“Quê tôi thời chiến” - Không thể lãng quên…

Đó có thể nói là tập sách ảnh tư liệu quý về chiến tranh trên vùng đất cực Nam Tổ quốc Bạc Liêu - Cà Mau được thực hiện bởi một nghệ sĩ - chiến sĩ kỳ cựu: nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Võ An Khánh. Lật từng trang sách, trên từng bức ảnh, ta thấy sự khủng khiếp của đạn bom, giết chóc, sự đau thương đến cùng cực vì hậu quả chiến tranh, và ẩn sau tất cả là sự đồng cảm, sự xâm nhập của người nghệ sĩ - chiến sĩ trên chiến trường. Đã mấy mươi năm nhưng từng bức ảnh như vẫn còn đọng lại mùi thuốc súng, mùi máu và vị mặn của nước mắt. Những bức ảnh không thể lãng quên được…

NSNA Võ An Khánh chia sẻ với phóng viên Báo Bạc Liêu những câu chuyện về lịch sử trong “Quê tôi thời chiến”. Ảnh: H.T

NSNA Võ An Khánh năm nay đã ở ngưỡng tuổi 80, trải qua nhiều lần bệnh và cả tai nạn té ngã, vậy mà, “máu” nhà nghề vẫn luôn thổn thức trái tim người nghệ sĩ ấy! Sau chuyến xuyên Việt để sáng tác, cuối năm 2015, ông thực hiện bộ sách ảnh của cuộc đời mình - “Việt Nam trong trái tim tôi”. Tuổi cao sức yếu còn vậy, huống hồ chi thời trai trẻ! Vâng, thời trai trẻ của ông gắn liền với cuộc chiến tranh khốc liệt mà hào hùng của dân tộc, thế nên Võ An Khánh cũng đã lăn xả vào cuộc chiến ấy, với chiếc máy ảnh của mình ghi nhận lại những khoảnh khắc lịch sử của một “Quê tôi thời chiến”.

“Quê tôi thời chiến” được Nhà xuất bản Mũi Cà Mau xuất bản năm 2001. Rất nhiều bức ảnh quý giá về chiến tranh trong đó, không chỉ được trưng bày ở những bảo tàng lớn trong nước, mà còn được triển lãm tại nước ngoài. Bức ảnh “Trạm quân y dã chiến” (1970) chụp cảnh một trạm quân y ngập trong nước giữa cánh rừng vẫn tiếp nhận và chữa trị tận tình cho bệnh binh, đã được giới nhiếp ảnh gia thế giới đánh giá cao. Cây bút bình luận ảnh Margartt Loke của tờ báo NewYork Times nhận định: “Đó là một trong những bức ảnh giá trị nhất của phóng viên chiến trường”. Đây cũng là 1 trong 180 bức ảnh được trưng bày tại một trung tâm ảnh quốc tế ở Mỹ (tháng 3/2002), sau đó triển lãm tại Bảo tàng Explorers Hall tại Washington DC…

Một phóng viên chiến trường, một nghệ sĩ lăn xả quên cả an nguy tính mạng đã để lại cho đời những bức ảnh thời sự vô giá về chiến tranh! “Quê tôi thời chiến” với trên 200 bức ảnh về chiến tranh là bộ sưu tập quý trong hàng ngàn bức ảnh mà NSNA Võ An Khánh đã chụp được. Để có được những bức ảnh như “Du kích xã Phú Mỹ đuổi bắt lính ngụy ở xóm Mồ Côi”, “Đánh tàu giặc trên sông Cái Tàu”, “Xác máy bay trực thăng Mỹ bị quân ta bắn rơi ở Tân Hưng Tây”, “Du kích phóng lựu đạn vào nơi đóng quân của địch bằng giàn thun”… NSNA Võ An Khánh nhiều lần suýt mất mạng, có lần ngất xỉu ngay sau khi chụp ảnh…

Đã vượt ngưỡng “thất thập cổ lai hy” nhưng mỗi lần gặp người nghệ sĩ này, tôi lại được nghe kể về câu chuyện thời chiến, những câu chuyện một thời máu lửa ông đã kinh qua. Nhiều đồng nghiệp đi trước của tôi khi viết về ông thì đó luôn là những bài viết xúc động, sâu sắc, bởi cuộc đời ông đã để lại những câu chuyện như thế: “Võ An Khánh - những bức ảnh luôn còn thổn thức”, “Người níu giữ thời gian”, “Những bức ảnh nghệ thuật tuyệt vời”… Riêng tôi, với “Quê tôi thời chiến”, tôi xin gọi đó là những bức ảnh không - thể - lãng - quên! Trong những ngày vui của đất nước, có một thời như “Quê tôi thời chiến” rất cần được nhìn lại để chúng ta thêm trân trọng lịch sử, sống tốt hơn trong hiện tại và chung sức chung lòng dựng xây tương lai.

CẨM THÚY