Thứ bảy, 21-11-26 11:32:01
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

94 năm ra đời bản Dạ cổ hoài lang: “Nhạc lòng” mãi còn thổn thức…

Báo Cà Mau

94 năm trước, đêm sáng trăng vằng vặc, “bản nhạc lòng” Dạ cổ hoài lang (DCHL) của người chồng nặng lòng nhớ thương vợ hiền chất chứa bao niềm thương nỗi nhớ đã ra đời. Còn đêm nay, dưới nhạc đèn sân khấu trong đêm kỷ niệm, cung nhớ cung thương dìu dặt của DCHL sẽ làm thổn thức trái tim người mộ điệu…

“Dạ cổ hoài lang” - tiết mục biểu diễn của diễn viên Đoàn cải lương Cao Văn Lầu. Ảnh: P.T.Cường

Trung thu năm 1919, bản DCHL ra đời. Có rất nhiều bài viết bàn luận sâu xa về hoàn cảnh ra đời của bản DCHL, nhưng chung quy lại, nhiều người biết “sự tích” của DCHL chính là khúc nhạc lòng về niềm thương nhớ vợ hiền khi vợ chồng phải phân ly vì nghịch cảnh “tam niên vô tự bất thành thê”. Và trong hoàn cảnh ấy, với nỗi lòng ấy, bằng trái tim người nghệ sĩ đa tài, nhạc sĩ Cao Văn Lầu đã dâng cho đời một khúc nhạc lòng bất hủ!

Từ DCHL - bản vọng cổ nhịp đôi của nhạc sĩ Cao Văn Lầu, những nghệ sĩ, nghệ nhân sau này đã phát triển thành vọng cổ nhịp 4, nhịp 8, nhịp 16, nhịp 32; từ 20 câu rút ngắn còn 12 câu, 6 câu rồi 4 câu như hiện nay… Từ người khởi xướng ban đầu là nhạc sĩ Cao Văn Lầu, sau này chúng ta lại có thêm những tên tuổi nghệ sĩ, nghệ nhân được ghi vào sử sách có công khai sinh và phát triển loại hình vọng cổ, đó là Năm Nghĩa, Trần Tấn Trung, Trần Tấn Hưng, Bảy Cao…

Trích đoạn ca cảnh tái hiện quá trình ra đời bản Dạ cổ hoài lang trong lễ Giỗ Tổ cổ nhạc năm 2013. Ảnh: C.T

Đất Bạc Liêu dẫu không sinh ra người nhạc sĩ tài hoa Cao Văn Lầu (ông sinh ra ở Long An), nhưng đã dưỡng nuôi tâm hồn con người ấy! Trên quê hương thứ hai này, nhạc sĩ Cao Văn Lầu đã cho ra đời “đứa con tinh thần” mang một sức sống mãnh liệt; và, với tầm lan tỏa rộng, DCHL đủ sức làm nên niềm tự hào cho Bạc Liêu. DCHL đã “hội nhập” và phát huy giá trị giữa muôn hình vạn trạng loại hình nghệ thuật giải trí khác, từng bước được khẳng định là một di sản văn hóa phi vật thể đáng được tôn vinh! Trong phạm vi địa phương, Bạc Liêu đã ghi nhận DCHL là một di sản văn hóa phi vật thể và tỉnh đã có nhiều động thái để phát huy giá trị của DCHL. Hội thảo bàn sâu về giá trị DCHL cũng như tìm ra bản DCHL chuẩn đã được tỉnh giao Sở VH-TT&DL chủ trì tổ chức tại TP.HCM. Từ tinh thần trách nhiệm và trái tim tâm huyết của những nghệ nhân, nghệ sĩ tiền bối như GS-TS Trần Văn Khê, soạn giả Viễn Châu, soạn giả Lê Duy Hạnh…, DCHL hiện nay đã chính thức có một bản chuẩn để trình diễn.

Một món quà nhỏ nhưng đầy ý nghĩa mà lãnh đạo tỉnh luôn trân trọng gửi tặng các nguyên thủ quốc gia, những vị khách quốc tế, bè bạn ngoại tỉnh khi đến Bạc Liêu, đó là bản DCHL in trên vải lụa và biểu tượng chiếc đờn kìm. Bạc Liêu muốn giới thiệu với khách một đặc sản văn hóa phi vật thể của quê hương mình qua món quà nhỏ ấy. Món quà ấy không bao giờ cũ, mãi không “lỗi thời” và hàm chứa một giá trị văn hóa lớn!

Trên những sân khấu nhạc nguy nga, lộng lẫy như “Giọng hát Việt”, rồi “Giọng hát Việt nhí”, trên sân khấu kịch của nhà hát kịch TP.HCM…, DCHL trỗi khúc tự dưng làm “tái tê” bao trái tim mộ điệu. Không lạc lõng, không lạc nhịp giữa những dòng nhạc hiện đại, ngược lại giữa những tiết tấu sôi động, DCHL vẫn dìu dặt, đằm thắm và chảy tràn những âm điệu du dương như ru hồn người… Và như thế, DCHL vẫn có một thế đứng vững vàng trên ánh đèn sân khấu hôm nay, khẳng định được chân giá trị của mình!

