Bốn nhà báo bị giam ở Bạc Liêu năm 1938 – 1939

Sắp đến ngày kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6, chuyên mục này xin được giới thiệu đôi nét về báo chí cách mạng Bạc Liêu thời kháng chiến.

Những tháng cuối năm 1938, đầu năm 1939, tại Bạc Liêu, thực dân Pháp tìm cách ngăn chặn phong trào đấu tranh nên chúng bắt giam tại khám lớn Bạc Liêu một số đảng viên và quần chúng hoạt động trong phong trào Mặt trận Dân chủ, trong đó có 4 phóng viên báo Đảng là Phan Ngọc Hiển, Nguyễn Công Trung, Tào Văn Tỵ, Nguyễn Văn Phùng. Bốn nhà báo đã tuyệt thực để phản đối nhà cầm quyền vô cớ bắt họ và có đơn gởi toàn quyền Đông Dương, Thống đốc Nam kỳ, Chánh Chưởng lý Sài Gòn, Chánh Chủ tỉnh Bạc Liêu, Bồi thẩm Bạc Liêu (theo sách Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu tập 1, trang 67).

Không chỉ gia đình các nhà báo ấy mà đông đảo quần chúng nhân dân ở Bạc Liêu đã đấu tranh đòi thực dân Pháp phải thả 4 nhà báo ấy. Nhiều tờ báo và một số tổ chức như Hội Báo chí công khai (AJAC), Hội Báo chí người Việt ở Nam kỳ cũng đã lên tiếng đòi thực dân Pháp trả tự do cho họ. Báo Dân Chúng (số 43, ra ngày 10/1/1939) đã đăng toàn văn lá đơn này. Theo đó, được biết 4 nhà báo đã bị giam gần 100 ngày, bị buộc vào tội “phá rối trị an”, cụ thể là từ cuộc biểu tình của dân nghèo ở thị trấn Cà Mau ngày 4/10/1938. Trong khi đó, trừ nhà báo Nguyễn Văn Phùng có ở Cà Mau vì nhà anh ở đó, còn lại 3 người (anh Hiển, Trung, Tỵ) đều đang ở Thành Bạc Liêu (lúc này, tỉnh Bạc Liêu bao gồm cả tỉnh Cà Mau hiện nay, tỉnh lỵ là ở Thành Bạc Liêu; còn Cà Mau chỉ là thị trấn. Sở dĩ gọi là Thành Bạc Liêu vì khu vực Tỉnh trưởng ở có xây tường khá cao xung quanh, trông như cái thành, dân chúng quen gọi là Thành Bạc Liêu - còn gọi là Thành Gạt).

Trong số 4 nhà báo trên (thực chất là 4 cán bộ cách mạng), đồng chí Phan Ngọc Hiển là người đã tổ chức cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai (13/12/1940), bị thực dân Pháp xử bắn (cùng với 9 chiến sĩ khác) vào ngày 12/7/1941. Còn đồng chí Tào Văn Tỵ gắn liền với những hoạt động cách mạng ở địa bàn Bạc Liêu ngày nay. Ngày 23/8/1945, đồng chí Tào Văn Tỵ là thành viên trong đoàn cán bộ buộc Tỉnh trưởng Trương Công Thiện giao chính quyền cho cách mạng; sau đó là Ủy viên Ủy ban Hành chính cách mạng lâm thời tỉnh Bạc Liêu, phụ trách quân sự. Năm 1946, đồng chí Tào Văn Tỵ tham gia chở vũ khí từ Thái Lan về Rạch Gốc (Cà Mau); năm 1950, lên công tác ở Khu 9 (trưởng phòng Dân quân)…

T.C