Bảo đảm quyền của người lao động

Hiến pháp hiện hành-đạo luật cơ bản và có liệu lực pháp lý cao nhất của Nhà nước ta đã khẳng định “Nhà nước bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động”. Quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động cũng đã được nhiều đạo luật ghi nhận, bảo vệ và bảo đảm thực hiện như Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội… Đó là sự ưu việt của chế độ; một trong những thành tựu, tiến bộ của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền con người. Tiếc rằng, trong một số trường hợp cụ thể, người lao động đã chưa biết sử dụng các quyền hoặc sử dụng quyền đã không đi kèm theo nghĩa vụ.

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp là một ví dụ. Chính sách này đã góp phần không nhỏ giúp người lao động có thu nhập khi bị thất nghiệp, sớm tìm được việc làm mới. Thế nhưng, qua khảo sát của các cơ quan chức năng, đến nay, đa số người lao động vẫn chưa hiểu hết nguyên tắc chi trả bảo hiểm thất nghiệp cũng như chưa sử dụng hết “phao cứu sinh” này. Chẳng hạn trước đây, khi chưa có bảo hiểm thất nghiệp, người lao động mất việc làm chỉ nhận được trợ cấp thôi việc. Nhưng sau khi có bảo hiểm thất nghiệp, người lao động mất việc làm không những được hưởng hỗ trợ thất nghiệp mà còn được hỗ trợ tìm việc làm mới, hưởng bảo hiểm y tế trong thời gian tìm việc, hỗ trợ học nghề để có nhiều cơ hội tìm việc làm hơn... Nhiều người lao động đã không biết đến chính sách này.

Đình công là một trong 5 quyền của người lao động đã được quy định trong Bộ luật Lao động, nhưng việc đình công cũng phải theo quy định của pháp luật. Thực tế, thời gian qua, việc đình công trái pháp luật cũng đã xảy ra.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng người lao động không biết quyền và không sử dụng đúng quyền của mình có nhiều, trong đó có nguyên nhân quan trọng từ nhận thức của người lao động còn hạn chế, chưa tiếp cận được với các văn bản luật. Về phía người sử dụng lao động, cũng có trường hợp họ không muốn cho người lao động biết hết và sử dụng hết quyền của mình. Trong khi Nhà nước ta không ngừng nỗ lực đưa ra các chính sách để tăng cường bảo vệ quyền lợi cho người lao động, thì vẫn còn có không ít doanh nghiệp chỉ quan tâm tới kinh doanh, xao nhãng việc thực hiện chế độ quyền lợi cho người lao động, điển hình là việc không đóng hoặc nợ bảo hiểm người lao động. Về phía các cơ quan chức năng của Nhà nước, dù đã ban hành khá nhiều văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hướng dẫn thực hiện, nhưng nhiều văn bản vẫn chỉ tồn tại trên giấy, chưa thực sự đến được với người dân. Chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động là quyền hạn và trách nhiệm của tổ chức công đoàn đối với người lao động. Thế nhưng, ở nhiều nơi vẫn còn khoảng trống công đoàn. Các hoạt động ở công đoàn cơ sở thường quan tâm nhiều tới tặng quà các dịp lễ, Tết mà chưa dành kinh phí cho hoạt động tuyên truyền pháp luật, thành thử nhiều lao động vẫn chưa biết rõ được quyền và nghĩa vụ của mình.

Ngày Quốc tế Lao động (1-5) không chỉ là ngày hội của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đó còn là ngày để mỗi người lao động nhìn nhận lại quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Các cơ sở sử dụng lao động cần xem xét lại việc thực hiện chế độ cho người lao động. Các tổ chức công đoàn cũng cần kiểm điểm lại trách nhiệm của mình. Các cơ quan chức năng Nhà nước xem lại trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người lao động đã đầy đủ hay chưa?

Hiến pháp năm 2013 với nhiều nội dung rất tiến bộ về quyền của người lao động đã có hiệu lực từ ngày 1-1-2014 và Quốc hội đã có Nghị quyết về việc thi hành Hiến pháp. Nghị quyết quy định các luật, pháp lệnh và các văn bản quy phạm pháp luật khác được ban hành trước ngày Hiến pháp năm 2013 có hiệu lực phải được rà soát lại để sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, phù hợp với Hiến pháp năm 2013. Như vậy, trong thời gian không xa, những cơ chế bảo vệ và bảo đảm thực hiện quyền của người lao động sẽ được sửa đổi, bổ sung trong các đạo luật liên quan, đó sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để người lao động trên đất nước Việt Nam yên tâm đóng góp công sức, trí tuệ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nguồn: QĐND