Bình đẳng giới: Những vấn đề được nhận diện

Luật Bình đẳng giới (BĐG) ở Việt Nam có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2007. Mục tiêu của BĐG ở Việt Nam là xóa bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực; tiến tới BĐG thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.
Sau hơn 7 năm thực thi Luật BĐG, vấn đề BĐG trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội đã có nhiều chuyển biến, song vẫn còn những bất cập nhất định…

Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới ở tỉnh Bạc Liêu. Ảnh: C.T

Trong lĩnh vực chính trị, tỷ lệ phụ nữ (PN) tham gia quản lý lãnh đạo ở các cấp, các ngành còn thấp so với sự tăng lên về số lượng và chất lượng của lực lượng lao động nữ trong cả nước. PN chủ yếu giữ vị trí cấp phó và thường được phân công lãnh đạo, quản lý ở lĩnh vực xã hội. Tỷ lệ PN tham gia trong các cơ quan dân cử có tăng so với trước đây nhưng không bền vững. Cả nước còn đến 258 xã thuộc 48 tỉnh, thành phố không có cán bộ nữ tham gia cấp ủy.

Trong lĩnh vực kinh tế - lao động, nam giới vẫn được trông chờ là người có trách nhiệm chính kiếm tiền nuôi gia đình. PN ít được tiếp cận, kiểm soát các nguồn lực tài chính, kinh tế ở gia đình và cộng đồng; tỷ lệ lao động nữ qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật ở nông thôn đạt mức thấp so với nam giới, từ đó hạn chế cơ hội lựa chọn việc làm có chuyên môn kỹ thuật, có thu nhập cao; PN chiếm số đông trong khu vực kinh tế phi chính thức…

Trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ, tỷ lệ trẻ em gái đến trường ở các tỉnh miền núi còn thấp, có nơi chỉ chiếm khoảng 10 - 15% tổng số; tỷ lệ trong lực lượng lao động nữ có trình độ đại học trở lên ở nông thôn ở mức thấp (chỉ chiếm 1,5%)…

Trong lĩnh vực y tế, PN nghèo vùng nông thôn, dân tộc thiểu số ít tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe; tỷ lệ nữ trong số nhiễm HIV có xu thế tăng; tỷ lệ phá thai còn ở mức cao…

Trong lĩnh vực văn hóa - thông tin - thể thao, quan niệm cũ về giới của một bộ phận người dân vẫn còn tồn tại dai dẳng; sản phẩm truyền thông có định kiến giới còn được đăng tải và phát sóng rộng rãi; thiếu sự quan tâm, ủng hộ của gia đình và xã hội đối với PN tham gia thể thao…

Bên cạnh đó, phổ biến tồn tại như những vấn đề nhức nhối của “bức tranh” BĐG là: Nam giới vẫn là người đưa ra các quyết định chính trong gia đình; nam giới chưa sẵn sàng chia sẻ việc nhà; bạo lực gia đình đối với PN vẫn diễn ra khá phổ biến; tình trạng buôn bán PN còn diễn ra phức tạp; rủi ro trong hôn nhân với người nước ngoài; chênh lệch giới tính khi sinh ở mức khá cao…

ĐỂ LUẬT BĐG ĐI VÀO CUỘC SỐNG

Luật BĐG đã và đang được các cấp, các ngành, cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm đưa luật thật sự đi vào đời sống, trên mọi lĩnh vực.

Các nguyên tắc cơ bản về BĐG (đã được quy định ở điều 6 Luật BĐG) nêu rõ nam - nữ bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình; nam - nữ không bị phân biệt đối xử về giới; biện pháp thúc đẩy BĐG không bị coi là phân biệt đối xử về giới; chính sách bảo vệ và hỗ trợ người mẹ không bị coi là phân biệt đối xử về giới. Đảm bảo lồng ghép vấn đề BĐG trong xây dựng và thực thi pháp luật; thực hiện BĐG là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân…

Các hành vi bị nghiêm cấm là cản trở nam nữ thực hiện BĐG, phân biệt đối xử về giới dưới mọi hình thức, bạo lực trên cơ sở giới, các hành vi khác bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật. Chính sách của Nhà nước về BĐG cũng quy định rõ sẽ hỗ trợ và tạo điều kiện cho nam, nữ phát huy khả năng, có cơ hội như nhau để tham gia vào quá trình phát triển và thụ hưởng thành quả của sự phát triển; tạo điều kiện để nam nữ chia sẻ công việc gia đình; áp dụng những biện pháp thích hợp để xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu cản trở thực hiện mục tiêu BĐG; khuyến khích cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân tham gia các hoạt động thúc đẩy BĐG; đặc biệt là hỗ trợ hoạt động BĐG tại vùng sâu, vùng xa, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn…

Để Luật BĐG đi vào cuộc sống, luật cũng quy định rõ những nội dung cụ thể về quản lý nhà nước trên lĩnh vực này. Nhưng thiết nghĩ, để những quy định trên mặt pháp lý, văn bản được cụ thể hóa vào cuộc sống, cần một nền tảng ban đầu là nhận thức đúng đắn về BĐG và tầm quan trọng của BĐG trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế và nhiều lĩnh vực khác của xã hội.

NHẬT QUỲNH