Thứ hai, 16-2-26 12:25:14
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

94 năm ra đời bản Dạ cổ hoài lang: “Nhạc lòng” mãi còn thổn thức…

Báo Cà Mau

94 năm trước, đêm sáng trăng vằng vặc, “bản nhạc lòng” Dạ cổ hoài lang (DCHL) của người chồng nặng lòng nhớ thương vợ hiền chất chứa bao niềm thương nỗi nhớ đã ra đời. Còn đêm nay, dưới nhạc đèn sân khấu trong đêm kỷ niệm, cung nhớ cung thương dìu dặt của DCHL sẽ làm thổn thức trái tim người mộ điệu…

“Dạ cổ hoài lang” - tiết mục biểu diễn của diễn viên Đoàn cải lương Cao Văn Lầu. Ảnh: P.T.Cường

Trung thu năm 1919, bản DCHL ra đời. Có rất nhiều bài viết bàn luận sâu xa về hoàn cảnh ra đời của bản DCHL, nhưng chung quy lại, nhiều người biết “sự tích” của DCHL chính là khúc nhạc lòng về niềm thương nhớ vợ hiền khi vợ chồng phải phân ly vì nghịch cảnh “tam niên vô tự bất thành thê”. Và trong hoàn cảnh ấy, với nỗi lòng ấy, bằng trái tim người nghệ sĩ đa tài, nhạc sĩ Cao Văn Lầu đã dâng cho đời một khúc nhạc lòng bất hủ!

Từ DCHL - bản vọng cổ nhịp đôi của nhạc sĩ Cao Văn Lầu, những nghệ sĩ, nghệ nhân sau này đã phát triển thành vọng cổ nhịp 4, nhịp 8, nhịp 16, nhịp 32; từ 20 câu rút ngắn còn 12 câu, 6 câu rồi 4 câu như hiện nay… Từ người khởi xướng ban đầu là nhạc sĩ Cao Văn Lầu, sau này chúng ta lại có thêm những tên tuổi nghệ sĩ, nghệ nhân được ghi vào sử sách có công khai sinh và phát triển loại hình vọng cổ, đó là Năm Nghĩa, Trần Tấn Trung, Trần Tấn Hưng, Bảy Cao…

Trích đoạn ca cảnh tái hiện quá trình ra đời bản Dạ cổ hoài lang trong lễ Giỗ Tổ cổ nhạc năm 2013. Ảnh: C.T

Đất Bạc Liêu dẫu không sinh ra người nhạc sĩ tài hoa Cao Văn Lầu (ông sinh ra ở Long An), nhưng đã dưỡng nuôi tâm hồn con người ấy! Trên quê hương thứ hai này, nhạc sĩ Cao Văn Lầu đã cho ra đời “đứa con tinh thần” mang một sức sống mãnh liệt; và, với tầm lan tỏa rộng, DCHL đủ sức làm nên niềm tự hào cho Bạc Liêu. DCHL đã “hội nhập” và phát huy giá trị giữa muôn hình vạn trạng loại hình nghệ thuật giải trí khác, từng bước được khẳng định là một di sản văn hóa phi vật thể đáng được tôn vinh! Trong phạm vi địa phương, Bạc Liêu đã ghi nhận DCHL là một di sản văn hóa phi vật thể và tỉnh đã có nhiều động thái để phát huy giá trị của DCHL. Hội thảo bàn sâu về giá trị DCHL cũng như tìm ra bản DCHL chuẩn đã được tỉnh giao Sở VH-TT&DL chủ trì tổ chức tại TP.HCM. Từ tinh thần trách nhiệm và trái tim tâm huyết của những nghệ nhân, nghệ sĩ tiền bối như GS-TS Trần Văn Khê, soạn giả Viễn Châu, soạn giả Lê Duy Hạnh…, DCHL hiện nay đã chính thức có một bản chuẩn để trình diễn.

Một món quà nhỏ nhưng đầy ý nghĩa mà lãnh đạo tỉnh luôn trân trọng gửi tặng các nguyên thủ quốc gia, những vị khách quốc tế, bè bạn ngoại tỉnh khi đến Bạc Liêu, đó là bản DCHL in trên vải lụa và biểu tượng chiếc đờn kìm. Bạc Liêu muốn giới thiệu với khách một đặc sản văn hóa phi vật thể của quê hương mình qua món quà nhỏ ấy. Món quà ấy không bao giờ cũ, mãi không “lỗi thời” và hàm chứa một giá trị văn hóa lớn!

Trên những sân khấu nhạc nguy nga, lộng lẫy như “Giọng hát Việt”, rồi “Giọng hát Việt nhí”, trên sân khấu kịch của nhà hát kịch TP.HCM…, DCHL trỗi khúc tự dưng làm “tái tê” bao trái tim mộ điệu. Không lạc lõng, không lạc nhịp giữa những dòng nhạc hiện đại, ngược lại giữa những tiết tấu sôi động, DCHL vẫn dìu dặt, đằm thắm và chảy tràn những âm điệu du dương như ru hồn người… Và như thế, DCHL vẫn có một thế đứng vững vàng trên ánh đèn sân khấu hôm nay, khẳng định được chân giá trị của mình!

