Đại đội địa phương quân Giá Rai: Những chiến công vang dội

Trong lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc, quân và dân Bạc Liêu đã lập nên kỳ tích với hai lần giành chính quyền không nổ súng. Trong thắng lợi chung đó có sự đóng góp không nhỏ của lực lượng Địa phương quân Giá Rai (nay là TX. Giá Rai và huyện Đông Hải), một lực lượng tạo nhiều tiếng vang với những đòn tấn công địch táo bạo và cũng là lực lượng chịu nhiều hy sinh, gian khổ.

Hội viên Hội Cựu chiến binh huyện Đông Hải (từng tham gia lực lượng Địa phương quân Giá Rai) tặng nhà đồng đội cho hội viên nghèo (ảnh trên), và tham gia các hoạt động ở địa phương. Ảnh Y.N

KÝ ỨC KHÔNG QUÊN

Những ngày này, trong lòng chú Ngô Minh Thắng (cựu chiến binh huyện Đông Hải, nguyên Đại đội phó Đại đội địa phương quân Giá Rai) đong đầy những cảm xúc bồi hồi. Những ai đã từng đi qua những ngày tháng 4/1975, chứng kiến thời khắc thiêng liêng của lịch sử dân tộc như chú Thắng mới cảm nhận hết niềm hạnh phúc, giá trị của nền độc lập tự do. Đã 44 năm sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, chú Thắng vẫn nhớ như in từng trận đánh gắn liền với từng chiến tích, địa danh.

Giai đoạn 1968 - 1971, tình hình chiến trường hết sức ác liệt, lực lượng quân sự của địch rất mạnh, lực lượng của ta phải rút vào rừng để hoạt động nhờ sự che chở, tiếp tế của nhân dân. Do vũ khí chi viện còn thiếu thốn, ta phải chủ động cướp vũ khí của giặc để trang bị cho mình. Điều kiện ăn ở, chiến đấu khó khăn, thiếu thốn trăm bề nhưng mỗi người luôn hăm hở, hừng hực khí thế, tinh thần chiến đấu.

Trong những chiến công, chú Thắng nhớ nhất vẫn là đợt càn quét bất ngờ của địch vào đầu năm 1973 với gần 70 tên trong khi lực lượng của ta chỉ có 7 người và 5 khẩu súng. Do sự chênh lệch quá lớn về lực lượng nên ta không thể trực tiếp đối đầu với chúng, buộc phải chọn giải pháp phục kích trong nhà dân và chờ chúng đến gần sẽ bất ngờ nổ súng tiêu diệt. Nhờ sự mưu trí và gan dạ của các chiến sĩ, lực lượng của ta đã tiêu diệt 25 tên địch, bắt sống 6 tên, trong đó có Thiếu úy Học và Trung sĩ Danh ác ôn khét tiếng ở Hộ Phòng.

Còn với chú Nguyễn Phước Ánh (y tá, Bí thư chi đoàn Đại đội địa phương quân Giá Rai) cũng đã từng vào sinh ra tử với rất nhiều trận đánh và kiêm luôn phụ trách cứu chữa thương binh. Tuy nhiên, ký ức đẹp nhất của chú là những ngày gần giải phóng miền Nam. Đó là những ngày hết sức đặc biệt, trong lòng mỗi người đều nôn nao, một cảm xúc thật khó tả, có thể gọi đó là niềm vui lớn nhất trong cuộc đời của những ai được sống vào thời khắc ấy.

MỘT PHẦN CỦA LỊCH SỬ BẠC LIÊU

Giá trị của nền độc lập dân tộc được đánh đổi bằng máu, nước mắt và sự hy sinh của biết bao người. Trong những chiến công vang dội của quân và dân Bạc Liêu qua hai cuộc kháng chiến, không thể không nhắc đến vai trò đặc biệt của lực lượng Địa phương quân Giá Rai.

Ngược dòng thời gian trở về lịch sử, ngày 15/9/1945, UBND Cách mạng lâm thời quận Giá Rai được thành lập. Ngày 25/9/1945, Quận ủy chỉ đạo thành lập Trung đội cộng hòa vệ binh quận là đơn vị vũ trang đầu tiên cấp quận, tiền thân của Địa phương quân Giá Rai. Từ năm 1946 - 1948, phát triển thành cấp đại đội với gần 100 cán bộ, chiến sĩ.

Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại đội địa phương quân Giá Rai đánh hàng trăm trận, loại khỏi vòng chiến đấu hàng ngàn tên địch. Trong kháng chiến chống Mỹ (giai đoạn 1961 - 1967), Địa phương quân Giá Rai phát triển mạnh, có lúc lên đến 3 đại đội, 4 trung đội pháo binh, công binh, quân giới, đặc công, trinh sát. Các đơn vị này tổ chức đánh địch hàng trăm trận, phục kích chống càn, pháo kích, công đồn, loại khỏi vòng chiến đấu hàng ngàn tên địch, bắn rơi nhiều máy bay, thu nhiều tàu chiến, xe quân sự.

Thời gian 1968 - 1975 là giai đoạn khó khăn nhất của lực lượng vũ trang Giá Rai, đặc biệt là từ năm 1969 - 1971 địch tăng cường phản công, tìm diệt và bình định cấp tốc. Chúng thành lập 113 đồn bót, đặt 3 trận địa pháo trên 91 ấp, quân số thường xuyên khoảng 5.000 tên. Lúc này, Địa phương quân Giá Rai phân tán lực lượng xuống hoạt động với các xã.

Từ năm 1973 - 1974, lực lượng vũ trang Giá Rai đã đánh hàng trăm trận lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu hàng ngàn tên địch, tiêu diệt hơn 80 đồn bót, giải phóng hoàn toàn nông thôn Giá Rai. Đầu năm 1975, địch còn 20 đồn trên tuyến quốc lộ và chi khu Giá Rai. Thời gian này, Huyện ủy chỉ đạo tăng cường thực lực cách mạng, cải thiện và ổn định cuộc sống nhân dân vùng nông thôn mới giải phóng; củng cố, phát triển lực lượng vũ trang với tinh thần tự lực tự cường, xã tự giải phóng xã, huyện giải phóng huyện trong năm 1975.

Tháng 4/975, tin thắng trận liên tiếp truyền về từ các địa phương. Lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, Tổng thống Việt Nam cộng hòa Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Chiều 30/4/1975, lực lượng ta chiếm lĩnh hoàn toàn các mục tiêu quan trọng của địch ở chi khu Giá Rai và các đồn bót còn lại, huyện Giá Rai hoàn toàn giải phóng.

Trong kháng chiến chống Mỹ ngụy, lực lượng Địa phương quân Giá Rai đánh 756 trận lớn nhỏ, bắn rơi và làm hư hỏng 11 máy bay, bắn cháy và phá hủy 51 chiếc xe quân sự, 4 chiếc xe thiết giáp, 22 chiếc tàu xuồng của địch. Những chiến công ấy góp phần tô thắm trang sử vẻ vang, đấu tranh anh dũng của quân và dân Bạc Liêu.

Y.N