Chợ quê ngày tết

Cứ mỗi dịp xuân về là chợ nông thôn lại nhộn nhịp hẳn lên. Cảnh kẻ bán, người mua tấp nập làm cho không khí mùa xuân thêm rộn ràng. Có người xem việc mua bán ở chợ tết như một cái thú để thỏa chí thương hồ và tận hưởng cái không gian sông nước hữu tình của chợ quê trù phú.

Tết quê trù phú

Năm nào cũng vậy, cứ mỗi lần gió chướng về là tất cả những công việc sinh hoạt hàng ngày ở mọi miền quê đều hướng về ngày Tết. Nông dân trồng nông sản chuẩn bị bán tết, thương nhân cũng đi lấy hàng bán tết… Tuy nhiên, sớm nhất phải kể đến là những làng hoa ở nông thôn. Những người chuyên trồng hoa thường bắt đầu mùa vụ từ giữa tháng 11 dương lịch. Hoa tết ở chợ quê không được bày bán tập trung thành những khu vực lớn hay những con đường hoa như ở thành thị mà hoa có mặt ở khắp mọi nơi. Hoa trong thúng của người đi chợ, hoa bày bán ven đường, hoa trong giỏ xách, hoa trên những xuồng hàng bông… Hoa ở chợ tết quê đơn giản chỉ là các loại hoa dân dã như: mai, cúc mâm xôi, vạn thọ, cây phát tài... nhưng “bức tranh tết quê” ấy lại đa dạng sắc màu. Có người mang hoa ra chợ để bán, nhưng cũng có người vừa bán vừa trưng cho vui để cảm nhận đất trời vào xuân. Bà Trần Thị Sinh, một người trồng hoa ở ấp Thống Nhất (thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân) cho biết: “Năm nào nhà tôi cũng trồng 2.000 - 3.000 chậu hoa bán tết. Trồng hoa tết cực lắm, mỗi vụ chỉ lời hơn 10 triệu đồng, nhưng bán để cho vui”.

Chợ trên sông. Ảnh: Lâm Hỷ

Sau 23 tháng Chạp đưa ông Táo về trời thì chợ tết bắt đầu nhộn nhịp. Với người dân ở nông thôn, đây được xem như những ngày hội cuối năm. Đặc biệt là những chợ vùng ven tiếp giáp với các tỉnh bạn thì hoạt động mua bán diễn ra sôi nổi hơn. Khách thương hồ thường đổ ghe về trao đổi hàng hóa mà đa phần là đặc sản các vùng miền khác nhau. Như chợ Vĩnh Lộc (xã Vĩnh Lộc, huyện Hồng Dân) tiếp giáp với tỉnh Kiên Giang, không khí mùa xuân tràn ngập với những mặt hàng từ các tỉnh bạn như: mắm An Giang, trái cây từ miệt vườn Ngã Năm (tỉnh Sóc Trăng), Ngã Bảy (tỉnh Hậu Giang), đổ về tấp nập. Trên miền sông nước Hồng Dân, Phước Long, những ghe hàng bông như “chở mùa xuân” từ miệt này qua miệt khác.

Ăn tết trên chợ nổi

Những ngày tết ở chợ nông thôn Bạc Liêu, thương lái có nhiều cách đón xuân độc đáo, trong đó có tết trên chợ nổi. Tết trên chợ nổi hay còn gọi là tết trên ghe, tết trên sông, được các tiểu thương ăn trễ hơn tết ở trên bờ. Ngày 30 tháng Chạp, bà con vừa họp chợ vừa dọn ghe ăn tết. Để có được một cái tết sung túc, tiểu thương cũng chuẩn bị bánh, mứt, dưa hấu... như người ta ăn tết trên bờ. Tuy nhiên, tết trên ghe có nhiều tục đặc biệt, tiêu biểu như tục cúng bà cậu để cầu cho một năm cũ qua đi và một năm mới làm ăn phát đạt.

Tết trên chợ nổi bắt đầu từ chiều 30 tháng Chạp. Ông Trương Văn Chiến, một tiểu thương ở thị trấn Ngan Dừa đã có 20 năm ăn tết trên sông nước, kể lại: “Cuối năm, mua bán xong thì ở chợ Ngan Dừa có hơn 15 chiếc ghe cập bến ăn tết trên sông với nhau. Tết trên sông, các tiểu thương cặp ghe lại cùng nhau cúng ông bà, đón giao thừa. Trong chén trà, ly rượu, họ ngồi ôn lại chuyện làm ăn một năm đã qua. Cắm sào ngồi trên ghe đêm 30, anh em vừa đón giao thừa vừa ôm đờn ca vọng cổ, rồi nhìn pháo hoa giao thừa mà thấy đất trời tràn ngập mùa xuân…”.

Gắn bó với sông nước nhiều năm, có người từ miệt Ngã Bảy, Trà Ôn về Bạc Liêu dựng vợ gả chồng, rồi lại nối tiếp cuộc đời trên sông nước. Sau một năm buôn bán, họ ở lại quê hương thứ hai này ăn tết. Phải chăng vì thương câu hò, câu hát, mến tình đất, tình người thủy chung, nhân hậu, nghĩa tình, nên họ đã nguyện gắn bó với nơi đây. Để rồi, thế hệ nối tiếp thế hệ, khách thương hồ đã làm nên một nét văn hóa độc đáo ở những chợ quê ngày tết vùng sông nước Bạc Liêu. Nếu du khách có một lần ăn tết trên sông nước xứ Bạc Liêu ắt hẳn sẽ tận hưởng được cái cảm giác khoan khoái của đêm giao thừa bên mâm cỗ, trong gió chướng với tiếng đờn kìm, bài ca vọng cổ mà càng thêm thấm thía tình đất tình người một góc trời phương Nam.

Đoàn Phạm