Cần có chế tài đủ mạnh để bảo vệ tác nghiệp báo chí

Mới đây, việc hai phóng viên Báo Giao Thông (Bộ Giao thông - Vận tải) bị hành hung khi đang tác nghiệp khiến các nhà báo trẻ băn khoăn, bởi những quy định của Luật Báo chí quá chung chung, trong khi trên thực tế, rất nhiều trường hợp các nhà báo bị cản trở tác nghiệp nhưng không được xử lý vì nhiều lý do…

Hành lang pháp lý mong manh

Điều 15 Luật Báo chí năm 1999 (sửa đổi) tại điểm đ, khoản 1 về quyền của nhà báo có quy định “nhà báo được pháp luật bảo hộ trong hoạt động nghề nghiệp. Không ai được đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật”.

Điều 7, Nghị định 159/2013/NĐ-CP quy định chế tài xử phạt đối với hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động báo chí là các hình thức xử phạt vi phạm hành chính bằng cách phạt tiền, từ 5 - 30 triệu đồng cho một số hành vi như cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của nhà báo, phóng viên; xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên khi đang tác nghiệp; uy hiếp tính mạng của nhà báo, phóng viên; hủy hoại, cố ý làm hư hỏng phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên; thu giữ trái phép phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên. Kèm theo đó các các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc xin lỗi công khai, buộc trả lại phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí.

Thế nhưng, luật và cả Nghị định 159 đều không quy định nếu gây hư hỏng tài sản, phương tiện của nhà báo thì bồi thường như thế nào, cũng không có quy định về việc nếu tài liệu của phóng viên bị hủy bỏ (chẳng hạn như bị xóa tập tin, xóa hình ảnh, băng ghi âm) thì xử lý như thế nào vì đó cũng chính là những thiệt hại của nhà báo, phóng viên. Ngay cả hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động báo chí cũng chỉ nói chung chung, khiến cho ai muốn hiểu sao cũng được. Từ đó dẫn đến việc xử lý cũng khó, bởi nhận thức pháp luật của mỗi người không giống nhau.

Các thành viên Câu lạc bộ Nhà báo trẻ Báo Bạc Liêu được tặng quà trong đợt sinh hoạt nghiệp vụ về báo chí. Ảnh: N.Q

Về khung pháp lý chung, khoản 3 Điều 28 Luật Báo chí đã được sửa đổi năm 1999: “Người nào vi phạm các quy định về cung cấp thông tin, trả lời trên báo chí, thành lập cơ quan báo chí, phát hành, quảng cáo, họp báo, cản trở hoạt động báo chí, đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phá hủy, làm hư hỏng phương tiện, tài liệu và các quy định khác của pháp luật về báo chí thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự”.

Bộ luật Hình sự năm 1999 và Luật Sửa đổi, bổ sung năm 2009 không có điều nào quy định riêng về bảo vệ nhà báo, chỉ áp dụng chung cho các tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự. Như vậy, nếu các nhà báo bị xâm hại hoặc bị cản trở tác nghiệp thì khi áp dụng quy định của pháp luật cũng như nhau, nhà báo khi tác nghiệp cũng không được xem là đang thi hành công vụ?!

Thiếu hành lang pháp lý để bảo vệ nhà báo cũng làm giảm ý chí chiến đấu của nhà báo, đặc biệt là trong đấu tranh chống tiêu cực. Trong khi hiện nay, có rất nhiều vụ án tiêu cực, sai phạm bị xử lý đều do báo chí phanh phui. Nhiều trường hợp cản trở tác nghiệp báo chí, thu giữ phương tiện làm việc của phóng viên, nhà báo, thậm chí có người quá khích còn đe dọa, hành hung nhà báo. Tuy nhiên, không phải hành vi cản trở tác nghiệp báo chí nào cũng được xử lý thỏa đáng.

Thiết nghĩ, với hành lang pháp lý mong manh như hiện tại, cần bổ sung, sửa đổi luật với các quy định để bảo vệ nhà báo. Bởi với hoạt động tác nghiệp được xem là một trong những nghề nguy hiểm trên thế giới, hiện tại nhà báo khi tác nghiệp cũng chỉ có cây bút, cuốn sổ, máy ảnh, máy quay phim và bầu nhiệt huyết. Nếu không có chế tài bảo vệ tốt, thậm chí còn không được như công chức một số ngành khi làm nhiệm vụ, thì điều đó thật sự bất hợp lý!

KIM TUẤN