Còn thương rau đắng

Hôm nay Phận lại qua nhà Vinh để hái rau và giúp mẹ Vinh buộc lại từng lọn nhỏ, gọn gàng để gánh ra chợ bán. Cô bé làm chăm chỉ và khéo léo như một cô con dâu. Vinh ngồi soạn bài bên cửa sổ nhìn ra vườn, chỗ mẹ và cô bé hàng xóm dễ thương đang cần mẫn cắt từng vạt rau xanh rờn, thấy vui vui trong cái ý nghĩ, Phận mà làm con dâu của mẹ thì chắc mẹ cưng lắm. 

Phận không thật đẹp nhưng có duyên, cái duyên đằm thắm của một người con gái ở quê, nền nã, đáng yêu trong tính nết siêng năng và hay còn e thẹn. Phận nhỏ hơn Vinh một tuổi nhưng trông trẻ con hơn nhiều so với Vinh, có lẽ vì con gái quê mùa, quanh năm với ruộng vườn. Vinh thì lanh lợi hơn vì được sinh ra, lớn lên nơi chốn thị thành và đã là giáo viên của một trường huyện. Vinh cùng ba mẹ và các em về quê nội sinh sống đã được hơn hai năm, từ giã cuộc sống của một gia đình công chức để về với ruộng vườn, tập cuốc đất trồng khoai, cấy lúa, nhổ mạ, bắt cá, hái rau…, sống đời nông dân thuần hậu nơi đồng quê, sông nước. Vinh có nhiều bạn gái thời còn đi học và cả bây giờ, những đồng nghiệp nữ dạy cùng trường, nhưng vẫn chưa có một mối tình vắt vai, có lẽ chưa gặp người hợp tính, chưa có cảm xúc đủ đong đầy trong tình cảm để có thể có một tình yêu.

