Công tác hòa giải cơ sở - cần được quan tâm đúng mức

Hòa giải cơ sở (HGCS) là một khâu quan trọng, một thủ tục bắt buộc phải thực hiện ở địa phương (cấp xã, phường, thị trấn) trong việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại. Hoạt động HGCS được phát huy tốt, tỷ lệ hòa giải thành cao sẽ góp phần giảm thiểu những mâu thuẫn, hạn chế phát sinh những tranh chấp, khiếu nại trong nội bộ nhân dân, nhiều khi chỉ là những mâu thuẫn nhỏ, không đáng có.

Tuy nhiên, trên thực tế, công tác HGCS không phải luôn được quan tâm, chú trọng đúng mức. Một số địa phương chỉ xem đây như một bước thủ tục bắt buộc, làm lấy có theo kiểu hình thức. Việc hòa giải thường không xem trọng tính chất, nội dung sự việc; tiến hành hòa giải không quan tâm đến việc làm sao để cuộc hòa giải đạt kết quả tốt, giúp các các bên đương sự tăng hiểu biết về những quy định pháp luật, thông cảm lẫn nhau, tin tưởng vào sự công tâm của ban HGCS, từ đó dẫn đến sự đồng thuận, chấp nhận rút yêu cầu tranh chấp, khiếu nại. Chính vì không quan tâm đến hoạt động hòa giải nên tại các nơi này, các tổ hòa giải ở khóm, ấp, thậm chí ban hòa giải cấp xã, phường, thị trấn cũng làm chiếu lệ, mang tính hình thức.

Một buổi họp dân hòa giải ở khóm 10 (phường 7, TP. Bạc Liêu). Ảnh: K.P

Trên thực tế, việc HGCS ở nhiều địa phương thường có yếu tố áp đặt ý chí chủ quan của cán bộ hòa giải dẫn đến tâm lý nghi ngờ của các bên tranh chấp (sợ có sự thiên lệch một trong hai bên) nên yếu tố thành công là rất thấp. Hơn nữa, ở nhiều vụ việc, khi tiến hành hòa giải, cán bộ phụ trách đã lập tức giải thích ngay cho các bên đương sự theo kiểu: đây chỉ là bước hòa giải theo thủ tục, xã không có trách nhiệm giải quyết. Được thì tốt, còn không được thì cũng lập hồ sơ chuyển đến cấp trên giải quyết nên các bên cứ… yên tâm?! Đành rằng, chính quyền cơ sở không có thẩm quyền ra quyết định, kết luận giải quyết vụ việc tranh chấp, khiếu nại của công dân. Song, không thể nói, bước HGCS không giải quyết được gì, không có tác dụng gì theo cách giải thích trên. Nói như thế chẳng khác gì một yếu tố tâm lý khiến hai bên tranh chấp chưa bước vào buổi hòa giải đã có sẵn ý nghĩ: đây chỉ là hình thức, hòa giải không thành để chuyển về trên giải quyết cho... chắc ăn. Và cấp huyện, tỉnh phải “lãnh” thêm hàng trăm vụ khiếu kiện, tranh chấp mỗi năm từ các địa phương chuyển lên. Trong đó, có không ít vụ việc là do sự giải quyết lơ là, thiếu trách nhiệm của những nơi như trên.

Để công tác HGCS thật sự đạt kết quả tốt, không chỉ là những lý thuyết suông, tuyên truyền, vận động trên giấy, mà cần phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện của từng địa phương, cơ sở. Nhất là khi công tác này ngày càng được tỉnh quan tâm, từ việc cấp kinh phí hỗ trợ cho các vụ việc hòa giải thành đến tổ chức tập huấn cho các hòa giải viên cơ sở. Phải làm sao để hòa giải thật sự như là một hoạt động thiết thực, hỗ trợ tốt cho công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại bằng con đường hành chính hay con đường tố tụng.

Kim Kim