Đêm xứ đảo ai hát bài Dạ cổ?

Đêm xứ đảo ai hát bài “Dạ cổ hoài lang” cho lòng ta nhớ về quê nhà Bạc Liêu. Thật sự đó là tâm trạng của tôi lúc này. Cái ngày đầu ở đảo hay đến bây giờ, 6 - 7 năm dư, vẫn thế.

Mỗi lần ai cất tiếng hát có hai tiếng “Bạc Liêu” thì lòng tôi lại trực trào xúc cảm. Mười hai câu Phụng hoàng “Nhớ Bạc Liêu”; liên khúc “Vọng kim lang - Tâm tình hoài cổ”; mấy câu vọng cổ “Lỡ một chuyến về”; “Nghe em hát về Bạc Liêu mà lòng tôi thấy thương em nhiều…” lắng nghe… từng tiếng, từng lời… Và sống mũi lại cay. Một vùng trời thương nhớ hiện về. Có lẽ mình đa cảm quá. Tôi đã xa nhà gần 12 năm rồi đó. Lúc mới đi xa, nhớ lắm! Đi lâu rồi, vẫn nhớ. Lúc mới đi, hay nhớ. Đi lâu rồi, ít nhớ, mà nhớ sâu, nhớ đượm… Ừ, trời trở gió rồi nè. Gió Tết. Tết ở Bạc Liêu. Tết xứ mình, ôi, sao mà khác ở đây quá, sao mà thèm quá! Mỗi chiều tôi lại đi dọc bờ đá. Nhìn trái đước bập bềnh trên mặt nước, không biết nó có trôi về tới nhà mình không? Nhìn cây đước, cây mắm… tôi lại thấy nôn nao. Quê tôi cũng vậy đó. Nhìn sóng đập vào bờ đá lại nhớ con sóng của cửa biển Gành Hào.

Bài “Dạ cổ hoài lang” luôn khơi gợi nhiều cảm xúc trong lòng người xa xứ. Ảnh: C.T

Cũng mấy trăm cây số thôi, mà sao con thấy nó xa quá má ơi. Muốn về nhà, muốn hít thở cái mùi nồng nồng của rơm rạ đang khô ngoài ruộng, sao khó quá! Nhà ai đang hát bản “Tâm tình hoài cổ”… “Tiếng tơ cung đàn nhặt khoan ai dạo lên giữa đêm trăng vàng mơ màng mấy câu hoài lang. Ôi mến yêu, quê mình Bạc Liêu…” Ai oán… Lay động… Ông khách lãng tử nào đó không biết tâm sự có như lời bài hát không. Nhưng ông khách ấy khiến tôi day dứt… Khi hát, khi ngân, tôi lại hình dung ra cái cảnh đầm ấm, trăng bàng bạc soi dòng, gió lay nhẹ tàu lá… Và tôi lại rớt nhịp. Hồi còn ở quê, thật tình nghe đờn ca tôi ghét lắm. Làm gì mà ca cả ngày không biết mệt vậy? Còn bây giờ… Người ta vô tư hát. Còn tôi ưu tư nghe…

Bạc Liêu có phải là xứ sở của đờn ca, nơi gợi cảm cho người nghệ sĩ? Hai mươi năm, một người tha hương, rất tin đó là sự thật. Nhớ Bạc Liêu bạn nhớ bài “Dạ cổ hoài lang”. Nhớ Bạc Liêu bạn nhớ đờn ca. Nhớ Bạc Liêu, nhớ đến thủy chung, ân tình… trong câu hát. Hồn người, hồn quê ở đó đã chưng cất vào câu hát. Hồi xưa ai bảo dân Bạc Liêu ai cũng hát hay, tôi không thích. Tôi thích người ta nhớ đến một Bạc Liêu anh hùng, gian khổ, muối trắng, đồng vàng… Còn bây giờ, tôi cười… Bây giờ, chỉ còn là nỗi nhớ. Cái gì cũng được. Quê mình cả mà. Bạn có bao giờ nghe câu lối của Thu Vân? “Hồi đó, tôi có quen người thanh niên quê ở Bạc Liêu…” Bạn nghĩ là hư cấu. Không đâu! Khi bạn yêu ai đó ở Bạc Liêu, khi bạn là người thanh niên ấy, đó không là hư cấu. Đó là tâm sự. Cái câu hát bình thường thôi. Mà sao như dao cứa từng lần vào lòng tôi? Có khi mình lên không nổi câu vọng cổ… Tôi là người con gái lỡ một chuyến về đó. Tôi là người yêu dang dở, lặng thầm đó.

“Nghe tiếng chim gọi đàn bay về nơi xa, nằm nghe sóng xô. Gõ nhịp song lang, đàn ai rao sáu câu não nùng bi ai…”. Sao đêm nay tôi nhớ nhà quá?

Trần Phong