Báo động tình trạng vi phạm xử lý chất thải nguy hại

Tại diễn đàn doanh nghiệp về xử lý chất thải công nghiệp năm 2012 do Sở TN-MT tổ chức, vấn đề nổi cộm hiện nay là vi phạm về xử lý chất thải nguy hại trên địa bàn tỉnh ngày càng phổ biến. Dù có vô tình hay cố ý thì hành vi của phần lớn cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đang đe dọa nghiêm trọng đến môi trường sống của con người và sinh vật.

Những con số... biết nói

Tham luận của Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Công an tỉnh) tại diễn đàn này đã cho thấy sự vi phạm đáng giật mình ở các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Lĩnh vực có mức độ gây ô nhiễm cao và có số lượng cơ sở vi phạm nhiều là: y tế; giết mổ gia súc, gia cầm; chế biến thủy hải sản và thu mua, sơ chế phế liệu. Trong số 75 cơ sở y tế (gồm 64 trạm y tế xã, phường, 11 bệnh viện, phòng khám đa khoa khu vực, nhà hộ sinh) chỉ có 1 cơ sở có hệ thống xử lý nước thải y tế nhưng không vận hành thường xuyên. Trong số 40 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung thì có đến 35 cơ sở không xây dựng hoặc xây dựng công trình xử lý môi trường không đúng với bản cam kết bảo vệ môi trường. Đáng chú ý, ở các cơ sở chế biến thủy hải sản, hầu hết cơ sở không vận hành hoặc không vận hành thường xuyên hệ thống xử lý nước thải mà đưa nó trực tiếp ra sông. Hơn 90% cơ sở thu mua, sơ chế phế liệu chưa có cam kết bảo vệ môi trường hoặc có cam kết nhưng không thực hiện đầy đủ các nội dung trong bản cam kết. Vấn đề quản lý chất thải nguy hại, thu gom, phân loại, sơ chế phế liệu chưa được các cơ sở này xử lý tốt.

Đoàn kiểm tra Bộ NN&PTNT cùng đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh kiểm tra việc xử lý chất thải ở nhà máy chế biến thủy sản Trang Khanh (phường 5, TP. Bạc Liêu). Ảnh: M.Đ

Ông Nguyễn Thanh Tòng, Trưởng Phòng Kỹ thuật quản lý điện và môi trường (Sở Công thương), cho rằng: “Cũng vì chạy theo lợi nhuận mà nhiều cơ sở, doanh nghiệp đã bất chấp quy định pháp luật. Họ xả thải không qua xử lý, chất thải bẩn vượt ngưỡng quy định, thiết bị cũ kỹ tiêu hao nhiều năng lượng, gây tiếng ồn… Vấn đề này đã làm ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống”.

Các ý kiến tham luận, thảo luận đều thừa nhận: “Nguyên nhân của sự vi phạm đều xuất phát từ sự ham muốn có lợi nhuận cao mà không tốn nhiều chi phí sản xuất. Một số cơ sở chưa hiểu biết quy định pháp luật về bảo vệ môi trường. Song, có không ít cơ sở đã ỷ lại, xem nhẹ công tác bảo vệ môi trường. Họ cho rằng, khi bị phát hiện thì không bị xử lý hoặc xử lý nhẹ do chính sách kêu gọi đầu tư của tỉnh. Một nguyên nhân khác là cơ quan chức năng quản lý về môi trường chưa xử lý triệt để, chưa dứt khoát trong xử lý vi phạm về môi trường”.

Làm gì để ngăn chặn?

Bà Giang Dạ Thảo, Chi cục Phó Chi cục Bảo vệ Môi trường (Sở TN-MT) khẳng định: “Theo quy định, người gây ô nhiễm phải trả tiền, các cơ sở gây ô nhiễm phải chịu trách nhiệm với xã hội. Không chỉ bắt buộc các cơ sở đó phải xây dựng công trình xử lý chất thải, đưa vào hoạt động, mà còn buộc phải đóng phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp”.

Tuy nhiên, bà Thảo cũng đề xuất tỉnh cần có cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn tỉnh áp dụng các mô hình sản xuất sạch hơn, công nghệ sạch, thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác xã hội hóa về bảo vệ môi trường, kêu gọi đầu tư các mô hình tái chế, tái sử dụng chất thải.

Theo ông Lữ Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở TN-MT: “Biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn trước hết chính là đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường đến tất cả tổ chức, cá nhân có hoạt động gây ô nhiễm. Sau đó, cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm đối với những ai không chấp hành”. Ông Tùng đề nghị: “Trong lúc Bạc Liêu chưa có một doanh nghiệp nào có đủ chức năng thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại thì đề nghị các cơ sở, công ty, xí nghiệp có chất thải nguy hại ký kết hợp đồng với các doanh nghiệp có đủ chức năng thực hiện việc này đóng tại Cần Thơ hoặc TP. HCM. Sau khi được Sở TN-MT giúp đỡ về mặt thủ tục liên quan đến bảo vệ môi trường, giới thiệu công ty tư vấn, thu gom, xử lý chất thải nguy hại để hợp tác mà các cơ sở, doanh nghiệp vẫn không thực hiện thì sẽ bị xử lý nghiêm. Chế tài xử phạt nặng nhất đối với cơ sở, doanh nghiệp vi phạm là buộc đóng cửa, chấm dứt mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh”.

HỮU DUYÊN