Cần xử lý hình sự hành vi bơm tạp chất vào tôm

Từ năm 2017, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến việc vận động cam kết “nói không với tôm có chứa tạp chất”, các tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có Bạc Liêu đã quyết liệt đẩy mạnh việc tuyên truyền, xử lý đối với hành vi bơm tạp chất vào tôm nguyên liệu.

Lập biên bản vi phạm hành chính đối với cơ sở vi phạm việc bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu. Ảnh: K.K

Tuy nhiên, từ đầu năm 2023 đến nay, tình trạng vi phạm liên quan đến tôm có chứa tạp chất vẫn còn diễn biến phức tạp, nhiều trường hợp liên tục bị phát hiện, xử lý. Có vẻ các giải pháp “nói không với tôm chứa tạp chất” như tịch thu, xử phạt vi phạm hành chính các chủ cơ sở đã… nhờn!

Tái diễn việc bơm tạp chất vào tôm

Ngày 1/10, Thanh tra Sở NN&PTNT phối hợp với Công an xã Phong Thạnh Tây (TX. Giá Rai) bất ngờ kiểm tra và bắt quả tang cơ sở kinh doanh mua bán, sơ chế tôm nguyên liệu của bà Nguyễn Thị Phượng (ấp 4, xã Phong Thạnh Tây) tổ chức bơm tạp chất vào tôm nguyên liệu. Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện bên trong cơ sở có nhiều thùng tôm với trọng lượng khoảng 80kg có chứa tạp chất. Đoàn kiểm tra đã tiến hành lập biên bản, thu giữ toàn bộ số tôm nói trên cùng 2 bình nén dùng để đựng tạp chất và một số tang vật khác.

Từ đầu năm đến nay, Bạc Liêu đã phát hiện hàng chục vụ vi phạm tại cơ sở có tổ chức tiêm chích tạp chất vào tôm, phát hiện hàng hóa (tôm nguyên liệu) có chứa tạp chất trên đường vận chuyển… Chỉ tính riêng trên địa bàn TX. Giá Rai đã phát hiện 9 trường hợp vi phạm với hàng tấn tôm.

Trước đó trong tháng 9/2023, Thanh tra Sở NN&PTNT còn đề xuất Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Ngô Minh Đương, cơ sở sơ chế tôm nguyên liệu (ấp Cây Dẻ, xã Định Thành, huyện Đông Hải) với mức phạt 60 triệu đồng về hành vi tổ chức bơm tạp chất vào tôm sú nguyên liệu và buộc cơ sở này đình chỉ hoạt động từ 1 - 3 tháng.

Mặc dù tỉnh rất quyết liệt trong xử lý tình trạng bơm tạp chất vào tôm, nhưng các cơ sở lén lút thực hiện hành vi này với mức độ ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng. Vấn nạn này còn gây ra nhiều hệ lụy, không chỉ liên quan đến an toàn vệ sinh thực phẩm mà còn ảnh hưởng đến uy tín của ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cần quy định xử lý hình sự

Mặc dù hiện nay các quy định về xử phạt hành chính liên quan đến hành vi bơm tạp chất vào tôm có mức phạt khá nghiêm khắc, nhưng do lợi nhuận lớn, nên dường như chỉ phạt tiền thì vẫn chưa đủ sức răn đe.

Nghị định 115/2018 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, hành vi bơm trực tiếp tạp chất vào tôm đối với cá nhân có mức xử phạt vi phạm hành chính từ 3 - 5 triệu đồng. Trường hợp tổ chức cho nhiều người bơm tạp chất vào tôm, mức phạt tăng lên tối đa 70 triệu đồng.

Cũng theo Nghị định trên, người có hành vi bơm tạp chất vào tôm có thể bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, áp dụng theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017. Tuy nhiên, điều luật quy định phải có hậu quả xảy ra, đơn cử như phải có người tiêu dùng ăn tôm có tạp chất dẫn đến ngộ độc hoặc thực phẩm, tôm đó gây tổn hại cho sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31 - 60%, thì người có hành vi bơm tạp chất vào tôm mới có thể bị phạt tù. Trong khi trên thực tế, hầu hết các hành vi bơm tạp chất vào tôm chỉ dừng lại ở mức độ phát hiện trong quá trình sơ chế, cung cấp tôm nguyên liệu. Rất khó để áp dụng theo quy định này của Bộ luật Hình sự 2015.

Chế tài chưa đủ mạnh, việc xử lý vi phạm chưa triệt để là một trong những nguyên nhân khiến hành vi bơm tạp chất vào tôm nguyên liệu chưa dừng, giảm. Thiết nghĩ, đã đến lúc phải mạnh tay hơn đối với hành vi này, bởi việc bắt đã khó, việc xử lý nếu không kiên quyết, nghiêm khắc thì sẽ vẫn tiếp tục tái diễn. Cần bổ sung tội danh đối với hành vi tổ chức, tham gia bơm tạp chất vào tôm trong Bộ luật Hình sự. Giống như trước đây, Chính phủ đã từng giao Bộ Công an cùng các bộ liên quan nghiên cứu, có phương án báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét, bổ sung hành vi trên vào tội hình sự.

Kim Phượng