“Hợp đồng miệng” có giá trị như thế nào?

Gần đây, không ít thương nhân, nông dân trong tỉnh đã bị lừa qua những vụ làm ăn bằng “hợp đồng miệng”, gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế. Luật sư Trần Thanh Phong, Đoàn Luật sư TP. Cần Thơ, Ủy viên Hội đồng Luật sư toàn quốc, trả lời Báo Bạc Liêu về việc “hợp đồng miệng” và những khuyến cáo từ góc độ pháp luật. Luật sư Phong cho biết:

Khoản 1, điều 401 Bộ luật Dân sự quy định: “Hợp đồng dân sự có thể được giao kết bằng lời nói…”. Trong dân gian bà con thường gọi đây là hợp đồng miệng.

Có những trường hợp pháp luật quy định hợp đồng phải thể hiện bằng văn bản, tức hợp đồng phải bằng giấy tờ. Nhưng cũng có những trường hợp luật không bắt buộc phải lập thành văn bản. Trong trường hợp này, hợp đồng bằng lời nói (tức hợp đồng miệng), cũng có giá trị như hợp đồng bằng văn bản. Ví dụ như điều 24, Luật Thương mại quy định: hợp đồng mua bán hàng hóa, ký kết bằng văn bản cũng được, mà hợp đồng miệng cũng được. Hợp đồng nào cũng có giá trị pháp lý như nhau.

PV: Khi lỡ “ký hợp đồng miệng” trong lúc giao dịch mua bán nông sản, nông dân cần làm gì để củng cố tính pháp lý, tự bảo vệ mình?

Luật sư Trần Thanh Phong: Nếu “lỡ” ký hợp đồng miệng rồi thì quá trình thực hiện hợp đồng phải chú ý lưu giữ chứng cứ hay nhờ người chứng kiến để họ làm chứng sau này nếu có tranh chấp. Vì vậy, khi giao nhận hàng hóa, phải có biên nhận giao nhận hàng. Khi giao nhận tiền cũng vậy, phải ghi ra biên nhận đó là tiền gì, hàng gì. Có thể bà con chỉ ký hợp đồng miệng, nhưng quá trình thực hiện hợp đồng, thông qua biên nhận giao nhận tiền, hàng… để làm bằng chứng sau này. Ví dụ: Anh A bán cho anh B mặt hàng tôm, nhưng không ký hợp đồng bằng giấy tờ. Lúc giao hàng và nhận tiền có thể nói rõ thêm trong biên nhận là hôm nay anh B nhận bao nhiêu tôm đó và đã trả cho A bao nhiêu tiền. Còn lại bao nhiêu, lúc nào giao, giá mỗi ký là bao nhiêu, nếu không giao thì sao…. Đó là vài cách nhằm khắc phục các trường hợp không ký hợp đồng bằng giấy tờ.

Tiện đây, tôi đề nghị bà con nên hạn chế tối đa việc ký kết hợp đồng miệng. Xã hội chúng ta ngày càng phát triển, việc ký hợp đồng bằng văn bản trong điều kiện xã hội như thế là chuyện bình thường. Khi ký hợp đồng miệng, nếu chuyện làm ăn hai bên suôn sẻ thì không có gì, nhưng nếu một trong hai bên trục trặc trong làm ăn thì chắc chắn tranh chấp sẽ phát sinh. Lúc đó, mạnh ai nấy nói mà không có gì chứng minh. Trường hợp như vậy không ai giải quyết được.

PV: Xin cám ơn luật sư !

T.Đ (thực hiện)