Đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Cần ưu tiên đầu tư cho những mô hình đào tạo hiệu quả

Thực hiện Quyết định số 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT), thời gian qua tỉnh Bạc Liêu đã tăng cường đầu tư, thực hiện đa dạng hóa ngành nghề, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giải quyết thêm nhiều việc làm mới. Song, công tác đào tạo nghề cho LĐNT vẫn chưa thật sự bền vững, cần những mô hình đào tạo mới và hiệu quả.

Xây dựng - một trong những nghề thu hút nhiều LĐNT tham gia học nghề. Trong ảnh: Xây dựng cầu GTNT ở huyện Phước Long. Ảnh: Kim Trung

Với việc đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho LĐNT, năm 2014 toàn tỉnh đã đào tạo cho hơn 12.420 lao động. Trong đó có hơn 9.960 lao động qua đào tạo có việc làm. Riêng 6 tháng đầu năm 2015 đã tổ chức đào tạo nghề cho hơn 5.000 LĐNT, đạt 41,79% kế hoạch.

Công tác đào tạo nghề cho LĐNT gặp nhiều khó khăn, nguyên nhân chính là do thiếu những mô hình hay trong công tác đào tạo, các địa phương còn lúng túng khi thực hiện theo kế hoạch được giao, chưa khai thác tốt các nguồn lực, thế mạnh đặc thù của địa phương gắn kết công tác đào tạo nghề với đầu ra của người lao động.

Bà Trần Thị Phương Quyên, Phó trưởng phòng LĐ-TB&XH huyện Phước Long, cho biết: “Nguyên nhân LĐNT sau đào tạo không có việc làm là do các ngành nghề đào tạo lâu nay không còn phù hợp, nhưng cứ phải tổ chức đào tạo. Đơn cử như nghề may dân dụng, sau đào tạo đều không xin được việc làm, vì hiện nay chỉ có may công nghiệp; hay nghề sửa chữa, lắp ráp máy vi tính cũng không hiệu quả. Riêng nghề xây dựng tuy được coi là nghề tạo được nhiều việc làm hiện nay, nhưng cũng chỉ làm các khâu như xây, phụ hồ ở địa phương”. Đào tạo gặp khó về đầu ra và thiếu bền vững là một trong những nguyên nhân chưa thể giúp LĐNT có việc làm ổn định, tạo tích lũy và hướng đến phát triển kinh tế gia đình. Cụ thể, trong số hơn 9.960 LĐNT qua đào tạo có việc làm thì chỉ có 18 hộ có thu nhập khá trở lên.

Một nguyên nhân khác khiến công tác đào tạo nghề cho LĐNT chưa phát huy hiệu quả sau đào tạo là các ngành nghề đào tạo hiện nay chiếm phần lớn là ngành Nông nghiệp. Trong tổng số 130 nghề trong danh mục đào tạo, có đến 110 nghề thuộc lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, còn 20 nghề là phi nông nghiệp. Bạc Liêu là tỉnh nông nghiệp, phát triển nghề nông là cần thiết, nhưng phải là những mô hình nông nghiệp mới, còn với các nghề được đào tạo hiện nay như: chăn nuôi, thú y, trồng rau sạch, nhân lúa giống... vẫn chưa thể giúp nông dân giải quyết tốt bài toán lao động. Đó là chưa nói đến những rủi ro về đầu ra, chuyển giao mô hình sản xuất nhiều sẽ dẫn đến sản xuất manh mún, thiếu tập trung và không tạo ra lượng hàng hóa lớn...

Xét ở góc độ nào đó, tập trung đào tạo quá nhiều nghề nông nghiệp sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất, cơ cấu lao động, mà một trong những mục tiêu hàng đầu là chuyển dịch lao động theo hướng tăng tỷ lệ lao động trong sản xuất công nghiệp, xây dựng, thương mại - dịch vụ... nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ cho phát triển CNH-HĐH. 

Trồng rau màu - một trong những nghề nông nghiệp được chuyển giao cho nông dân. Ảnh: Kim Trung

Với những khó khăn trong công tác đào tạo nghề cho LĐNT hiện nay, cùng với giải pháp là sự năng động, nắm bắt kịp thời nhu cầu đào tạo, chủ động xây dựng kế hoạch, ngành nghề đào tạo gắn với thế mạnh địa phương, thì mô hình liên kết đào tạo cần được ưu tiên. Trong đó, cần phát huy vai trò “cầu nối” của các trung tâm đào tạo, giới thiệu việc làm trong và ngoài tỉnh. Đồng thời chuyển đổi mô hình đào tạo từ kế hoạch sang đơn đặt hàng, đào tạo theo nhu cầu. Theo đó, ngành quản lý ưu tiên vốn đầu tư cho những địa phương ký kết được các đơn đặt hàng từ doanh nghiệp, thậm chí chuyển vốn đào tạo nghề từ địa phương này sang địa phương khác, nếu như địa phương đó làm tốt công tác đào tạo và gắn được đầu ra cho người lao động. Làm được việc này sẽ tránh tình trạng lãng phí vốn đầu tư theo hình thức trải đều địa phương nào cũng có, nhưng lại không phát huy hiệu quả. Bên cạnh đó còn tạo nên phong trào thi đua giữa các địa phương, để các địa phương tự vận động, nắm bắt cơ hội, chủ động tìm kiếm đối tác, thay vì thực hiện theo kế hoạch và trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của ngành Lao động. Bởi vốn đầu tư cho công tác đào tạo nghề cho LĐNT không nhiều.

Thực tế cho thấy, nhu cầu đào tạo nghề là rất nhiều và theo thống kê điều tra của ngành Lao động có hơn 72.900 lao động có nhu cầu học nghề. Thế nhưng, nguồn kinh phí được phân bổ hàng năm phục vụ công tác đào tạo nghề chỉ đủ đào tạo cho khoảng 5.000 lao động. Vì vậy, phải sử dụng kinh phí hiệu quả và để đồng vốn ấy thật sự phát huy. Muốn làm tốt được việc này, không ai khác ngoài các địa phương, do địa phương là nơi nắm rõ tình hình về nhu cầu, thực trạng trong công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm gắn với thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. 

LÂM HỶ