.

Hai là, xây dựng tổ chức đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân, tin dân và dựa vào dân. Từ bài học “dân là gốc” của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các tổ chức đảng ngày nay phải thật sự bám sát cơ sở, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Mọi hoạt động của đảng viên và tổ chức đảng phải đặt lợi ích của Nhân dân lên trên hết, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.

Ba là, đổi mới phương thức lãnh đạo, chủ động, linh hoạt trước mọi diễn biến thực tế. Trong giai đoạn hiện nay, các tổ chức đảng cần đổi mới tư duy, lề lối làm việc, cải cách hành chính trong Đảng, ứng dụng chuyển đổi số và nâng cao tính chủ động, sáng tạo. Tổ chức đảng phải nhạy bén trước những biến động nhanh, phức tạp của tình hình kinh tế - xã hội và quốc tế để có các giải pháp ứng phó hiệu quả, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao.

Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng hôm nay được định lượng bằng chính năng lực cụ thể hoá các chủ trương của Trung ương thành chương trình hành động sát thực tiễn tại cơ quan, đơn vị, địa phương. Phát huy tinh thần “chủ động, sáng tạo” của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các tổ chức đảng hiện nay được yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, khắc phục triệt để tình trạng sinh hoạt chi bộ hình thức, hành chính hoá, hoặc thụ động chờ đợi văn bản hướng dẫn của cấp uỷ cấp trên. Mỗi tổ chức đảng phải đủ năng lực dự báo, nhận diện sớm những biến động về tư tưởng, những điểm nghẽn tại cơ sở để chủ động đưa ra quyết định giải quyết kịp thời.

Trong bối cảnh hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân ta đang triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, bài học lịch sử của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 lại càng mang lại giá trị sâu sắc. Muốn hiện thực hoá khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, yếu tố quyết định là không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và tính chủ động của các tổ chức đảng, đội ngũ đảng viên ngay từ cấp cơ sở./.

Nguồn: Báo Nhân Dân

Link bài viết gốc