Để các câu lạc bộ đờn ca tài tử hoạt động có hiệu quả

Câu lạc bộ đờn ca tài tử (CLB ĐCTT) dù quy mô lớn hay nhỏ đều có thể được xem là nơi ươm mầm cho sự phát triển của phong trào ĐCTT ở các địa bàn cơ sở. Tuy nhiên, sự thành lập với số lượng ồ ạt và việc tập trung nâng chất từng CLB để hoạt động thật sự có hiệu quả là vấn đề cần nhìn rõ để quan tâm hơn.
Theo thống kê của ngành chức năng, tính đến nay, toàn tỉnh có trên 220 CLB, đội, nhóm sinh hoạt ĐCTT với trên 2.000 thành viên tham gia. Trong số này có 55 CLB được Nhà nước hỗ trợ trang thiết bị, nhạc cụ. Đó là nguồn tư liệu chứng tỏ vốn liếng dồi dào và minh chứng sức sống mãnh liệt của ĐCTT trên vùng đất được mệnh danh là một trong những “cái nôi” quan trọng của ĐCTT. 

Một buổi sinh hoạt của CLB ĐCTT TP. Bạc Liêu. Ảnh: C.T

Đi đến đâu cũng nghe có CLB ĐCTT, mỗi ấp - khóm được công nhận đạt chuẩn văn hóa đều thành lập một CLB ĐCTT, xem đó là cốt lõi cho hoạt động văn hóa - văn nghệ ở địa bàn cơ sở, và ngành chức năng cũng lo toan luôn cả việc trang bị dàn âm thanh cho hoạt động của CLB này. Thế nhưng, không phải CLB nào hoạt động cũng “xuôi chèo mát mái”, không phải dàn âm thanh nào khi đưa về địa bàn cũng phát huy giá trị, thậm chí có nơi để đến hư hỏng, không có kinh phí sửa chữa và như vậy cũng đồng nghĩa với sự lãng phí! Đó là thực trạng ở một số địa phương trong thời gian qua.
Hoạt động ĐCTT là loại hình không chuyên nghiệp, người biết và chơi ĐCTT đến với loại hình văn nghệ này chủ yếu xuất phát từ niềm đam mê, đôi khi khởi nguồn từ dòng máu “cha truyền con nối”. Với tính chất phóng khoáng như thế, người ta đờn ca một cách… thoải mái, biểu diễn vô tư, ai biết bao nhiêu thì ca bấy nhiêu, hay - dở không thành vấn đề, ca rớt nhịp thì nhờ nhạc công đờn lại, “vô” lại… Và thế là họ tập hợp với nhau để thành lập các CLB ĐCTT. Có nhiều CLB khi thành hình đã phát huy được hiệu quả, gầy dựng thành lực lượng nòng cốt tham gia vào các phong trào ở cấp cao hơn, nhưng cũng có những CLB sinh hoạt “lẻ mẻ”, chưa có nội quy hoạt động và thiếu hẳn người đầu tàu điều khiển.
Trước tiên để CLB ĐCTT là nơi tập hợp giới đờn ca phát huy hiệu quả phong trào, đòi hỏi vai trò đầu tàu của người chủ  nhiệm CLB. Đó là người phải am hiểu và có niềm đam mê sâu sắc đối với bộ môn nghệ thuật này, và điều không kém phần quan trọng là phải được các thành viên tín nhiệm. Bên cạnh đó, người chủ nhiệm còn phải có trình độ quản lý, tổ chức sinh hoạt, bởi lẽ đa số các thành viên tham gia CLB là những cá nhân có trình độ khác nhau, họ chỉ có chung mục đích là tham gia CLB để được cùng nhau đờn ca một cách “tâm đầu ý hợp”. Theo kinh nghiệm của anh Đỗ Ngọc Ẩn (Chủ nhiệm CLB ĐCTT tỉnh Bạc Liêu) - người có thâm niên trong phong trào ĐCTT ở Bạc Liêu thì: “Để CLB phát triển bền vững, phải chọn những người thật sự đam mê, mỗi CLB với quy mô vừa phải, từ 3 - 4 nghệ nhân đờn, 6 - 8 tài tử ca, chú ý đến việc phải có lực lượng trẻ kế thừa. Chọn trong số này một người đầu tàu có khả năng tập hợp, không nhất thiết phải là người ca hay, đờn giỏi nhưng nhất định phải là người thật sự nhiệt tình với phong trào. CLB phải soạn thảo quy chế sinh hoạt, đây là điều mà nhiều CLB hiện nay không lưu ý. Tùy theo điều kiện thực tế của địa phương, của CLB mình mà soạn thảo sao cho những quy định phù hợp nhất. Quy chế này phải thông qua tập thể, huy động trí tuệ đóng góp của tập thể, trong đó nêu rõ nhiệm vụ của từng thành viên… Về nghệ nhân, phải chọn trong số nhạc công một người phân công làm nhạc trưởng có trách nhiệm hướng dẫn dàn nhạc và dẫn nhịp cho người ca; đồng thời chọn những tài tử ca có kinh nghiệm hướng dẫn cách luyến láy, luyện hơi… cho những người còn yếu nghề để cùng nhau phát triển. Ngoài ra, tổ chức sinh hoạt đờn ca còn phải chú trọng việc đổi mới nội dung và địa điểm, tránh sự sáo mòn…”.
ĐCTT đã được vinh danh là di sản của nhân loại, những nỗ lực bảo tồn di sản và các biện pháp để phát huy giá trị cũng đã được xây dựng thành chương trình hành động quốc gia. Thiết nghĩ, ở tầm địa phương, các tỉnh, thành phố cần phải năng động, sáng tạo hơn nữa trong việc phát triển phong trào ngay địa bàn cơ sở, trong đó củng cố lại chất lượng các CLB ĐCTT là việc làm thiết thực nhất. 
Nhật Quỳnh