10 năm 1 vụ kiện đòi công lý

Hơn 10 năm là ngần ấy thời gian gia đình bà Trần Thị Ngọc Điệp - bị đơn trong vụ “Đòi nhà cho ở nhờ” quyết tâm đi đến cùng trong hành trình đòi lại công lý. Có đến trăm lá đơn, giấy tờ, tài liệu được chuyển đến các cơ quan chức năng để kêu oan. Và Quyết định tái thẩm số 480 của Tòa án nhân dân (TAND) Tối cao là cái đích tốt đẹp mà gia đình bà Điệp phải trải qua bao gian truân mới đến được…

Vụ việc bắt đầu từ tranh chấp đòi lại nhà của nguyên đơn - ông Vưu Tấn Thành kiện đòi căn nhà số 15 (đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường 2, TP. Bạc Liêu) mà trước đây cho bị đơn - ông Trần Quang Minh (cha bà Điệp) ở nhờ. Vụ án qua 2 cấp xét xử (cấp sơ thẩm xử ngày 28/7/1999, cấp phúc thẩm xử ngày 23/12/1999) đều chỉ dựa vào lời khai của phía nguyên đơn mà tuyên buộc bị đơn phải trả lại toàn bộ nhà đất.

Căn nhà số 15, đường Nguyễn Thị Minh Khai (căn nhà trước đã thi hành án đang đổ sập vì không có người quản lý). Ảnh: K.P

Chứng cứ để tòa hai cấp tại Bạc Liêu lúc bấy giờ là TAND thị xã và TAND tỉnh dựa vào đó xét xử chỉ là một tờ giấy: “Giấy phép xây dựng tạm số 346-M” của chính quyền chế độ cũ cho phép mẹ ông Thành được xây dựng lại căn nhà tranh (là đất công) với diện tích 4 x 12m. Trong giấy phép có ghi rõ: không được nới rộng diện tích. Như vậy, nếu xét theo giấy phép xây dựng trên thì căn nhà của ông Thành có diện tích 48m2. Ngoài ra, phía ông Thành không có thêm giấy tờ nào khác.

Trong khi đó, theo giấy tờ, tài liệu của gia đình ông Minh cung cấp thì, trong sổ mục kê ruộng đất năm 1994, ông Minh là người đứng tên thửa đất tại tờ bản đồ số 04, diện tích 186m2, đất thổ cư. Trong đó có hai phần, một phần nhà cũ (ông Minh cũng xác định là của ông Thành, gia đình ông thuê ở), còn phần phía sau là đất công, gia đình ông Minh tự cơi nới, cải tạo bồi đắp, quản lý, sử dụng và được chính quyền địa phương công nhận. Tại tòa, gia đình ông Minh đồng ý giao trả lại căn nhà cũ cho ông Thành; riêng đối với phần đất gia đình tự cải tạo, quản lý thì không đồng ý trả.

Không hiểu vì lý do gì, mà chỉ với chứng cứ như thế nhưng tòa án hai cấp vẫn tuyên buộc gia đình ông Minh phải trả lại cho ông Thành toàn bộ diện tích nhà đất là hơn 158m2 (do có biến động). Đồng thời, ông Thành phải trả cho ông Minh công bồi đắp là 1,9 triệu đồng. Sau khi bản án có hiệu lực, ông Minh chấp nhận thi hành án, trả lại phần nhà cũ cho ông Thành, riêng phần đất phía sau thì tiếp tục khiếu nại.

Năm 2013 - thời điểm Báo Bạc Liêu tiếp nhận đơn của bà Điệp là lúc gia đình bà sắp lâm vào cảnh “màn trời chiếu đất” vì bị buộc thi hành toàn bộ bản án. Xác định bản án không hợp tình, hợp lý, báo Bạc Liêu đã nhiều lần phản ánh, đồng thời hướng dẫn gia đình khiếu nại đúng cách. Càng vui mừng hơn, khi vụ việc trên đã được Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh lưu ý và có kiến nghị đến TAND Tối cao.

Hơn 10 năm của một hành trình đòi lại sự công bằng, ông Minh đã mất trong nỗi uất ức; gia đình bà Điệp thì khó khăn trăm bề, sống rày đây mai đó, phải làm thuê làm mướn đủ nghề…, tiếp tục kêu oan, quyết tâm theo đuổi đến cùng. Và vụ việc đã khép lại bằng một kết thúc theo chiều hướng có lợi cho gia đình bà Điệp bằng Quyết định tái thẩm số 480 của TAND Tối cao: “Việc tòa án cấp sơ thẩm và tòa án cấp phúc thẩm xác định toàn bộ nhà đất ông Minh đang quản lý, sử dụng là của cha mẹ ông Thành cho vợ chồng ông Minh ở nhờ, từ đó buộc ông Minh và những người có hộ khẩu trong căn nhà hoàn trả lại nhà (trong đó có cả phần nhà do ông Minh xây cất trên đất công nằm sau căn nhà số 15, đường Nguyễn Thị Minh Khai) cho ông Thành (đại diện cho những người thừa kế của ông Vưu Hải và bà Ô Hứ) là không chính xác, không đảm bảo quyền lợi của gia đình ông Minh”…

Kim Phượng