Công tác thẩm định văn bản: Đi vào nền nếp và đạt hiệu quả

Thời gian qua, công tác thẩm định văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đã dần đi vào nền nếp, có chất lượng và đạt hiệu quả nhất định, góp phần đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất của các dự thảo VBQPPL. Việc thẩm định các văn bản được tuân thủ thì sẽ hạn chế tình trạng ban hành văn bản trái pháp luật.

Sở Tư pháp tập huấn nghiệp vụ kiểm tra văn bản. Ảnh: K.K

Năm 2018, Sở Tư pháp đã thẩm định 43 dự thảo VBQPPL. Chất lượng thẩm định VBQPPL ngày càng được cải thiện. Về cơ bản, các văn bản trước khi ban hành đều được Sở Tư pháp thẩm định, tránh được tình trạng bỏ sót văn bản chưa thẩm định đã ban hành; thời hạn thẩm định được đảm bảo; nội dung thẩm định được thực hiện đầy đủ, có lập luận vững chắc về từng vấn đề theo yêu cầu của Luật Ban hành VBQPPL năm 2015.

Thông qua thẩm định đã phát hiện nhiều văn bản có nội dung không hợp hiến, hợp pháp, còn mâu thuẫn, đặc biệt là chưa đúng thẩm quyền ban hành. Nhiều ý kiến thẩm định đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo văn bản. Những vấn đề còn có ý kiến khác nhau giữa cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm định được trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Bà Ngô Hồng Chi, Trưởng phòng Xây dựng, kiểm tra văn bản - Sở Tư pháp, cho rằng: “Điểm nổi bật trong thời gian qua là đã tổ chức lấy ý kiến của các đơn vị liên quan đối với những VBQPPL có phạm vi điều chỉnh rộng, đối tượng điều chỉnh nhiều, phức tạp, còn nhiều ý kiến trái chiều. Có được sự chuyển biến này là do hoạt động thẩm định văn bản ngày càng được các ngành, các cấp quan tâm; vai trò của hoạt động thẩm định được thể hiện và khẳng định thông qua chất lượng VBQPPL được ban hành”.

Ở góc độ hạn chế cần khắc phục, có thể thấy mức độ đánh giá, nhận xét nội dung của từng văn bản cần thẩm định chưa đồng đều về mặt quy mô và chất lượng. Phạm vi thẩm định lớn với những yêu cầu về chuyên môn sâu, đôi khi vượt quá năng lực của đơn vị chủ trì thẩm định, do đó chưa đạt được tính bao quát. Tính phản biện trong văn bản thẩm định chưa cao, chưa góp phần tạo chuyển biến cơ bản về chất lượng văn bản. Nội dung thẩm định trong một số trường hợp chưa đáp ứng tiêu chí về bảo đảm tính phù hợp với thực tiễn. Việc thẩm định văn bản chủ yếu tập trung và mới dừng lại ở khía cạnh pháp lý, chưa mang tính tư vấn sâu về nội dung, đặc biệt chưa có sự gắn kết chặt chẽ với yêu cầu quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội…

Về yếu tố chủ quan, công chức làm công tác thẩm định VBQPPL còn thiếu so với nhu cầu, khối lượng công việc cần thực hiện. Trình độ của đội ngũ công chức chưa đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của công tác thẩm định văn bản với tính chất phức tạp và phạm vi mở rộng. Sự hiểu biết và khả năng phân tích chính sách, dự báo tác động của văn bản đối với đời sống kinh tế - xã hội, năng lực tổ chức thực hiện chính sách còn hạn chế. Một số cơ quan vẫn xem công tác thẩm định văn bản như một quy trình để hợp thức hóa hồ sơ dự thảo trình cấp trên.

Kim Kim