Cứ mỗi độ Rằm tháng tám, trong không khí đầm ấm, sum vầy của Tết Trung thu, Bạc Liêu lại tổ chức thành lễ hội hoặc các hoạt động kỷ niệm ngày ra đời bản DCHL để tri ân người nhạc sĩ tài hoa và tôn vinh giá trị “bản nhạc lòng”. “Từ là từ phu tướng, báu kiếm sắc phán lên đàng…”, bài ca âm vọng tiếng gọi “lên đàng” của thời đại, tiếng lòng của người chinh phu gửi về cô phụ nơi quê nhà đang “luống trông tin chàng”… Cho nên, bản DCHL đâu chỉ là nỗi niềm riêng của phu thê mà nói rộng ra, bài ca còn hàm chứa tình yêu quê hương của ông cha ta thời trước. Một bài ca đậm đà bản sắc văn hóa từ giá trị nghệ thuật cho đến nội dung tư tưởng, có lẽ chính vì vậy mà “bản nhạc lòng” của người nhạc sĩ tài hoa Cao Văn Lầu mang sức sống mãnh liệt và trải đường cho sự thăng hoa, phát triển dài về sau của câu vọng cổ ngọt ngào…

Cẩm Thúy

Người nghệ sĩ đa tài

Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Chu Ðức Hoà có gần 11 năm chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị - Thừa Thiên, Lào. Sau khi xuất ngũ, ông tích cực tham gia các hoạt động sáng tác.

Khảo sát mô hình khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc tại xã Đầm Dơi

Ngày 19/11, Đoàn công tác của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Cà Mau do đồng chí Võ Thị Ngọc Hân, Phó Chủ tịch làm trưởng đoàn, tiến hành khảo sát thực tế xã Đầm Dơi nhằm đánh giá, lựa chọn địa bàn chỉ đạo điểm xây dựng mô hình khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc giai đoạn 2026 - 2030.

Livestream Giải Đua vỏ máy composite tỉnh Cà Mau mở rộng năm 2026

Sôi động đường đua, hấp dẫn từng phút tranh tài tại Giải Đua vỏ máy Composite tỉnh Cà Mau mở rộng năm 2026, chào mừng Ngày Văn hoá Việt Nam (24/11), Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026 và kỷ niệm Ngày truyền thống Cách mạng Đảng bộ, quân và dân tỉnh Cà Mau (13/12).

Rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam

Chiều 18/11, Ban Thường trực Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 tại cơ quan Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau.

Gặp gỡ 7 thí sinh vào vòng Chung kết xếp hạng

Chiều 17/11, tại Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau, nhà báo Lâm Hồ Sỹ, Giám đốc đơn vị, Trưởng Ban Tổ chức Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình Cà Mau lần thứ I, năm 2026, gặp mặt, động viên 7 thí sinh xuất sắc bước vào vòng chung kết xếp hạng.

Sôi nổi Ngày hội Văn hoá công nhân – Thanh niên Cà Mau năm 2026

Sáng 17/11, tại Công viên Văn hoá Hùng Vương (phường Tân Thành), Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh phối hợp với Tỉnh đoàn tổ chức Ngày hội Văn hoá công nhân - Thanh niên Cà Mau năm 2026, với chủ đề “Kết nối sức trẻ - Lan toả văn hoá - Đồng hành cùng doanh nghiệp và người lao động”. 

Cà Mau đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối thị trường TP Hồ Chí Minh

Sau 2 ngày diễn ra, Không gian quảng bá, xúc tiến thương mại, du lịch tỉnh Cà Mau tại TP Hồ Chí Minh thu hút hơn 12.000 lượt khách đến tham quan, mua sắm, đạt doanh thu bán hàng trực tiếp hơn 600 triệu đồng. Bên cạnh hiệu quả tiêu thụ hàng hoá tại chỗ, sự kiện còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp, hợp tác xã tỉnh Cà Mau với các hệ thống phân phối và nhà mua tại TP Hồ Chí Minh.

Xã Phong Thạnh rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Chiều 15/11, trong không khí kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam, xã Phong Thạnh tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 tại ấp Khúc Tréo.

Tuổi trẻ Cà Mau lan toả tinh thần đại đoàn kết từ những việc làm thiết thực

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), tuổi trẻ Cà Mau triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực hướng về cơ sở. Những mái nhà mới, những phần quà nghĩa tình không chỉ góp phần sẻ chia khó khăn với người dân, mà còn lan toả tinh thần xung kích, trách nhiệm của thế hệ trẻ, thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng.

Marathon Cà Mau 2026 - Cúp PETROVIETNAM khép lại với nhiều dấu ấn

Sau khi các vận động viên hoàn thành những chặng đua cuối cùng ở các cự ly trọng điểm gồm 5km, 10km, Bán Marathon (21km) và Marathon (42km) vào sáng 15/11, Ban Tổ chức Giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp PETROVIETNAM tổ chức lễ bế mạc, tổng kết và trao thưởng cho các cá nhân đạt thành tích xuất sắc.