Nhìn ánh nắng chiều nhẹ nhàng xuyên qua vòm lá rung rinh bóng nắng như những chùm bông đậu lại trên tóc của cô thôn nữ, hai bím tóc đong đưa mỗi khi nghiêng xuống cắt những cụm rau được trồng bên những liếp khoai, Vinh thấy nét mặt Phận thật hiền và ngây thơ. Vinh hay nhìn lén Phận mỗi khi như vậy, và cũng đoán biết được Phận cũng đang nghĩ về mình, vì cô bé luôn quay mặt về phía cửa sổ có Vinh đang ngồi ở đó, dù những vạt rau được cắt hết phía này rồi, phải dời cái thanh gỗ dài qua góc liếp bên kia cho dễ cắt. Mẹ Vinh tỏ ra rất mến Phận, mỗi lần có Phận qua giúp Mẹ rất vui, hai người liếng thoắng tự nhiên như người trong nhà. Mà mẹ cũng hay nói gần nói xa với Vinh rằng, ba mẹ đã lớn tuổi, mong có đứa cháu để ẵm bồng. Trong tâm hồn của người con trai đã trưởng thành, cũng đã có thoáng chút xao động khi nghĩ về một người con gái mình sẽ yêu thương, sẽ là người bạn trăm năm của mình. Lấy hai tay xoa xoa lên tóc cho cái ý nghĩ ấy rơi ra bớt, và để thư giãn một chút, Vinh rời bàn viết đi ra vườn, đến chỗ mẹ và Phận. “Phận cắt xong để qua bên tôi cột lại tiếp cho”. - “Thôi, anh làm gì làm đi, để Phận và bác làm được rồi”, Phận nói nhỏ và khẽ ngẩng lên nhìn Vinh rồi cúi xuống làm tiếp nhưng hơi luống cuống. - “Kệ, con cứ để Vinh nó cột tiếp cho nhanh”. Mẹ gọi Phận là con nghe thật dịu dàng trong âm ngữ.
Thỉnh thoảng Phận hay đem qua cho mẹ những món Vinh thích, khi thì một rổ khoai luộc, khi thì mấy khúc mía chặt sau vườn được róc cẩn thận, mà toàn là đem qua lúc Vinh đang có ở nhà. Vinh cảm nhận được tình cảm của một người con gái dành cho mình. Vinh cũng có nhiều thiện cảm với cô gái có tâm hồn trong sáng và tính nết dễ thương này, nhưng chưa hẳn là yêu, không biết gì điều gì thì không giải thích được, chỉ thấy mơ hồ đó là một tình cảm quý mến, trân trọng, chỉ vậy thôi, và Vinh luôn coi Phận như một đứa em gái ngoan hiền, tốt bụng. Phận hình như cũng hiểu được điều đó, nhưng vẫn sang nhà giúp mẹ, ở chơi thật lâu với mẹ mỗi khi không có Vinh, nhưng nghe mẹ nói Phận thường hay nhắc Vinh. “Chắc Phận nó thương con". - “Sao mẹ biết?”. - “Mẹ thấy nó hay nhắc con, mấy bữa trước nó ra vườn đào một rổ khoai chờ con miết, không thấy con về, mẹ thấy nó buồn buồn”.
Vinh công tác tiến bộ, có nhiều thành tích tốt, được rút về Phòng Giáo dục và đã ở tập thể trong khu nhà công vụ của cơ quan cùng mấy anh em đồng nghiệp cho tiện làm việc nên cũng ít về nhà. Có một lần, đi công tác về, Vinh nghe cô văn thư ở văn phòng nói có một cô gái mặc áo bà ba, rụt rè đến cơ quan hỏi xin gặp Vinh. Nhưng công việc cứ cuốn theo năm tháng, rồi công tác, rồi bạn bè, và đủ thứ mối quan hệ công việc, xã hội, đã làm Vinh không có nhiều thời gian dành cho gia đình, cho người thân và những cảm xúc riêng tư cho mình như trước. Vinh làm việc năng nổ, nhiệt tình và rất có trách nhiệm. Rồi năm tháng trôi đi, Vinh được đề bạt lên những vị trí cao hơn, chuyển ngành làm công tác quản lý ở lĩnh vực khác. Nhưng Vinh vẫn nhớ về những kỷ niệm một thời ở chốn đồng quê, hình ảnh yêu thương của gia đình, của dòng sông bến nước, của con đường làng hôm sớm đi về và bóng hình của một người con gái quê mùa, chất phác...
***
Vinh chậm rãi bước đi trên con đường ven theo bờ một con sông nhỏ sau khu vườn cũ ngày xưa. Cơn gió lay nhẹ mấy tàu lá dừa nước, những vệt nắng nhạt dần, nghiêng nghiêng bên triền lá đang sắp nhòa đi trong chiều muộn. Dừng lại nơi ngày trước là nền nhà cũ của gia đình, vẫn còn hằn xuống những lõm ao ngày xưa trồng rau cần, rau đắng, lòng Vinh bồi hồi khôn tả. Nhà Phận thì cũng sang lại cho người khác, Phận theo gia đình về trong tận ấp Cây Dương từ mấy năm trước. Có lần đi công tác ngang đó, Vinh đã hỏi thăm nhà và có đến thăm, mới được biết Phận đã có chồng là một người làm nghề biển ở Gành Hào, Phận theo chồng xuống đó, thỉnh thoảng mới về thăm chú thím Út - ba má của Phận.
Lần ghé thăm đầu tiên, cũng là lần duy nhất đó, Vinh nán lại rất lâu với gia đình Phận. Các em Phận đều đã lớn và có gia đình, ra riêng hoặc đi làm xa, chỉ có hai ông bà lụm cụm ở nhà. Má Phận nói, con Phận thỉnh thoảng, có khi cả tháng mới về, mà cứ biểu thím tưới nước, giữ cho nó luống rau đắng bên hè, ở đây trồng rau và giữ nước ngọt cũng khó, vì bốn bề là nước mặn, bây giờ người ta làm láng nuôi tôm hết rồi, chớ đâu có làm ruộng như hồi xưa. Mà sao nó thích rau đắng, thím nói có thèm thì ra chợ mua mà nó không chịu, kêu thím phải giữ cho nó mấy luống rau.
Từ giã ba má Phận, đi ngang liếp rau đắng xanh tốt Vinh dừng lại hồi lâu, nhìn những cái bông rau đắng tim tím, ngây thơ và nhỏ xíu, phất phơ giữa nơi mông quạnh này, Vinh thèm được trở lại ngày xưa, ra ngồi cột lại từng lọn rau, cho mẹ, cho Phận, và cho mình!
An Xuyên