Cảnh giác với thương nhân nước ngoài

Chuyện thương nhân nước ngoài đến ĐBSCL thu mua nông sản rồi quỵt nợ bỏ trốn đã không còn xa lạ với người dân nữa. Bài học vẫn còn nóng hổi mà thỉnh thoảng đó đây vẫn có người bị lừa. Cũng bởi nhẹ dạ, cả tin, hám lợi trước mắt mà nông dân và thương lái Việt đã nhiều phen... kêu trời không thấu!

Coi chừng sập bẫy… miệng

Thời gian qua, do cả tin vào lời nói, diện mạo bên ngoài của thương nhân lạ mà không ít nông dân và thương lái ở TP. Bạc Liêu, các xã ven biển như Vĩnh Hậu, Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình); Long Điền Đông, Long Điền Tây, Điền Hải (huyện Đông Hải)... bị điêu đứng với “hợp đồng” mua bán bần ổi.

Khóm là nông sản đang bị thương nhân nước ngoài thu gom bằng hợp đồng miệng. Ảnh: T.L

Tháng 1/2012, chỉ cần nói với nhau vài tiếng chuyện mà nó trở thành hợp đồng mua bán cả trăm tấn cây, lá, trái bần ổi với giá “trên trời” giữa hai thương lái: bà V.T.N (ấp Vĩnh Lạc, xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình) và ông N.C.T (ngụ phường 7, TP. Bạc Liêu). Đến khi bà N. thu gom bần ổi đạt đến giá trị 400 triệu đồng thì mới phát hiện ông T. không thực hiện đúng lời hứa. Với vai trò là người trung gian, thực ra, ông T. cũng là nạn nhân của một thương nhân khác cư ngụ ở TP. HCM. Trong thương vụ làm ăn này, hàng trăm nông dân là người lãnh hậu quả bởi vì bần ổi của họ không được thương lái trả tiền.

Trong thời điểm đó, ở Bạc Liêu còn có một tin đồn khác là ai có tắc kè loại lớn sẽ bán được giá 20 triệu đồng/kg. Anh Danh Sề Rinh (thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân) cho biết: “Nghe tin tắc kè có giá quá cao nên nhiều người dân ở đây đua nhau đi săn bắt, hoặc đi tìm mua tắc kè nhỏ về nuôi, nhưng may là chưa có ai đến mua nên chưa bị lừa”.

Thiệt hại ở Bạc Liêu không bằng một số tỉnh, thành phố trong khu vực. Các cơ quan bảo vệ pháp luật cho biết, ở tỉnh Cà Mau, nông dân và thương lái địa phương mất trắng cả chục tỷ đồng cũng vì hợp tác làm ăn chỉ bằng lời nói, giao hàng cho thương lái lạ không thanh toán bằng tiền mặt. Đâu chỉ dừng lại ở đó, từ đầu năm 2012 đến nay, bằng “kịch bản” thu mua nông sản núp bóng thương lái Việt, giao hàng rồi mới trả tiền với giá cao ngất ngưỡng, người dân nhiều nơi còn bị cuốn vào câu chuyện mua bán con đỉa, thanh long, gạo, khoai lang tím rồi cả khóm xanh… để xuất khẩu sang Trung Quốc. Đã có hàng ngàn nông dân thiệt hại vì làm ăn theo kiểu “khẩu thiệt vô bằng” (lời nói gió bay). Có người thiệt hại đến cả tỷ đồng. Những vụ làm ăn đều không có bất kỳ giấy tờ hay thủ tục hợp đồng gì cả. Khi thị trường không thuận lợi, thương nhân Trung Quốc “cao chạy xa bay” về nước, để lại hàng chục tỷ đồng tiền nợ gối đầu chưa thanh toán khiến cho thương lái địa phương ôm hận.

Đôi điều cùng nông dân và thương lái Việt

Thông tin từ các cơ quan chức năng, các thương buôn này đều có hộ chiếu du lịch và đến Việt Nam kinh doanh thông qua phiên dịch. Chiêu bài mà họ thực hiện khi mua nông sản trong dân là đều giao dịch bằng miệng, dựa vào chữ tín. Họ không bao giờ trực tiếp giao dịch với người nông dân mà dựa vào thương lái Việt, thông qua doanh nghiệp Việt để thu mua các loại nông sản và cam kết với người nông dân.

Thời gian qua, thật đáng trách là ngay cả thương lái địa phương khi không có thông tin gì về đối tác làm ăn của mình (thương nhân nước ngoài) cũng dám đứng ra giao dịch với họ. Nên khi đã bị quỵt nợ, họ không biết đường mà đòi. Vì vậy, Bộ Công thương cảnh báo, với cách thu mua ồ ạt không phân biệt chất lượng, kích cỡ, chủng loại và đẩy giá các loại nông sản lên mức cao bất bình thường… mà các thương nhân nước ngoài đang làm là ảnh hưởng tới mặt bằng giá tiêu dùng trong nước.

Việc làm này đã làm ảnh hưởng (thậm chí phá vỡ) các quy hoạch vùng nguyên liệu và công nghiệp chế biến của nước ta, gây ảnh hưởng tới giá thu mua nguyên liệu của các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông sản. Ngoài ra, nó còn làm ảnh hưởng (thậm chí là phá vỡ) cảnh quan, tác động xấu đến môi trường, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên do đánh bắt, nuôi trồng, khai thác tận thu trong một thời gian ngắn bằng mọi cách gây thiệt hại cho người sản xuất.

Bộ Công thương đề nghị nông dân và thương lái Việt cảnh giác với cách làm này của họ, không để bị họ cuốn hút. Đồng thời đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý kịp thời hoạt động của các thương nhân nước ngoài cũng như các thương lái Việt đã tiếp tay với họ làm ăn phi pháp.

Tấn Đạt