An toàn trên không gian mạng

Sự phát triển và ứng dụng mạnh mẽ tiến bộ của công nghệ thông tin vào cuộc sống đã cải tiến, đem lại nhiều phương thức, công cụ lao động, học tập, giải trí mới cho người dân, thúc đẩy kinh tế - xã hội tăng trưởng, hội nhập sâu rộng. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, không gian mạng đã và đang bị kẻ xấu lợi dụng để hoạt động phạm tội, gây mất an toàn cho người sử dụng, ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh chính trị, trật tự xã hội.

>> Bài 1: Môi trường hiện đại, phức tạp

Bài cuối: Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng

Xếp hạng của Việt Nam trong báo cáo chỉ số an toàn, an ninh thông tin toàn cầu của Liên minh Viễn thông quốc tế chưa cao. Trong Chỉ thị 14/CT-TTg ngày 7/6/2019, Chính phủ chỉ rõ nước ta xếp thứ 50/194 quốc gia, vùng lãnh thổ được đánh giá, đứng thứ 5/11 trong khu vực Đông Nam Á (giai đoạn 2017 - 2018). Bởi lẽ, việc hướng dẫn thi hành pháp luật về an toàn, an ninh mạng, bảo vệ thông tin cá nhân, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và chế tài xử lý vi phạm chưa đầy đủ.

Cập nhật phần mềm, hệ thống thường xuyên để tiếp cận với những công nghệ tính năng, bản vá lỗi mới nhất là một cách để không bị rò rỉ thông tin cá nhân trên mạng.

Chưa quan tâm đúng mức an ninh mạng

UBND tỉnh đánh giá vấn đề bảo mật an toàn, an ninh thông tin mạng tại các đơn vị trong tỉnh vẫn chưa được quan tâm đúng mức, nguồn nhân lực công nghệ thông tin (CNTT) còn hạn chế về số lượng và năng lực chuyên môn, kỹ năng quản trị hệ thống máy tính. Ở một số ít đơn vị, cán bộ lĩnh vực CNTT còn kiêm nhiệm, chưa có chế độ đãi ngộ hợp lý cho họ (như thâm niên, phụ cấp nghề). Chỉ có Sở VH-TT-TT&DL, Sở TN&MT, Sở Tài chính, Văn phòng Tỉnh ủy, Văn phòng UBND tỉnh, các đơn vị Trung ương đóng trên địa bàn là có cán bộ chuyên trách CNTT. Năm 2018, tổng số cán bộ chuyên trách về CNTT trong các cơ quan nhà nước của tỉnh là 70 người (giảm 7 người so với năm 2017), trong đó có 53 người có trình độ đại học trở lên. Nhiều đơn vị và các huyện, thị xã, thành phố không có người chuyên sâu quản trị mạng nên việc củng cố, nâng cao tay nghề gặp khó khăn.

Đánh giá của ngành chức năng cho thấy, tội phạm an ninh mạng thay đổi liên tục, ngày càng tinh vi, dẫn đến công tác đấu tranh với loại tội phạm này gặp nhiều thử thách. Theo Đại tá Dương Tứ Phương, Trưởng phòng Cảnh sát hình sự - Công an tỉnh: “Lực lượng công an “lần vách mà đi”, đấu tranh với chúng theo cách truyền thống. Vì vậy, Công an tỉnh đã đề xuất tới đây sẽ lập đội chuyên trách đấu tranh tội phạm công nghệ cao”.

Hiện nay, tỉnh đã có Đội ứng cứu sự cố an toàn thông tin mạng do UBND tỉnh thành lập ngày 8/1/2018. Từ lúc đi vào hoạt động, Đội thường xuyên mở lớp đào tạo kỹ năng, kiến thức quản trị mạng, an toàn và an ninh thông tin cho các đơn vị, địa phương, từ căn bản đến chuyên sâu, có năm mở đến 4 lớp; có văn bản hướng dẫn các cơ quan xử lý khi phát hiện vi-rút lọt vào hệ thống mạng Việt Nam. Song, để đơn vị này hoạt động hiệu quả, cần đánh giá an toàn thông tin theo cấp độ, xem xét tất cả theo khung kiến trúc chính quyền điện tử. Ông Thái Kinh Luân, Phó Giám đốc Sở VH-TT-TT&DL cho biết, cuối năm nay hoặc đầu năm 2020, Bạc Liêu sẽ diễn tập an ninh thông tin để biết được khả năng bảo vệ.

