Cần có cơ chế đặc thù cho Cà Mau

Ngày 27/9, tại Bạc Liêu, Phó thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã chủ trì Hội nghị lần thứ nhất Hội đồng điều phối vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau Nguyễn Tiến Hải tham dự Hội nghị.

Tăng nguồn đầu tư để giữ đất

Là địa phương chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau Nguyễn Tiến Hải mong muốn Trung ương tăng cường nguồn lực đầu tư hoàn thiện hạ tầng nhằm bảo vệ bờ biển, bờ sông. Bởi tại Cà Mau, thiên tai gây thiệt hại ngày càng nghiêm trọng, chỉ riêng trong 9 tháng qua của năm 2023 đã gây thiệt hại về tài sản trên 38 tỷ đồng, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, sản xuất và định hướng phát triển bền vững của địa phương.

Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau Nguyễn Tiến Hải nêu những khó khăn, bức xúc tại địa phương trong đầu tư hạ tầng phát triển tại Hội nghị lần thứ nhất Hội đồng điều phối vùng ĐBSCL.

Hơn 10 năm qua, dưới tác động của biến đối khí hậu, nước biển dâng, bờ sông, bờ biển của Cà Mau bị sạt lở ngày càng nghiêm trọng. Tổng chiều dài các đoạn bờ biển đã bị sạt lở khoảng 187 km/254 km, tổng chiều dài các đoạn bờ sông bị sạt lở và có nguy cơ bị sạt lở khoảng 425 km/8.118 km. Theo số liệu thống kê lâm nghiệp, giai đoạn 2011-2021, sạt lở bờ biển đã làm mất đất và rừng phòng hộ với diện tích khoảng 5.250 ha.

Hiện nay, nước biển dâng cộng với sóng to, gió lớn đã phát sinh diễn biến sạt lở đặc biệt nguy hiểm đối với 6 đoạn bờ biển, với tổng chiều dài khoảng 29.150 m. (Ảnh chụp tại cửa vàm Kênh 5, xã Viên An, huyện Ngọc Hiển).

Liên quan nội dung này, Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau kiến nghị, ngoài nguồn ngân sách của Nhà nước, cần có chính sách xã hội hoá để nhà đầu tư xây kè bảo vệ bờ biển nhưng phải có cơ chế giao đất bên trong, thậm chí cả bên ngoài để họ phát triển kinh tế.

Trước tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, Cà Mau cần nguồn lực đầu tư trên 3.000 tỷ đồng phục vụ đầu tư hạ tầng trên tuyến sạt lở khẩn cấp với chiều dài trên 62km bờ sông, bờ biển. (Ảnh: Cửa biển Vàm Xoáy, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển cần tiếp tục đầu tư kè biển vì đang tiếp tục bị sạt lở vào khu dân cư).

Ông Nguyễn Tiến Hải kiến nghị cần để tháo gỡ cơ chế bất cập hiện nay đó là “nguồn thu ở chỗ này nhưng nộp thuế chỗ khác”. Thực tế, Cà Mau mất hơn 1.000 tỷ đồng từ nguồn thu thuế cụm công nghiệp Khí - Điện - Đạm.

Bí thư Tỉnh uỷ cho rằng, về chính sách đặc thù phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, ông quan tâm nhất vấn đề “phân cấp, phân quyền” thì ở các địa phương còn vướng mắc rất nhiều.

Giải pháp phát triển hạ tầng giao thông

Tại Hội nghị, lãnh đạo các địa phương kiến nghị nhiều nội dung liên quan đến phát triển hạ tầng giao thông, thuỷ lợi, nhất là những công trình trọng điểm mang tính liên kết vùng, ứng phó biến đổi khí hậu; phát triển năng lượng tái tạo, cảng biển…

Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau Nguyễn Tiến Hải cho rằng, đối với quốc lộ hiện nay, cơ chế do Bộ GTVT quản lý, duy tu, đầu tư, sửa chữa. Tuy vậy, trong thực tế, nhiều quốc lộ đi qua các địa phương, nằm trong nội ô nhưng do Bộ quản lý nên địa phương không tham gia được. Việc hư hỏng, xuống cấp các tuyến đường này rất nhanh, rất bức xúc nhưng không được sửa chữa kịp thời, gây tốn kém ngân sách Nhà nước.

“Chúng tôi kiến nghị giao về địa phương quản lý, duy tu, đầu tư, sửa chữa tuyến quốc lộ, nhưng đồng thời phân cấp giao về địa phương phải giao luôn nguồn lực”, Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Tiến Hải bức xúc, đồng thời gợi mở những công trình dự án liên quan đến 2 địa phương đã được thông tuyến thì cần gọn trong cơ chế, thủ tục; những đoạn đường quốc lộ chỉ đi qua 1 địa phương cũng cần tính toán giao lại cho địa phương.

Cà Mau tiếp tục kiến nghị nâng cấp, mở rộng và có cơ chế giao địa phương quản lý các tuyến quốc lộ. (Ảnh chụp Đường Hồ Chí Minh về Đất Mũi).

Bí thư Tỉnh uỷ Cà Mau cũng thông tin thêm, trong quy hoạch cảng biển, ĐBSCL có 2 cảng biển (cảng Trần Đề và cảng nước sâu Hòn Khoai). Tuy nhiên, cảng Hòn Khoai mới chỉ đưa vào quy hoạch chứ chưa triển khai.

“Tôi đề nghị phải sớm triển khai thực hiện Dự án cảng Hòn Khoai. Đây là cụm đảo có vị trí chiến lược rất đặc biệt cả về kinh tế và quốc phòng”, ông Nguyễn Tiến Hải chia sẻ thông tin, đồng thời khẳng định Cà Mau không phải điểm cuối mà là điểm đầu phương Nam, vì thể cần xem xét có cơ chế đặc thù, đầu tư thoả đáng, thực tế.

Cà Mau kiến nghị sớm xúc tiến đầu tư Cảng biển tổng hợp Hòn Khoai, tạo động lực cho địa phương phát triển. 

Phát biểu tham luận về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần tiếp tục triển khai trong thời gian tới để xây dựng hoàn thiện mạng lưới giao thông vùng ĐBSCL, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Duy Lâm đã đề ra 5 giải pháp. Trong đó, giải pháp thứ nhất về công tác quy hoạch, Thứ trưởng Lâm đề nghị, cần sớm hoàn thiện các quy hoạch tỉnh trong đó tích hợp đầy đủ, thống nhất và đồng bộ với 5 quy hoạch chuyên ngành GTVT và quy hoạch vùng ĐBSCL đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trên cơ sở các quy hoạch được phê duyệt, tiếp tục kêu gọi đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông của vùng để huy động tối đa các nguồn vốn ngoài ngân sách, sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước, trong đó tập trung vào các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, có tác dụng lan tỏa, tạo ra liên kết vùng.

“Quốc hội, Chính phủ sớm ban hành các cơ chế, chính sách có tính đột phá, trong đó tập trung vào một số cơ chế như: thực hiện phân cấp, phân quyền triệt để cho các địa phương có năng lực kinh nghiệm thực hiện đầu tư kết cầu hạ tầng giao thông liên vùng; tăng tính hấp dẫn và hiệu quả đầu tư của các dự án PPP; có cơ chế tạo quỹ đất để đấu giá lựa chọn nhà đầu tư các dự án đầu tư phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ 2 bên tuyến đường bộ cao tốc, các công trình nhà ga…”, Thứ trưởng Bộ GTVT nêu kiến nghị.

Trần Nguyên