Ý nghĩa tháp thờ hài cốt trong văn hoá Khmer Nam Bộ

Trong không gian tâm linh thanh tịnh của các ngôi chùa Khmer Nam Bộ, bên cạnh chánh điện, sala uy nghi, người ta thường bắt gặp những dãy tháp nhỏ với kiến trúc tinh xảo. Đó chính là khu vực tháp cốt - nơi an nghỉ của những người đã khuất, đồng thời là biểu tượng sâu sắc của nghĩa tình và lòng hiếu thảo.

• Phát huy giá trị văn hoá Khmer tại Cà Mau
• Văn hoá - xã hội là lĩnh vực then chốt, ngang hàng các lĩnh vực khác
• Lan toả giá trị văn hoá các dân tộc

Tháp thờ hài cốt của người Khmer thường xây quanh chánh điện, tạo không gian vừa trang nghiêm, vừa giàu tính truyền thống.

Tháp thờ hài cốt là công trình được con cháu xây dựng trong khuôn viên chùa, để cùng lúc thờ phụng hài cốt của hai bên nội - ngoại, thường là cha mẹ hoặc ông bà. Đây là công trình thể hiện ước nguyện để đấng sinh thành được mãi mãi bên nhau, ngay cả khi đã về với cõi vĩnh hằng và cùng nương náu dưới ánh sáng từ bi của Đức Phật. Bên cạnh những ngôi tháp gia đình, đồng bào Khmer còn xây tháp tập thể, tháp dành riêng cho các chư vị hoà thượng trong chùa.

Những ngôi tháp thờ hài cốt các vị hoà thượng thường được xây với quy mô lớn và được đặt ở vị trí trang trọng trong khuôn viên chùa.

Về kiến trúc, tháp cốt là phiên bản thu nhỏ của các bảo tháp Phật giáo, mang đậm nét đặc trưng của nghệ thuật Khmer. Tháp thường có ba phần: đế, thân và chóp nhọn. Thân tháp - phần quan trọng nhất, được thiết kế một hoặc hai ngăn để đặt hũ hài cốt. Mặt trước có bia khắc tên, tuổi, ngày tháng và di ảnh người đã khuất. Các tháp được trang trí công phu với hoa văn, phù điêu rắn thần Naga, hoa sen cách điệu và màu sắc rực rỡ nhưng trang nghiêm.

Với đồng bào Khmer, xây được ngôi tháp trong chùa là niềm tự hào to lớn.

Việc xây tháp thờ hài cốt trong chùa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Người Khmer quan niệm khi gửi gắm cha mẹ, ông bà vào chùa, linh hồn họ sẽ hằng ngày được "nghe kinh", thấm nhuần giáo lý nhà Phật, sớm siêu thoát.

Người Khmer xây tháp thờ hài cốt trong chùa để mỗi dịp lễ, Tết con cháu sum họp, cầu siêu cho linh hồn ông bà quá cố.

Ngày nay, những dãy tháp lặng lẽ tồn tại trong khuôn viên chùa, không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về người đã khuất mà còn là minh chứng sống động cho tình nghĩa vợ chồng thuỷ chung, son sắt và lòng hiếu thảo của con cháu. Đây là nét văn hoá đặc sắc, góp phần làm nên bản sắc riêng của cộng đồng người Khmer Nam Bộ.

Đờ Ni - Danh Điệp