Nguyên nhân gây bệnh lao phổi và cách phòng ngừa

Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi nếu phát hiện kịp thời. Trong các thể bệnh, lao phổi là thể phổ biến nhất và là nguồn lây chính cho cộng đồng.

• Cà Mau cam kết hỗ trợ Campuchia phòng, chống bệnh lao
• Cà Mau chủ động “chặn đứng” bệnh lao từ sớm

Bệnh lao do vi khuẩn Lao (Mycobacterium tuberculosis) gây nên. Vi khuẩn này có thể tấn công tất cả các bộ phận của cơ thể như: lao màng phổi, lao hạch bạch huyết, lao màng não, lao xương khớp, lao hệ sinh dục - tiết niệu, lao ruột…, trong đó lao phổi chiếm đến 80-85% tổng số ca bệnh và là thể bệnh chính có khả năng lây truyền.

Bệnh lao sẽ được chữa khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm và tuân thủ nguyên tắc: "Đúng thuốc - Đúng liều - Đủ thời gian".

Nguyên nhân gây bệnh lao phổi

Bệnh lao phổi xuất hiện do cơ thể bị vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis xâm nhập. Khi người mắc lao phổi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc khạc nhổ, vi khuẩn lao sẽ phát tán ra không khí. Người tiếp xúc gần có thể hít vào và gây bệnh tại phổi. Từ phổi, vi khuẩn có thể theo đường máu hoặc bạch huyết di chuyển đến các tạng khác và gây bệnh tại đó.

Vi khuẩn lao có khả năng kháng cồn và axit ở nồng độ mà các vi khuẩn khác bị tiêu diệt. Chúng có thể tồn tại nhiều tuần trong đờm, ở những nơi ẩm ướt và thiếu ánh sáng. Tuy nhiên, vi khuẩn lao sẽ bị tiêu diệt ở nhiệt độ 100°C trong vòng 5 phút và dễ mất khả năng gây bệnh dưới ánh nắng mặt trời.

Các đường lây truyền bệnh

Lao phổi lây truyền dễ dàng từ người sang người qua đường hô hấp, không có ổ chứa mầm bệnh trong tự nhiên hay vật trung gian truyền bệnh.

Nguồn bệnh được xác định là những người bệnh lao phổi, lao thanh quản, phế quản trong giai đoạn ho khạc ra vi khuẩn. Vi khuẩn lao nằm trong các hạt nước bọt li ti hoặc hạt bụi mịn (đường kính từ 1-5 mm) nên rất dễ bị hít vào và gây bệnh tại phổi.

Trung bình, 1 người bị lao phổi sẽ lây cho 10-15 người khác khi ho khạc ra vi khuẩn, đặc biệt là trong không gian hẹp như gia đình, lớp học… Môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi, ẩm ướt là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn phát triển. Ngoài ra, việc tiếp xúc với chất thải chứa vi khuẩn lao, hoặc sử dụng thực phẩm chứa vi khuẩn lao, thịt vật nuôi bị nhiễm bệnh cũng có nguy cơ làm lây nhiễm lao.

Biện pháp phòng, chống bệnh lao phổi

Khám sức khoẻ định kỳ để kịp thời phát hiện và điều trị bệnh lao hiệu quả.

Để bảo vệ bản thân và gia đình trước sự lây lan của bệnh lao, các bác sĩ khuyến cáo thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

- Tiêm vắc xin BCG cho trẻ em là biện pháp phòng bệnh chủ động hiệu quả nhất. Hiện nay, chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia đang thực hiện tiêm phòng lao miễn phí cho trẻ ngay trong tháng đầu sau sinh.

- Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc khi tiếp xúc với người bệnh lao phổi; không sử dụng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh.

- Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng (đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh); che miệng khi ho, hắt hơi.

- Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn; không sử dụng các chất gây nghiện như ma tuý, rượu bia, thuốc lá để duy trì hệ miễn dịch khoẻ mạnh.

- Khám sức khoẻ định kỳ và vệ sinh nơi ở, nơi làm việc sạch sẽ, thông thoáng.

* Đối với người bệnh lao phổi

- Tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ để nhanh chóng cắt đứt nguồn lây.

- Đeo khẩu trang, khi ho hoặc hắt hơi phải che miệng. Khạc đờm vào chỗ qui định và đờm hoặc các vật chứa nguồn lây phải được huỷ đúng cách.

- Tránh lây nhiễm cho người khác bằng cách: không ngủ chung phòng, hạn chế tối đa đến nơi đông người.

- Tận dụng ánh nắng mặt trời càng nhiều càng tốt cho nơi ở và các vật dụng của người bệnh (vì vi khuẩn lao rất sợ ánh nắng).

Chanh Ty