Đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Lãng phí tiền tỷ

Xuất phát từ việc đào tạo chạy theo số lượng không tính đến hiệu quả, nhu cầu của người học, nên công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT) chưa đạt được mục tiêu đề ra. Thời gian qua, nhiều cơ sở, trung tâm dạy nghề thay nhau mọc và cũng đã có một số trường nghề phải đóng cửa, gây lãng phí hàng trăm tỷ đồng; nhiều cơ sở, trung tâm dạy nghề hiện đứng trước nguy cơ không có người học.

Chưa phát huy hiệu quả

Công tác đào tạo nghề cho LĐNT thời gian qua chưa phát huy được hiệu quả đầu tư. Ngoài đào tạo theo chỉ tiêu, kế hoạch thì phải thừa nhận một nguyên nhân chính và mang tính quyết định khác, đó là các địa phương và cả người lao động chưa thấy được ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác đào tạo nghề; chưa xem đây là giải pháp mang tính căn cơ giúp người lao động tăng thu nhập, hướng đến giảm nghèo bền vững. Do vậy, nhiều nơi chưa làm tốt công tác vận động, tuyên truyền và khuyến khích LĐNT tham gia học nghề. Thậm chí, nhiều lao động khi được hỏi vẫn chưa biết tham gia học nghề để làm gì, hay sẽ được hưởng các quyền và lợi ích gì khi tham gia học nghề.

Lâm Phong (SN 1998, ngụ ấp Cù Lao, xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi) cho biết: “Từ trước đến giờ em chưa nghe ai kêu mình đi học nghề. Hầu hết thanh niên ở đây ai cũng tự đi tìm việc làm kiếm sống, chủ yếu là đi làm thuê, hôm nào có việc thì làm, còn không thì đi bắt chuột, giăng câu… kiếm thêm tiền”. Không riêng gì Lâm Phong mà nhiều thanh niên khác ngụ cùng ấp Cù Lao như Thạch Minh, Thạch Tạ… cũng chưa nghe thông tin gì về việc LĐNT được tham gia học nghề. Công việc hiện tại của các em là làm bốc vác vật liệu xây dựng tại DNTN Văn Hiền (đóng tại địa phương), với thu nhập mỗi ngày từ 100.000 - 150.000 đồng.

Sở dĩ nhiều địa phương chưa tha thiết với công tác đào tạo nghề cho LĐNT vì hiệu quả mang lại không nhiều. Vả lại, nghề được đào tạo không thể giúp LĐNT cải thiện cuộc sống, kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo và không thể thoát nghèo. Bà Mã Mỹ Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hội cho biết: “Thực tế qua nhiều năm cho thấy, nhiều hộ nghèo sau khi học nghề xong vẫn khó thoát nghèo và chủ yếu phải đi lao động, tìm việc làm ngoài tỉnh. Đến nay, xã vẫn còn hơn 770 hộ nghèo và cận nghèo. Trong đó, hộ nghèo chiếm tỷ lệ 18% dân số toàn xã. Riêng thanh niên bỏ xứ đi lao động xa có đến 567 người…”.

Trường dạy nghề cho nông dân đang trong quá trình xây dựng và sẽ đưa vào hoạt động từ năm 2017. Ảnh: P.Đ

Lãng phí nối tiếp... lãng phí

Để phục vụ công tác đào tạo nghề, thời gian qua tỉnh đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư. Thế nhưng, nhiều cơ sở và trung tâm dạy nghề lại chưa phát huy được hiệu quả đầu tư gây lãng phí lớn. Như Trường trung cấp Nghề Bạc Liêu (tọa lạc tại xã Long Thạnh, huyện Vĩnh Lợi) được đầu tư hơn 80 tỷ đồng, nhưng lại không thu hút được người học và phải sát nhập vào Trường cao đẳng Nghề. Trong khi, bản thân Trường cao đẳng Nghề cũng khó thu hút được học viên tham gia học nghề. Cụ thể, Trường cao đẳng Nghề có 3 khoa chính là Xây dựng, Điện và Cơ khí, nhưng mỗi năm chỉ thu hút khoảng 250 học viên. Ông Huỳnh Thanh Hùng - Trưởng khoa Xây dựng, Trường cao đẳng Nghề cho biết: “Xây dựng được coi là nghề rất phát triển ở Bạc Liêu, nhưng mỗi năm Khoa Xây dựng chỉ thu hút từ 10 - 15 học viên tham gia học nghề. Đặc biệt là trong năm 2015, mặc dù chúng tôi đã tạo điều kiện thuận lợi cho người học như tổ chức dạy vào buổi tối, song vẫn không có người đăng ký theo học”.

Tuyển sinh không được và ít có LĐNT tham gia học nghề là thực trạng và khó khăn chung ở các trường, trung tâm dạy nghề hiện nay. Thế nhưng, trường dạy nghề cho nông dân với tổng mức đầu tư hơn 40 tỷ đồng lại đang tiếp tục được đầu tư xây dựng và sẽ đưa vào hoạt động vào năm 2017. Liệu có thu hút được nông dân tìm đến học, hay lại xây xong bỏ đó?!

Cùng với lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản, việc đào tạo nghề cho LĐNT trong thời gian qua còn xuất hiện tình trạng trùng lắp lãng phí thời gian, công sức của người học. Như thực hiện Đề án 1956, ngành Nông nghiệp trung bình mỗi năm đào tạo cho khoảng 1.200 LĐNT. Thế nhưng, hàng năm ngành Nông nghiệp tỉnh lại tổ chức chuyển giao mô hình, tập huấn kiến thức khuyến nông, khuyến ngư hàng trăm lớp cho nông dân. Như năm 2015, đã tổ chức 136 lớp chuyên đề, thu hút hơn 3.980 lượt người tham dự; tập huấn kỹ thuật 89 lớp, với 2.060 lượt người tham dự. Đồng thời, phối hợp với Hội Nông dân, Hội Làm vườn và Hội Người cao tuổi tổ chức 128 lớp tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt và thủy sản với 3.452 lượt người tham dự. Các nội dung và kiến thức này gần như giống với các lớp tập huấn, chuyển giao mô hình sản xuất cho nông dân từ các lớp đào tạo nghề cho LĐNT. Vậy, có lãng phí lắm không?

Một vấn đề cũng gây lãng phí thời gian và công sức của người học đối với các lớp học nghề nông nghiệp, đó là đào tạo cái mà LĐNT không cần. Như nghề nhân lúa giống được tổ chức đào tạo ở nhiều địa phương. Tại sao lại không giúp nông dân “đi tắt, đón đầu” bằng việc mua lúa giống chất lượng từ các viện, trường về trồng và tạo ra sản phẩm đồng nhất về chất lượng dễ tiêu thụ. Đằng này, lại bắt nông dân phải mày mò, nghiên cứu và tạo ra lúa giống không biết để làm gì, bán cho ai và liệu có ai dám mua?

Đào tạo nghề cho LĐNT sẽ còn gây lãng phí lớn nếu như không có những kế hoạch chiến lược và tầm nhìn. Gánh nặng thất thoát và lãng phí ấy không ai khác ngoài Nhà nước và nhân dân.

Lư Dũng