Để Luật Hòa giải ở cơ sở đi vào cuộc sống

Luật Hòa giải cơ sở được Quốc hội thông qua ngày 20/6/2013, chính thức có hiệu lực ngày 1/1/2014. Đây là luật quan trọng, là kim chỉ nam cho công tác hòa giải cơ sở, cũng là thước đo để chứng tỏ sự quan tâm của Nhà nước với công tác này.

Sở Tư pháp tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam 2013. Anh: Trần Sơn

So với Pháp lệnh, luật bổ sung quy định chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở, trong đó khuyến khích các bên giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp bằng hình thức hòa giải ở cơ sở và các hình thức hòa giải thích hợp khác. Khuyến khích những người có uy tín trong gia đình, dòng họ, cộng đồng dân cư tham gia hòa giải ở cơ sở; Nhà nước có chính sách tạo điều kiện, hỗ trợ cho hoạt động hòa giải ở cơ sở. Những quy định trong luật bảo đảm tính linh hoạt, mềm dẻo, giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong nhân dân ở cơ sở, tiết kiệm thời gian, kinh phí cho Nhà nước và nhân dân.

Một điểm mới quan trọng so với Pháp lệnh là luật khẳng định chính sách của Nhà nước phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong công tác hòa giải ở cơ sở. Để góp phần khuyến khích thực hiện hòa giải ở cơ sở, đồng thời để bao quát hết các trường hợp mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong thực tế, Điều 3 Luật Hòa giải ở cơ sở quy định việc hòa giải ở cơ sở được tiến hành đối với các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật, trừ các trường hợp mâu thuẫn, tranh chấp xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng; vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình, giao dịch dân sự mà theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự không được hòa giải; vi phạm pháp luật mà theo quy định phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bị xử lý vi phạm hành chính; mâu thuẫn, tranh chấp khác không được hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật như tranh chấp đất đai.

Luật cũng có nhiều quy định nhằm khuyến khích đội ngũ hòa giải viên, quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên như chính sách hỗ trợ kinh phí, trong đó có hỗ trợ thù lao cho hòa giải viên theo vụ việc, khi thực hiện hòa giải, được khen thưởng; được hỗ trợ, tạo điều kiện để khắc phục hậu quả nếu gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng trong khi thực hiện hoạt động hòa giải…, quy định cụ thể hình thức tổ chức bầu hòa giải viên thông qua việc tổ chức cuộc họp đại diện các hộ gia đình hoặc phát phiếu lấy ý kiến các hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố…

Một số điểm được cho là tiến bộ trong luật cũng có liên quan đến vai trò, trách nhiệm của hòa giải viên. Cụ thể như quy định quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình hòa giải, phân công hòa giải viên, người được mời tham gia hòa giải; hòa giải giữa các bên; trách nhiệm thực hiện hòa giải thành của các bên, quy định rõ hơn quy trình hòa giải, bảo đảm tính linh hoạt trong hoạt động hòa giải, phát huy vai trò chủ động của hòa giải viên trong việc đôn đốc, theo dõi việc thực hiện thỏa thuận hòa giải thành.

K.K