Cho vay mua nhà ở xã hội: Vẫn còn “đóng băng”

Theo Nghị quyết số 61/NQ-CP của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 02/NQ-CP về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất - kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu, thì đối tượng cho vay mua, xây nhà ở xã hội đã được mở rộng với nhiều chính sách ưu đãi. Đồng thời, nhằm tạo nhiều cơ hội cho thị trường bất động sản thoát khỏi tình trạng “đóng băng”.

Nhiều ưu đãi

Theo quy định mới, đối tượng được hỗ trợ lãi suất vay mua nhà ở xã hội từ gói 30.000 tỷ đồng đã được mở rộng. Cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang, công nhân, người lao động có thu nhập thấp, nhưng gặp khó khăn về nhà ở khi mua nhà ở thương mại tại các dự án phát triển nhà ở, dự án đầu tư xây dựng đô thị trên địa bàn được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì được tham gia gói hỗ trợ lãi suất. Nếu có đất ở phù hợp với quy hoạch, nhưng gặp khó khăn về nhà ở, chưa được Nhà nước hỗ trợ dưới mọi hình thức vẫn được vay để xây dựng mới, cải tạo, sửa chữa lại nhà ở. Hoặc hộ gia đình, cá nhân có phương án đầu tư, cải tạo, xây dựng mới nhà ở xã hội phù hợp với quy hoạch để cho thuê, cho thuê mua và bán cho các đối tượng là công nhân, người lao động tại các khu, cụm công nghiệp, khu chế xuất, các cơ sở sản xuất, ngành nghề thuộc các thành phần kinh tế tại khu vực đô thị... vẫn được tiếp cận gói hỗ trợ này với lãi suất 5%/năm.

* Xây dựng nhà ở xã hội tại khu dân cư Tràng An (phường 7, TP. Bạc Liêu). * Nhà cho người thu nhập thấp ở khu dân cư Thiên Long (phường 5, TP. Bạc Liêu). Ảnh: Phạm Đoàn

Với những chính sách ưu đãi trên, tưởng chừng các doanh nghiệp và các hộ cá nhân, gia đình sẽ tiếp cận được chính sách hỗ trợ này. Tuy nhiên, trong 5 doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội, đến nay, chỉ có 1 doanh nghiệp được tiếp cận vốn vay là Công ty Cổ phần xây dựng và kinh doanh bất động sản (CPXD&KDBĐS) Bạc Liêu. Còn lại các dự án khác vẫn trong quá trình thẩm định, xem xét và chưa triển khai xây dựng.

Vướng ở đâu?

Một trong những nguyên nhân dẫn đến các doanh nghiệp thực hiện dự án nhà ở xã hội chưa tiếp cận được vốn vay là do vướng các thủ tục hành chính. Như việc doanh nghiệp đã sử dụng diện tích đất để vay vốn ngân hàng, nay cắt một phần diện tích đã vay trước đó để làm dự án nhà ở xã hội nên không phù hợp với quy định (vì một thửa đất không thể vay đến 2 lần). Do vậy, ngân hàng và doanh nghiệp phải thỏa thuận lại để doanh nghiệp tiếp cận được vốn vay. Bên cạnh đó, trụ sở chính của công ty mẹ doanh nghiệp đặt ở tỉnh khác, nên khi vay vốn, doanh nghiệp phải làm thủ tục lại và chờ thẩm định...

Ngoài nguyên nhân về thủ tục hành chính, một số dự án nhà ở xã hội triển khai chậm do năng lực của nhà đầu tư. Đơn cử như dự án khu dân cư thu nhập thấp Kênh Ba Túc (huyện Giá Rai) triển khai từ tháng 6/2013, nhưng đến nay chỉ mới tập trung ở khâu san lấp mặt bằng. Rồi ở một số dự án khác, doanh nghiệp muốn chuyển đổi nhà ở thương mại đã xây dựng trước đó sang nhà ở xã hội để hưởng lãi suất ưu đãi. Đây là việc làm không phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam về cho vay và hưởng ưu đãi từ gói hỗ trợ cho vay nhà ở xã hội.

Ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc NHNN Việt Nam - chi nhánh Bạc Liêu cho biết: “Để giải quyết những vướng mắc, NHNN Việt Nam - chi nhánh Bạc Liêu đã chỉ đạo 5 ngân hàng cho vay nhà ở xã hội tập trung hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thực hiện đúng quy định của ngành Ngân hàng về cho vay nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, đã có văn bản trả lời đối với các dự án đã cam kết đầu tư nhưng không giải ngân”.

Điều đáng quan tâm là một số dự án nhà ở xã hội chưa được ngân hàng đầu tư, cũng như chưa được UBND tỉnh phê duyệt giá, nhưng doanh nghiệp đã tổ chức huy động vốn và ký hợp đồng mua bán với người dân. Việc làm này dễ dẫn đến thiệt hại cho người mua nhà, nếu như các ngân hàng không giải ngân cho doanh nghiệp! Do vậy, ngành quản lý cần xem xét, đánh giá lại năng lực của một số doanh nghiệp, thậm chí rút lại dự án để giao cho doanh nghiệp có năng lực hơn nhằm tránh trường hợp “xí đất”, hoặc mượn dự án để tranh thủ vốn vay ngân hàng, hay huy động vốn từ người dân không đúng quy định.

Trên thực tế, nếu doanh nghiệp đủ năng lực và thực hiện đúng các quy định về cho vay thì việc giải ngân là không khó. Như các dự án nhà ở xã hội của Công ty CPXD&KDBĐS Bạc Liêu đầu tư ở huyện Đông Hải và Vĩnh Lợi hơn 80 tỷ đồng nhưng công ty luôn chủ động về vốn đầu tư. Đến nay, công ty đã được Ngân hàng NN&PTNT tỉnh giải ngân hơn 50% vốn vay và được nhiều khách hàng đăng ký mua nhà.

Theo ông Vũ Văn Phơng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty CPXD&KDBĐS Bạc Liêu: “Nhu cầu nhà ở xã hội của người dân rất lớn. Những chính sách cho vay ưu đãi không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp thực hiện dự án, mà còn giúp lao động thu nhập thấp có điều kiện an cư”.

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án nhà ở xã hội, cùng với ý nghĩa an sinh, nó còn là giải pháp để kích thích thị trường bất động sản vốn bị “đóng băng” lâu nay. Đồng thời kéo theo sự phát triển thương mại, dịch vụ từ ngành Xây dựng. Song, với những dự án đang thi công theo kiểu chờ vốn và còn vướng các thủ tục hành chính, thì sự “đóng băng” này không biết bao giờ mới tan?

TÚ ANH