Dấu hiệu và phương pháp phòng tránh vi-rút Zika

Với tốc độ lây lan nhanh chóng, bệnh do vi-rút Zika gây ra đã khiến cho cộng đồng thế giới lo ngại bởi chưa có vắc-xin phòng bệnh. Vì vậy, phương pháp phòng tránh, tự bảo vệ trước vi-rút nguy hiểm này đang là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Vậy, dấu hiệu và phương pháp phòng tránh vi-rút Zika như thế nào?

Thường xuyên vệ sinh môi trường xung quanh nhà ở để phòng, tránh các bệnh do muỗi truyền như vi-rút Zika và sốt xuất huyết. Ảnh: C.K

Bệnh do vi-rút Zika là bệnh truyền nhiễm cấp tính do muỗi truyền, thuộc họ Arbovirus, nhóm Flaviviridae, cùng nhóm với các vi-rút sốt xuất huyết Dengue, viêm não Nhật Bản, Chikungunya, sốt vàng và sốt Tây sông Nile.

Dấu hiệu và phương thức lây truyền của bệnh

Bệnh không lây truyền trực tiếp từ người sang người mà do muỗi truyền bệnh, thời gian ủ bệnh từ 3 đến 12 ngày, người bệnh có biểu hiện như sốt, phát ban trên da, viêm kết mạc, đau khớp, đau cơ và đau đầu. Các triệu chứng, phương thức lây truyền của bệnh giống với sốt xuất huyết, đặc biệt bệnh này đến 80% không có biểu hiện lâm sàng nên rất khó phát hiện. Bệnh do vi-rút Zika được cho là có mối liên quan tới hội chứng đầu nhỏ (bệnh đầu nhỏ) ở trẻ sơ sinh, hội chứng Guillain-Barré, một loại rối loạn hệ thống miễn dịch tác động đến thần kinh gây ra hiện tượng yếu cơ ở tay, tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học chứng minh các biến chứng này là do nhiễm vi-rút Zika.

Hầu hết các trường hợp nhiễm vi-rút Zika có biểu hiện triệu chứng nhẹ và vừa hoặc không có biểu hiện triệu chứng, do đó nhiều trường hợp mắc bệnh có thể không phát hiện được; hầu hết các trường hợp mắc bệnh đều có khả năng hồi phục hoàn toàn và chưa ghi nhận trường hợp tử vong do vi-rút Zika. Tuy nhiên, một số thông tin về dịch tễ học liên quan đến bệnh do vi-rút Zika tại Brazil gần đây đã dấy lên sự quan tâm của các quốc gia trên thế giới về ảnh hưởng của vi-rút Zika đối với thai nhi.

Vi-rút Zika xuất phát từ Uganda và những hệ quả

Vi-rút Zika được phát hiện đầu tiên vào năm 1947 tại khu rừng Zika của Uganda, sau đó tiếp tục ghi nhận ở Nigeria vào năm 1954 và trở thành chủng vi-rút lưu hành ở nhiều nước khu vực châu Phi.

Tại châu Á đã ghi nhận trường hợp mắc đầu tiên vào năm 2007 tại đảo Yap thuộc Liên bang Micronesia. Năm 2013, ghi nhận ổ dịch đầu tiên tại French Polynesia, sau đó lây lan ra các đảo khu vực Thái Bình Dương, bao gồm cả New Caledonia, đảo Cook, đảo Easter; trong năm 2013, Thái Lan cũng đã ghi nhận một số trường hợp mắc bệnh do vi-rút Zika ở một số tỉnh, thành phố và Bộ Y tế công cộng Thái Lan cho rằng vi-rút Zika có thể đã lưu hành tại Thái Lan.

Ngày 22/12/2015, Bộ Y tế Brazil thông báo nước này ghi nhận 2.782 trường hợp nghi ngờ mắc chứng não nhỏ, trong đó có 40 trường hợp tử vong. Đây là sự gia tăng đáng kể (gấp khoảng 10 lần) số trường hợp mắc chứng não nhỏ tại Brazil so với các năm trước đó. Trong số các trường hợp mắc chứng não nhỏ ở trẻ sơ sinh có một số trường hợp xét nghiệm dương tính với vi-rút Zika, đồng thời cũng có nhiều trẻ xét nghiệm âm tính với vi-rút Zika.

Hiện nay, Tổ chức Y tế thế giới đang phối hợp với Bộ Y tế Brazil điều tra và đánh giá mối liên quan giữa vi-rút Zika và chứng não nhỏ; tuy nhiên, có nhiều nguyên nhân có thể liên quan đến chứng não nhỏ ở trẻ sơ sinh như các nhiễm trùng, nhiễm độc tố của bà mẹ trong quá trình mang thai, những lỗi của gen...

Các phương pháp phòng bệnh do vi-rút Zika

- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.

- Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; lau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa; bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn.

- Hàng tuần loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...

- Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.

- Tích cực phối hợp với ngành Y tế trong các đợt phun hóa chất diệt muỗi để phòng chống dịch.

- Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.

- Không đi du lịch đến các quốc gia đã xuất hiện vi-rút Zika.

Bác sĩ KIỀU ĐÌNH THÁI