Để sân khấu Khmer gần gũi đời sống hiện đại

Từ lâu, sân khấu dù kê đã gắn liền trong đời sống tinh thần của bà con dân tộc Khmer. Những vở tuồng mang đậm tính văn học dân gian đã ăn sâu vào tiềm thức của đồng bào. Và vô hình trung, loại hình nghệ thuật này có phần xa rời thực tế. Cho nên, đưa đề tài hiện đại vào sân khấu dù kê là một “bước thử nghiệm” đáng làm!

Hiểu được cái “gu” thưởng thức văn hóa nghệ thuật của bà con mình, nên Đoàn Nghệ thuật tổng hợp Khmer (gọi tắt là Đoàn Nghệ thuật) đã dàn dựng các vở dù kê dựa theo những tích truyện xưa trong kho tàng văn học dân gian. Còn những vở dã sử thì đoàn rất ít dựng, do người dân không mấy thích xem thể loại này. Chính vì vậy, trong suốt những năm phục vụ bà con đồng bào Khmer, Đoàn Nghệ thuật vẫn cứ sử dụng các vở diễn truyền thống của mình, luân phiên thay đổi theo các địa bàn để phục vụ. Trong số hơn 8 vở tuồng dù kê của Đoàn Nghệ thuật, hầu hết đều đáp ứng được nhu cầu thưởng thức của bà con. Tức là cứ có chằn tinh (đại diện cái ác), các vị thần linh (đại diện cái thiện)… thì dưới khán đài lúc nào cũng đông nghẹt khán giả! Đồng bào dân tộc Khmer mang cả tâm tư, nguyện vọng của mình gửi theo từng vở diễn, cho nên cách hưởng thụ đời sống tinh thần cũng từ đó mà mang đậm màu sắc tín ngưỡng.

Diễn viên Đoàn Nghệ thuật tổng hợp Khmer đang tập một vở dù kê. Ảnh: N.T

Có thể thấy, đất nước ta nói chung, tỉnh Bạc Liêu nói riêng đang trong quá trình CNH - HĐH, xây dựng nông thôn mới, đời sống ngày càng thay đổi theo hướng văn minh. Cho nên, loại hình dù kê phải thay đổi theo để phù hợp với xu thế này. Nếu chúng ta cứ mãi cung cấp một “món ăn tinh thần” với cách diễn cũ, kết cấu cái thiện thắng cái ác… e rằng sẽ dễ khiến người xem nhàm chán. Thay vào đó, chúng ta sẽ đưa đề tài xã hội vào các vở diễn. Như vậy, “món ăn tinh thần” của đồng bào sẽ phong phú hơn. Không chỉ vậy, việc sử dụng các vở dù kê mang hơi thở hiện đại sẽ còn là những “trợ thủ” đắc lực giúp ngành chức năng tuyên truyền về các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng thành phố xanh - sạch - đẹp, xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là thực hiện quan điểm Bạc Liêu đi lên từ văn hóa… Từ đó, thay vì nghe, đọc, xem những khẩu hiệu tuyên truyền khô cứng trên các phương tiện thông tin đại chúng, bà con dân tộc Khmer dễ hiểu và dễ nhớ các thông tin tuyên truyền của Đảng và Nhà nước hơn thông qua hình thức văn hóa - nghệ thuật. Hơn nữa, lồng ghép việc tuyên truyền vào các vở dù kê sẽ dử dụng chính tiếng mẹ đẻ của đồng bào dân tộc Khmer, thì công tác tuyên truyền sẽ đạt hiệu quả hơn rất nhiều.

Để thử nghiệm cho ý tưởng mới này, ông Lâm Thế Hiệp, chia sẻ: “Hiện Đoàn Nghệ thuật đã đặt hàng tác giả Châu Bích Thủy viết kịch bản cho vở dù kê đề tài hiện đại, để sắp tới sẽ dựng và biểu diễn cho bà con thưởng thức”. Tất nhiên, sẽ không thể tách rời các vở dù kê mang hơi hướng văn học dân gian, song cũng cần xen kẽ không khí tân thời để bà con tiếp cận nhiều thông tin mới mẻ, làm cho đời sống tinh thần phong phú hơn. “Dẫu biết cuộc cải cách này rất khó khăn, nhưng chúng tôi sẽ cố gắng hết sức nhằm phục vụ tốt hơn đồng bào Khmer trong tỉnh”, ông Hiệp khẳng định.

Ngọc Trân