Cảnh báo nguy cơ rối loạn lipid máu

Rối loạn lipid máu còn được gọi với tên dân gian là: cao mỡ máu hay dư mỡ trong máu...  Đây là tình trạng tăng nồng độ các chất mỡ trong máu, bao gồm: cholesterol và triglycerid... Mỡ máu nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như: nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đái tháo đường, viêm tủy cấp... và nguy hiểm hơn là dẫn đến đột quỵ. Bệnh cao mỡ máu đã và đang trở thành mối lo ngại của nhiều người và có xu hướng ngày càng gia tăng.

Thăm khám sức khỏe cho người dân vùng nông thôn. Ảnh: T.A

Rối loạn lipid máu có biểu hiện đặc trưng là tình trạng cholesterol trong máu cao. Cholesterol là một dạng chất béo được sản xuất từ tế bào gan và một phần hấp thu từ gan và một phần hấp thu từ thức ăn ta nạp vào cơ thể. Cholesterol cần thiết để tạo màng tế bào, cân bằng hóc-môn trong cơ thể và sản xuất vitamin. Tuy nhiên, khi dư thừa cholesterol trong máu sẽ rất nguy hiểm, đặc biệt là dư thừa triglycerid và LDL - C (cholesterol xấu). Khi lượng cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL - C tăng cao sẽ tạo điều kiện cho sự lắng đọng trong các thành mạch máu, lâu dần tiến triển thành mảng xơ vữa, khiến mạch máu chai cứng và hẹp dần lại, tuần hoàn máu qua nơi đó bị cản trở. Nếu một động mạch cung cấp máu cho tim bị tắc nghẽn sẽ xuất hiện cơn đau tim, nhồi máu cơ tim, thậm chí là đột tử; nếu tắc nghẽn ở não sẽ dẫn đến cơn tai biến mạch máu não; nếu động mạch cung cấp máu ở chi bị tổn thương thì sẽ dẫn đến viêm, tắc động tĩnh mạch chi và có thể gây hoại tử chi. Chứng rối loạn lipid máu có thể xuất hiện bất cứ độ tuổi nào nhưng nhiều nhất là ở tuổi trung niên, những người mắc bệnh béo phì, cơ thể mắc sẵn một số bệnh, sử dụng thuốc điều trị không đúng cách và người có chế độ ăn uống, sinh hoạt không hợp lý... Nó còn được xem là yếu tố nguy cơ của nhiều chứng bệnh ở người cao tuổi như: vữa xơ động mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường. Từ đó, có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như: tai biến mạch máu não, thiểu năng động mạch vành, nhồi máu cơ tim… Ngoài ra, những thói quen không tốt như lười vận động, ăn nhiều chất béo bão hòa làm tăng cholesterol và triglycerid trong máu, hút thuốc lá, rượu bia...

Trên thực tế, rối loạn lipid máu không có những biểu hiện rõ ràng để chúng ta có thể phát hiện sớm và điều trị, mà nó thường âm thầm bộc phát. Cũng vì lẽ đó, cao mỡ máu chỉ được người bệnh phát hiện khi tình cờ khám hoặc điều trị một chứng bệnh nào đó. Ông Trần Văn Chính (55 tuổi, xã Vĩnh Bình, huyện Hòa Bình) kể: “Tôi bị chứng tăng huyết áp, đi khám thì không phát hiện thêm bệnh gì khác nên tôi lấy thuốc về uống để ổn định huyết áp. Nhưng chỉ 6 tháng sau tôi đi tái khám thì mới phát hiện mình bị rối loạn lipid trong máu và nồng độ đang có dấu hiệu tăng cao”. Được biết, cao mỡ máu không quá khó để phát hiện, các loại apoprotein và lipoprotein đều có thể định lượng được trong máu. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, chỉ có 4 thành phần thường xuyên được định lượng và đánh giá trong chẩn đoán và điều trị: cholesterol toàn phần, triglycerid, HDL (lipoprotein có tỷ trọng cao, có nhiệm vụ vận chuyển cholesterol dư thừa từ các tổ chức về gan - chất mỡ có ích) và LDL (lipid gây xơ vữa động mạch). Khi có rối loạn 1 trong 4 thành phần nói trên, hoặc kết hợp nhiều loại thì được gọi là rối loạn lipid máu.

Theo bác sĩ Mã Chí Thôn, Trưởng khoa Kiểm soát bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh: Khi người bệnh mỡ trong máu ở vào giai đoạn đầu sẽ thấy một số dấu hiệu như: xuất hiện những nốt nhỏ bóng loáng, có màu vàng ở xung quanh mắt, ngực, khuỷu tay, lưng, đùi, gót chân. Song, khi bệnh mỡ máu cao xuất hiện nhưng không áp dụng các biện pháp điều trị, bệnh sẽ phát triển nặng hơn. Ở giai đoạn này, người bệnh sẽ thấy các biểu hiện như: hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, khó thở, hồi hộp… Người bệnh lên cân nhanh chóng và một số người có thể bị béo phì. Nghiêm trọng hơn, người bệnh sẽ bắt gặp các biến chứng của mỡ máu, đó là việc xuất hiện các căn bệnh liên quan đến hệ thống mạch máu như: bệnh tim mạch, xơ vữa động mạch, tiểu đường, cao huyết áp, tai biến mạch máu não, nặng hơn có thể dẫn đến tử vong. Đây được xem là những triệu chứng điển hình của máu nhiễm mỡ, các triệu chứng và biểu hiện này người bệnh hoàn toàn có thể nhận biết được. Nhưng để có thể biết chính xác về mức độ và tình trạng bệnh, giới chuyên môn khuyến cáo người bệnh nên đến các trung tâm y tế để thăm khám. Nếu ở giai đoạn đầu, bệnh mỡ trong máu được phát hiện và thực hiện các biện pháp điều trị ngay, các chỉ số mỡ máu sẽ nhanh chóng về mức ổn định. Ngược lại, nếu không thực hiện các biện pháp chữa trị hoặc áp dụng các biện pháp chữa trị không đúng cách, bệnh sẽ phát triển nặng và gây ảnh hưởng khá nghiêm trọng đến sức khỏe.

HUỲNH MINH