Trong một diễn biến khác, Trường đại học Bạc Liêu cùng 11 trường đại học thành lập Liên minh an ninh mạng vào tháng 6/2019 tại Trường đại học quốc tế Hồng Bàng. Một trong 3 giải pháp an ninh mạng là nghiên cứu, sử dụng các thiết bị công nghệ (phần cứng) để phòng ngừa tấn công từ bên ngoài. Đại học Bạc Liêu chỉ có giải pháp phần mềm, do vậy, Trường đại học quốc tế Hồng Bàng sẽ hỗ trợ Đại học Bạc Liêu nghiên cứu về giải pháp phần cứng.

Người dùng mạng xã hội tại Bạc Liêu chia sẻ thông tin cảnh báo về “tour du lịch 0 đồng”. Ảnh: N.Q

Phát triển đi đôi với quản lý

An ninh mạng là vấn đề đặc biệt quan trọng, liên quan đến an ninh quốc gia. Trước tác động hai mặt của Internet, mạng viễn thông, Đảng và Nhà nước đã chủ trương phát triển CNTT đi đôi với quản lý chặt chẽ, chủ động phòng ngừa các tác động tiêu cực. Điều này thể hiện rõ trong các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, gần đây là Nghị quyết 29-NQ/TW, ngày 25/7/2018 của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng và Kế hoạch 86-KH/TU, ngày 23/11/2018 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết 29. Sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước ta là điều kiện tiên quyết cho mọi thắng lợi của công tác bảo đảm an ninh mạng.

Trong cuộc họp trực tuyến ngày 27/8/2019, Đại tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công an yêu cầu phải xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trên không gian mạng. Theo Bộ trưởng, cán bộ, chiến sĩ công an cần có điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng để kết nối với người dân, doanh nghiệp qua mạng xã hội, kịp thời tiếp nhận phản ánh, tố giác; cung cấp thông tin liên quan đến trật tự an toàn xã hội đến nhân dân. Theo quan điểm của Đảng, công tác bảo vệ an ninh Tổ quốc nói chung, xây dựng và bảo vệ không gian mạng quốc gia nói riêng phải huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội, phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại. Coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động người sử dụng Internet tuân thủ pháp luật, chuẩn mực đạo đức xã hội, văn hóa, đủ năng lực nhận biết, phân biệt đúng sai, thật giả; tích cực đấu tranh, phê phán các thông tin sai trái, bịa đặt, vu cáo, độc hại trên không gian mạng.

Trong thời gian tới, tỉnh sẽ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về CNTT, viễn thông, an toàn thông tin mạng và bảo đảm thực thi đúng pháp luật. Khuyến khích sử dụng các công cụ, dịch vụ hoạt động trên không gian mạng do Việt Nam sản xuất. Người đứng đầu các cấp ủy, cơ quan, đơn vị được yêu cầu thường xuyên theo dõi, kiểm tra, nhắc nhở cán bộ, đảng viên của cơ quan, đơn vị mình chấp hành nghiêm túc quy định sử dụng Internet, các thiết bị kết nối mạng, nhất là thực hiện nghiêm túc việc bảo mật thông tin nội bộ, không để lọt, lộ thông tin.

Cùng với đó, tỉnh cũng sẽ đẩy mạnh phát triển và đưa vào khai thác ứng dụng hạ tầng thông tin quốc gia, bảo đảm kết nối thông suốt giữa các cấp, các ngành, tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân thực hiện quyền dân chủ và tham gia quản lý nhà nước, tạo động lực phát triển kinh tế và tăng cường nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng.

Nguyễn Quốc