Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy…

“Ngàn năm hồ dễ mấy ai quên” - câu thơ của Thế Lữ chắc chắn “già” hơn tầm tuổi trang lứa với tôi, Nhâm Dần 2022 này bước vào “khúc giữa” tuổi ngũ tuần. Với ngôn ngữ bạn trẻ hiện giờ, mà dường như không hẳn chỉ là bạn trẻ, thì hình như mọi người hay nói cách vui vui là “lần đầu làm chuyện ấy”. Rời trường phổ thông, tôi đã có những “lần đầu làm chuyện ấy”, nói theo ý hiểu như này.

Minh họa: B.T

Ngày chân ướt chân ráo về Văn phòng Tỉnh đoàn Minh Hải, anh Chung Tấn Hướng - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn giao tôi cầm giấy giới thiệu đi “lãnh” một thanh niên đang bệnh rất nặng. Ngày ấy, Trung tâm Giáo dục thanh niên chậm tiến trực thuộc Tỉnh đoàn. Cơn cớ gì anh thanh niên này từ trung tâm ấy lại vào “nằm” trong trại tạm giam thì tôi không được biết, chỉ ý thức rằng đây là “nhiệm vụ chào sân” của một giáo viên Trường Đoàn vừa được đầu quân về Văn phòng Tỉnh đoàn(!!!). Sờ sợ, ngài ngại, rụt rè… nhưng không thể không thực hiện. “Chào cán bộ” - trong mờ ảo của căn phòng tranh tối tranh sáng, một giọng yếu ớt cất lên, câu chào “đặc thù” thường nghe các phạm nhân chào cán bộ quản giáo. Sau những câu giao đãi, thăm hỏi, tôi làm các thủ tục rồi gọi xe, kè anh ấy ra xe và ngồi sau anh trên chiếc “hông-đa đầu” - (Honda ôm). Không dám tả thực chặng đường khoảng hơn 3 cây số, từ trại tạm giam gần cầu Phán Tề (Phường 8) đến bến tàu A (Phường 1); một “cán bộ” mới toanh và một thanh niên bệnh nặng trong người và ghẻ lở ngoài da… Đâu mấy hôm sau thì anh qua đời.

Tuần đầu tiên từ Tỉnh đoàn về công tác ở Đảng ủy Khối, tôi được phân công làm trưởng ban tang lễ anh Năm Dữ, Thường vụ Đảng ủy Sở VH-TT và là Giám đốc Xí nghiệp in Bạc Liêu. Bạn bè, anh em đến với anh rất đông. Tôi, với cái “phông” rặt cán bộ Đoàn, đi chào các bàn có các anh chị là cán bộ, công chức, bởi nói gì nói, lần đầu tiên làm trưởng ban tang lễ, đã biết hình dung đâu? Có những ánh nhìn không mấy thiện cảm! Thậm chí, một chú là bạn với cha tôi và ở cùng xóm với gia đình tôi, nói một câu tôi vừa đủ nghe: “Nịnh!”. Tôi buồn, không hiểu được vì sao chú nói vậy. Sau ngẫm lại mới hiểu, và tôi thấy chú nói có lý, nếu như tôi…! Nhưng tôi chắc chắn một điều, khi chứng kiến tôi đọc điếu văn tại lễ truy điệu, chú đã hiểu tôi trong câu chuyện ấy.

Sở VH-TT&DL thành lập. Tôi nhận quyết định về Sở sát ngày nghỉ lễ 30/4 và 1/5. Xong lễ - cơ quan dời trụ sở từ số 44, đường Lý Thường Kiệt về số 16, đường Võ Thị Sáu, nhiệm vụ đầu tiên của tôi ở lĩnh vực quản lý nhà nước đa ngành “văn thể du gia” - (văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình) là… phụ trách di chuyển đồ đạc(!!!). Cũng vui! Lực lượng nòng cốt là các em thanh niên lực lưỡng của Đội Thông tin văn nghệ Khmer. Tôi nhào vô khiêng vác hì hục 2 ngày trời; không nghĩ rằng mình đang “lấy điểm” với thủ trưởng và anh em cơ quan mới. Song sau trận “chào sân” ấy, có mấy anh thương thương hay gì, mà khi ngồi uống cà phê gốc còng, ghẹo tôi là thấy tướng tá “lính kiểng” vậy nhưng rinh bàn ghế, tủ, hồ sơ cũng ngon(!!!). Thấy vui!

Gần 4 năm làm “văn thể du gia” thì tôi được điều về Văn phòng Tỉnh ủy. Lần này thì “chào sân” đúng nghĩa luôn! Tôi xin phép anh Tạ Trung Dũng - Chánh Văn phòng, nhờ bố trí một người đưa đi chào Thường trực và anh em các phòng. Lần ấy, Thùy Như (nay là Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH) đưa tôi đi chào hết các phòng và Nhà khách số 1 Hùng Vương. Sau này, có em nói: Không nghĩ là “ông sếp này” lại đi chào nhân viên như vậy…(!!!). Ồ, vui mà!

Còn “lần đầu làm chuyện ấy” với báo chí là đi lãnh nhuận bút bài cộng tác được đăng trên báo Minh Hải. Khi đó trụ sở Báo Minh Hải tọa lạc cạnh hàng me đường Trần Phú. Anh bạn học phổ thông kẹt tiền, hỏi mượn. Không có tiền nhưng sẵn có cái giấy báo lãnh nhuận bút, tôi hăm hở rủ anh bạn đi cùng. Lên lầu, hai lần quẹo trái thì tới chỗ và tôi được nhận món nhuận bút đầu tiên trong đời. Ấy là mẩu tin ngắn, có kèm ảnh minh họa, về hợp tác xã thủ công mỹ nghệ Quang Vinh (Phường 3, TX. Minh Hải), mỗi tháng thu về cho địa phương 1.650 rúp. Tôi còn nhớ ánh nhìn của anh bạn học, khi ngồi uống nước bên gốc me trước tòa soạn, lúc tôi móc cọc tiền lẻ vừa nhận được, ngắt phân nửa đưa bạn đi dự đám cưới bà con họ hàng gì đó dưới quê. Thật oai.

Có phải, mỗi lần đặt bước vào môi trường công tác mới, sẽ cần một tâm thế thích nghi, sự sẵn sàng hòa nhập và kỹ năng vận dụng những trải nghiệm đã qua cho công việc mới của mình? Không dám bằng lòng rằng đã thích nghi, hòa nhập tốt ở những môi trường công tác ấy, nhưng mỗi khi hồi tưởng, tôi lại mỗi liên tưởng câu “vạn sự khởi đầu nan”, để nỗ lực nhiều hơn.

Y Lan