Chuyện đất đai của gia đình ông Ba Nhã

Ông Nguyễn Thanh Nhã (thường gọi Ba Nhã) lúc sinh thời là người rất có uy tín ở địa phương (ấp 15, xã Phong Thạnh Đông, huyện Giá Rai). Đã từng tham gia kháng chiến, bị tù đày, tra tấn nhưng ông vẫn một lòng kiên trung với cách mạng. Tuy nghèo nhưng ông vẫn dặn dò con cháu “giấy rách phải giữ lấy lề”. Phải biết mồ mả ông bà tổ tiên, biết lễ nghĩa ở đời.

Trong rất nhiều lo lắng, trước lúc lâm chung, ông Nhã vẫn ký thác lại cho các con là phải cố gắng làm ăn để chuộc lại phần đất có mồ mả ông bà tổ tiên mà vì hoàn cảnh, ông đã cố cho một người hàng xóm: ông Đỗ Văn Sao (thường gọi Chín Sao). Các con ông Nhã vẫn khắc ghi lời dạy của cha cho đến nay.

Ở quê, cái nghĩa, cái tình rất được quý trọng, một lời hứa với nhau, người ta có thể vì nó mà sống chết. Đạo lý này, những người con của ông Ba Nhã luôn nhớ lời dặn của cha, đất đã cố cho ông Chín Sao, đó là cái ơn lúc khốn khó của gia đình. Ngày nào chưa chuộc lại được, thì vẫn để cho ông Chín Sao sử dụng. Nhưng không thể để mất, vì đó còn là đất mồ mả… Cũng chính vì lý do đó, mà dù thời gian đã lâu, hơn 20 năm, nhưng các con ông Ba Nhã vẫn để gia đình ông Chín Sao canh tác, thu hoa lợi trên phần đất 4 công (hơn 5.700m2). Và trách nhiệm chuộc đất vẫn đè nặng trong lòng họ.

Cho đến trước ngày ông Chín Sao kêu bán phần đất trên của gia đình ông Ba Nhã cho người khác (khoảng đầu năm 2012) thì tình cảm giữa hai bên gia đình vẫn rất tốt đẹp. Đã nhiều lần, ông Chín Sao trực tiếp sang nhà các con ông Ba Nhã yêu cầu chuộc lại đất, nhưng với giá thị trường (1 công bằng 3,5 lượng vàng 24k). 4 công đất bằng 14 lượng vàng (hơn 600 triệu đồng), so với 112 giạ lúa lúc ông Nhã cố đất cho ông Chín Sao thì đúng là… một trời một vực.

Ông Chín Sao (bìa phải) nghe Trưởng Ban nhân dân ấp 15 đọc biên bản trong một cuộc hòa giải về tranh chấp đất đai giữa ông và gia đình ông Ba Nhã. Ảnh: P.V

Bản thân ông Chín Sao cũng đã thừa nhận tại các cuộc họp dân, hòa giải từ ấp lên xã, phần đất mà ông đang quản lý có nguồn gốc là của ông Ba Nhã. Năm 1990, ông Nhã cố đất cho ông với giá 28 giạ/công. Nhưng theo ông Chín Sao thì sau đó ông Nhã đã bán đứt luôn.

Các con ông Nhã, mà đại diện là bà Nguyễn Tuyết Luận cho biết, phần đất hương hỏa nói trên, cha bà đã cố cho ông Chín Sao từ năm 1991. Diện tích 4 công tầm cấy, giá lúa là 112 giạ, đất ông Chín giữ và sản xuất, thu hoa lợi. Khi nào có điều kiện thì sẽ chuộc lại. Các anh chị em bà Luận đã nhiều lần đến xin chuộc đất, và ông Chín Sao cũng có qua nhà kêu chuộc đất, nhưng hai bên không thống nhất giá chuộc lại, vì ông Chín Sao đòi đến 3,5 lượng vàng/công.

Bà Luận trình bày thêm, đây là đất của ông bà nội để lại cho cha bà, đất có mồ mả ông bà, sao lại có thể bán đứt được. Gia đình bà vô cùng bức xúc khi biết tất cả phần đất nói trên đã bị ông Chín Sao làm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1995. Việc làm sổ đỏ của ông Chín Sao là tự kê khai, tự đăng ký, không có ai xác nhận. Trong phần kê khai nguồn gốc, ông Chín Sao còn tự ghi: đất phụ ấm?! Bà Luận cho rằng, nếu là đất chuyển nhượng, sao ông Chín Sao không ghi rõ là đất chuyển nhượng của ông Nguyễn Thanh Nhã mà ghi là đất phụ ấm? Liệu có hành vi gian dối để qua mặt chính quyền ở đây không?

Chỉ riêng chuyện làm sổ đỏ, nhiều người dân khác ở ấp 15 (xã Phong Thạnh Đông) còn thắc mắc, chuyện cấp sổ đỏ là chuyện không nhỏ, nhưng sao ông Chín Sao làm dễ dàng quá vậy? Chỉ cần kê khai, không cần xác minh mà vẫn được cấp sổ đỏ? Khi chúng tôi thực hiện bài viết này, nhiều nông dân bị mất đất như gia đình ông Ba Nhã đã liên hệ, trình bày chuyện của họ: vì nghèo mà phải cầm cố đất, để rồi sau đó, lãi mẹ đẻ lãi con, phải bán rẻ đất cho ông Chín Sao, trở thành nông dân không đất. Và cũng có vài trường hợp giống như chuyện đất của gia đình ông Ba Nhã, họ đợi công lý soi sáng cho gia đình ông Ba Nhã để họ tiếp tục con đường ấy, đòi lại đất mà cha ông đã tốn bao xương máu tạo dựng nên, nay chỉ vì cố dăm ba chục giạ lúa mà bị mất đất.

K.K