Cứ mỗi độ Rằm tháng tám, trong không khí đầm ấm, sum vầy của Tết Trung thu, Bạc Liêu lại tổ chức thành lễ hội hoặc các hoạt động kỷ niệm ngày ra đời bản DCHL để tri ân người nhạc sĩ tài hoa và tôn vinh giá trị “bản nhạc lòng”. “Từ là từ phu tướng, báu kiếm sắc phán lên đàng…”, bài ca âm vọng tiếng gọi “lên đàng” của thời đại, tiếng lòng của người chinh phu gửi về cô phụ nơi quê nhà đang “luống trông tin chàng”… Cho nên, bản DCHL đâu chỉ là nỗi niềm riêng của phu thê mà nói rộng ra, bài ca còn hàm chứa tình yêu quê hương của ông cha ta thời trước. Một bài ca đậm đà bản sắc văn hóa từ giá trị nghệ thuật cho đến nội dung tư tưởng, có lẽ chính vì vậy mà “bản nhạc lòng” của người nhạc sĩ tài hoa Cao Văn Lầu mang sức sống mãnh liệt và trải đường cho sự thăng hoa, phát triển dài về sau của câu vọng cổ ngọt ngào…

Cẩm Thúy

Giữ lửa Táo quân trong nhịp sống mới

Hình ảnh “phiên chầu cuối năm” đã trở nên quen thuộc mỗi độ Tết đến. Các Táo đại diện cho những lĩnh vực như kinh tế, văn hoá, xã hội... tề tựu trước Ngọc Hoàng để báo cáo tình hình hạ giới, nhìn lại ưu - khuyết điểm trong năm cũ và lắng nghe định hướng cho năm mới. Từ một tích xưa trong tín ngưỡng dân gian, Táo quân dần trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người Việt mỗi dịp xuân về.

Khai mạc Hội Xuân “Xuân đổi mới - Tết vươn mình” 2026

Tối 11/2, đồng chí Phạm Văn Thiều, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh đến dự Lễ khai mạc Hội Xuân với chủ đề “Xuân đổi mới - Tết vươn mình” năm 2026 do UBND phường Bạc Liêu tổ chức. Tham dự buổi lễ còn có đồng chí Tô Việt Thu, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Bí thư Đảng uỷ phường Bạc Liêu; lãnh đạo các sở, ngành tỉnh; cùng đông đảo cán bộ, đảng viên, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên và Nhân dân.

Chợ hoa Tết bắt đầu nhộn nhịp

Khởi động từ rằm tháng Chạp, đến nay chợ hoa kiểng và dưa hấu tại phường An Xuyên (tỉnh Cà Mau) đã trưng bày hơn 90% lượng hàng, không khí mua bán diễn ra khá nhộn nhịp.

Ý nghĩa độc đáo của tục múa Lân ngày Tết

Mỗi độ xuân về, giữa sắc mai vàng, câu đối đỏ, bánh tét xanh, tiếng trống Lân rộn ràng lại vang lên, báo hiệu một mùa Tết mới đã cận kề. Âm thanh “cắc tùng xen, cắc tùng xen” quen thuộc ấy không chỉ khuấy động không khí ngày xuân mà còn gắn liền với đời sống tinh thần của nhiều cộng đồng, đặc biệt là người Hoa.

180 gian hàng tham gia Hội chợ Thương mại - Triển lãm sản phẩm OCOP Cà Mau

Tối 7/2, Sở Công Thương phối hợp với Công ty TNHH Xúc tiến Thương mại Chuông Vàng và UBND phường long trọng tổ chức khai mạc Hội chợ Thương mại - Triển lãm sản phẩm OCOP Cà Mau, tại tuyến đường 30/4, phường Bạc Liêu.

Nét đẹp tục cúng cuối năm của cộng đồng người Hoa Cà Mau

Trong kho tàng văn hoá tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa tại Cà Mau, cúng cuối năm là một mỹ tục mang ý nghĩa sâu sắc, được gìn giữ và thực hành qua nhiều thế hệ. Không chỉ phản ánh đời sống tâm linh phong phú, tục lệ này còn thể hiện đậm nét văn hoá tri ân, tinh thần cố kết cộng đồng và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Hoa trên vùng đất phương Nam.

Yêu khoảnh khắc đời thường

“Tôi theo đuổi nhiếp ảnh vì đam mê và vì cảm giác hạnh phúc mỗi khi lưu giữ được khoảnh khắc đẹp của nhịp sống đời thường. Nếu tác phẩm của tôi có thể khiến ai đó dừng lại vài giây, mỉm cười, hoặc thấy mình trong đó, thì với tôi, như vậy đã đủ”, nhiếp ảnh gia Bùi Văn Cọ (73 tuổi) trải lòng.

Ðầu xuân nghe “bác Ba Phi” nói chuyện đời

Nhắc tới Cà Mau, nhiều người nhớ ngay tới bác Ba Phi. Với Nghệ sĩ Quốc Tín, bác Ba Phi không chỉ là vai diễn, mà là một phần ký ức văn hoá của đất này.

Yêu vẻ đẹp đất nước

Là kỹ sư ngành công nghiệp điện, công tác tại Tổng công ty Ðiện lực - TKV, từ chỗ xem chụp ảnh như thói quen, một phần công việc, thường chụp ảnh máy móc, thiết bị..., Nguyễn Việt Hoàng Long dần đam mê nhiếp ảnh, muốn giữ lại thật nhiều khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống, để chia sẻ rộng rãi đến mọi người.

Nguyễn Ðặng Khã Trâm: Top 50 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2025

Góp mặt trong Top 50 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2025, Nguyễn Ðặng Khã Trâm (quê Cà Mau) không chỉ ghi dấu ấn cá nhân mà còn lan toả hình ảnh sinh viên vùng đất địa đầu cực Nam tự tin, năng động, sẵn sàng hội nhập và cống hiến.