Cảnh báo ô nhiễm môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm từ bệnh dịch tả heo châu Phi

Đã gần 3 tháng trôi qua kể từ khi ổ dịch tả heo châu Phi (DTHCP) đầu tiên được phát hiện trên địa bàn tỉnh (vào ngày 1/6/2019 tại ấp B1, xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi), các cấp chính quyền từ tỉnh đến cơ sở đã huy động mọi nguồn lực vào cuộc để ngăn chặn sự lây lan, bùng phát dịch trên diện rộng và đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng “tuồn” heo nhiễm bệnh ra thị trường để tiêu thụ và vứt xác heo ra môi trường đã và đang diễn ra tại nhiều địa phương rất đáng báo động.

Lực lượng thú y lấy mẫu bệnh phẩm heo chết nhập vào địa bàn tỉnh tiêu thụ vào ngày 20/8/2019.

Lây lan dịch bệnh, ô nhiễm môi trường

Ngay từ khi dịch bệnh xảy ra, các cấp, các ngành đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân từ khâu xử lý ban đầu cho đến việc xử lý heo chết, vệ sinh chuồng trại… Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận một thực tế rằng, công tác tuyên truyền chưa đến được với từng hộ chăn nuôi. Bên cạnh đó, vì lợi nhuận, tiếc của mà một số người đã giấu hoặc cố tình mua bán, vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ thịt heo nhiễm bệnh, heo chết; hoặc vứt xác heo bệnh xuống sông gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân trong khu vực. Đây còn là một trong những nguyên nhân làm lây lan dịch bệnh theo cấp số nhân tại nhiều địa phương trong thời gian qua.

Ông Đ.V.N (xã Ninh Quới, huyện Hồng Dân) nuôi 49 con heo. Khi đàn heo nuôi có dấu hiệu bệnh và chết, gia đình đã tự tiêu hủy và bán tháo. Ông Đ.V.N cho biết, gia đình ông không được chính quyền địa phương hỗ trợ chôn lấp và xử lý dịch bệnh.

Mặt khác, lợi dụng sự sơ hở của các chốt kiểm dịch, các đối tượng mua bán, giết mổ gia súc thuê phương tiện vào vùng dịch thu mua heo với giá rẻ rồi chở đi tiêu thụ để kiếm lời. Mới đây, trong lúc tuần tra, kiểm soát trên tuyến đường Cầu Sập - Ninh Quới, đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh đã phát hiện một phương tiện vận chuyển gần 1,2 tấn heo không giấy tờ, nguồn gốc và có cả heo chết (có dấu hiệu của bệnh DTHCP) được vận chuyển từ huyện Thạnh Trị (tỉnh Sóc Trăng) vào Bạc Liêu tiêu thụ. Đoàn đã tiến hành lập biên bản và buộc tiêu hủy toàn bộ số heo trên. Tuy nhiên, hậu quả để lại là việc vận chuyển heo bệnh qua nhiều địa bàn đã khiến cho mầm bệnh có điều kiện phát tán trên diện rộng.

Xác heo chết trôi trên tuyến sông Bà Hiên (đoạn qua địa bàn xã Lộc Ninh, huyện Hồng Dân). Ảnh: C.L

Khó kiểm soát

Thực tế, công tác phòng chống dịch ghi nhận nhiều khó khăn như: quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ còn phổ biến, chuồng trại còn lẫn trong khu dân cư, mật độ chăn nuôi cao, số cơ sở chăn nuôi an toàn còn ít so với tổng số trang trại. Nhiều hộ chăn nuôi chưa hiểu rõ tính nguy hiểm nên chưa thực hiện các biện pháp an toàn sinh học triệt để; khi phát hiện bệnh không khai báo ngay do tâm lý tiếc của. Từ lúc phát hiện heo bệnh đến lúc cơ quan chức năng thực hiện tiêu hủy mất 5 - 6 ngày, khoảng thời gian đủ để tạo ra nguy cơ lây lan lớn. Bên cạnh đó, ở một số nơi công tác vệ sinh, tiêu độc, sát trùng còn chậm và chưa đúng kỹ thuật; lực lượng tham gia chưa được tập huấn, không có quần áo bảo hộ; trang thiết bị tiêu độc, khử trùng chưa đầy đủ…

Báo cáo của ngành Thú y còn cho thấy, một số địa phương chưa đủ nhân lực để ứng phó kịp thời với dịch bệnh; nơi thì không còn chi cục thú y nên không thuận lợi về đầu mối triển khai, liên thông thông tin; nơi thì giám đốc trung tâm thú y là… bí thư xã - không phải cán bộ chuyên môn và trung tâm cũng chỉ có 3 người.

Ông Hà Văn Buôl - Chánh Thanh tra Sở NN&PTNT, cho biết: “Hiện nay, vẫn còn một bộ phận người dân chưa nắm rõ những mối nguy hại do bệnh DTHCP gây ra. Bên cạnh đó, nhiều người chăn nuôi và các đối tượng thu mua, vận chuyển heo vẫn còn phớt lờ thông tin dịch bệnh để kinh doanh, mua bán kiếm lời. Nhằm ngăn chặn những trường hợp này xảy ra suốt thời gian qua, Thanh tra Sở NN&PTNT đã tích cực phối hợp với các bên có liên quan để tuyên truyền, nhắc nhở người dân không nên giấu dịch. Đồng thời, kiểm soát tốt tình hình vận chuyển heo ra vào tỉnh”.

Bệnh DTHCP với nhiều con đường lây lan sẽ rất khó bị kiểm soát, dập tắt nếu người tiêu dùng, doanh nghiệp, người chăn nuôi và cả chính quyền địa phương không tích cực hợp tác trong công tác phòng chống dịch.

Khôi Nguyên