Bệnh sỏi thận và những biến chứng nguy hiểm

Sỏi thận là hiện tượng các chất khoáng trong nước tiểu lắng đọng lại ở thận, lâu ngày kết lại tạo thành sỏi. Những viên sỏi nhỏ có thể theo nước tiểu ra ngoài, còn những viên sỏi lớn sẽ tích tụ lại trong thận. Ngày theo ngày, những viên sỏi càng lớn hơn và gây tắc nghẽn đường tiết niệu, làm cho chức năng thận suy giảm, nghiêm trọng hơn là dẫn đến những biến chứng nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.

Ảnh minh họa: Internet

Sỏi thận có thể diễn ra một cách âm thầm và chỉ thể hiện khi đã có sỏi trong thận. Khi có tác động mạnh (đi xe vào đường gồ ghề), hay hoạt động mạnh (chạy, nhảy, mang vác nặng, cử động mạnh…), hoặc thay đổi tư thế đột ngột sẽ xuất hiện cơn đau ở vùng thắt lưng, có thể đi kèm rối loạn tiểu, khó chịu, trướng hơi, đầy bụng, buồn nôn và nôn.

Đau bụng thường đau dữ dội (gọi là cơn đau quặn thận), đau vùng thắt lưng, nhất là phía thận có sỏi, nếu sỏi thận hai bên thì đau toàn bộ vùng thắt lưng, đau xuyên cả ra hông, lưng. Tuy vậy, có trường hợp do sỏi nằm ở vị trí bể thận, sỏi to cho nên chỉ đau âm ỉ. Một số trường hợp đau thắt lưng từng cơn. Đầu tiên là đau ở hai hố thắt lưng, rồi lan ra bụng, xuống bụng dưới và xuống đùi.

Bên cạnh triệu chứng đau, tiểu ra máu có thể gặp trong sỏi thận. Tiểu ra máu chính là biến chứng thường gặp của sỏi thận do di chuyển, cọ xát của sỏi, biểu hiện thường thấy là nước tiểu có màu đỏ (chảy máu nhiều, chảy máu đại thể), riêng trường hợp rỉ máu phải xét nghiệm nước tiểu mới thấy được (chảy máu vi thể).

Khi sỏi xuống đến phần dưới của đường tiểu (niệu quản, bàng quang), người bệnh hay buồn đi tiểu và triệu chứng thường gặp là: đau thắt lưng, tiểu buốt, tiểu dắt, tiểu són. Nếu có kèm theo nhiễm khuẩn đường tiết niệu (thận, niệu quản hoặc bàng quang) sẽ xuất hiện nước tiểu đục (do có mủ) và có thể tiểu ra sỏi. Nghiêm trọng nhất, sỏi thận còn dẫn đến những biến chứng vô cùng nguy hiểm, những hòn sỏi hình thành trong lòng đường tiểu như: đài thận, bồn thận, bọng đái đều có khả năng rơi vào niệu quản hoặc niệu đạo, gây bế tắc. Khi đó, hệ niệu đạo sẽ phản ứng co bóp mạnh để cố gắng tống hòn sỏi ra khỏi chỗ tắc nghẽn. Điều đó sẽ dẫn đến các cơn đau tại thận như đau vùng sườn bụng, giữa xương sườn và hông, đau ở hông, cảm giác đau lan tỏa tới tận háng, có thể đau âm ỉ, hoặc đau quặn. Ngoài ra, còn gây ra hiện tượng thận ứ nước hoặc niệu quản ứ nước. Sau một thời gian ứ nước kéo dài, đôi khi thận không còn khả năng hồi phục sẽ dẫn đến hiện tượng bí tiểu. Hòn sỏi nằm lâu ngày trong hệ niệu là nơi vi trùng tụ tập và phát triển, do đó, sẽ gây nhiễm trùng. Ở các trường hợp nhiễm trùng nhẹ, các triệu chứng có thể là: tiểu gắt, đau lưng, thử nước tiểu thấy có bạch cầu một hoặc hai. Nếu phối hợp với bế tắc đường tiểu thì có thể gây ra thận ứ mủ, hoặc thận hóa mủ.

Nếu sỏi thận không được phát hiện sớm, để đến giai đoạn bị nhiễm trùng thì việc điều trị bệnh sỏi thận sẽ gặp nhiều khó khăn. Khi hai quả thận đều bị bế tắc cùng một lúc, bệnh nhân rất dễ rơi vào tình trạng không có nước tiểu, nếu kéo dài trong vài ngày có thể dẫn đến tử vong. Quá trình nhiễm trùng, ứ nước lâu ngày có thể hủy hoại dần dần chủ mô thận.

Vắng khoảng 50% số đơn vị thận, bệnh nhân vẫn có thể sống nhưng nếu vắng đến 75%, tình trạng suy thận sẽ xuất hiện. Lúc đó, người bệnh sẽ phải cần đến các biện pháp để duy trì sinh mạng như: chạy thận nhân tạo, ghép thận, tuy nhiên, chi phí rất đắt đỏ so với những bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn…

Lời khuyên tốt nhất của bác sĩ dành cho bệnh nhân bị sỏi thận vẫn là việc thăm khám, phát hiện sớm bệnh để điều trị. Để tránh bị biến chứng suy thận thì việc điều trị sớm, nhanh chóng, dứt điểm và đặc biệt phục hồi chức năng thận là rất quan trọng. Khi điều trị cũng cần lưu ý đến việc phòng tránh tái phát sỏi thận vì mỗi lần tái phát là nguy cơ suy thận lại tăng.

Nguyên Minh (tổng hợp)