Đi tìm kịch bản sân khấu cải lương hiện đại

Khi Đề án Phát triển nghệ thuật sân khấu cải lương tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2021 - 2025 được triển khai thực hiện, tín hiệu xanh đã bật để hàng loạt dự định, kế hoạch ấp ủ cho cải lương vực dậy và phát triển.

Bên cạnh những vở cải lương mang màu sắc cổ trang, tuồng xưa tích cũ “vang bóng một thời” được dàn dựng lại thì việc đi tìm kịch bản sân khấu cải lương thời hiện đại, phù hợp với hơi thở cuộc sống hiện nay cũng là điều đáng quan tâm.

Không thiếu câu chuyện hay

Đầu năm 2019, Nhà hát Cao Văn Lầu dàn dựng và biểu diễn vở cải lương “Mặt trời đỏ” - tái hiện Trận Giồng Bốm năm 1946 tại xã Phong Thạnh Tây (TX. Giá Rai). Khi ấp ủ và dàn dựng vở, đạo diễn Ngô Quốc Khánh mong muốn vở cải lương tái hiện lịch sử - một trận đánh có ý nghĩa đặc biệt trong tiến trình đấu tranh cách mạng những ngày đầu kháng Pháp ở Bạc Liêu sẽ khơi gợi niềm tự hào về truyền thống hào hùng của quê hương, nâng cao ý thức về lòng tri ân, tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay.

Cũng là người tâm huyết với những câu chuyện lịch sử trên đất Bạc Liêu, Vưu Long Vĩ - Giám đốc Trung tâm Văn hóa tỉnh cho biết, anh đang nuôi ý tưởng thực hiện một vở cải lương từ bản vọng cổ nổi tiếng của cố soạn giả Trọng Nguyễn - “Giọt sữa cuối cùng”. Theo anh, câu chuyện về nữ anh hùng liệt sĩ Lê Thị Riêng hy sinh tình riêng để tròn nghĩa vụ với quê hương, hay xây dựng kịch bản cải lương nói về nghề muối và hạt muối Bạc Liêu, về nghệ thuật Đờn ca tài tử..., tất cả đều là những câu chuyện hay, rất đời gắn với mảnh đất, con người nơi đây và mang hơi thở cuộc sống. Những vở như thế có sự đầu tư toàn diện về kịch bản, diễn viên, nghệ sĩ được “đo ni đóng giày” phù hợp từng vai diễn chắc chắn sẽ có sức hút trên sân khấu cải lương hiện đại.

Nghệ sĩ ưu tú Giang Tuấn (người đứng giữa hàng trên) thủ vai Cao Triều Phát trong vở cải lương “Mặt trời đỏ”. Ảnh: C.T

Hơi thở của tình và đời

Không thể phủ nhận, những năm gần đây, hàng loạt vở cải lương kinh điển được Nhà hát Cao Văn Lầu dàn dựng và biểu diễn phục vụ khán giả tại rạp (khi dịch chưa bùng phát) và khán giả truyền hình như “Đêm lạnh chùa hoang”, “Bên cầu dệt lụa”, “Đường gươm Nguyên Bá”… đều là những vở hấp dẫn khán giả say mê cải lương nhiều lứa tuổi, đặc biệt là ở những khán giả có tuổi. Tuy vậy, đã đến lúc sân khấu cải lương cần phải đan xen giữa truyền thống và hiện đại để phục vụ cho lớp khán giả trẻ những vở mới, mang hơi thở cuộc sống đương đại, thích ứng với bối cảnh mới.

Yếu tố không thể thiếu của mỗi vở tuồng chính là tính giải trí. Làm sao để một kịch bản nghệ thuật nhưng vẫn đảm bảo tính giải trí, đưa lên sân khấu những vấn đề được xã hội quan tâm, mà phải thật “đời” nữa, chứ không thể lồng ghép chính trị một cách cứng nhắc! Giới chuyên môn nghệ thuật vẫn khẳng định nguyên tắc này một cách bất di bất dịch, khán giả không đến rạp hát để nghe bàn về chính trị, về chủ trương. Nhà hát Cao Văn Lầu của tỉnh Bạc Liêu là một đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, ngoài phục vụ nhu cầu giải trí cho khán giả, giờ đây còn đảm đương cả “nhiệm vụ kép” là hỗ trợ phát triển du lịch. Làm sao để Nhà hát thu hút khán giả với hai nhiệm vụ này? Chính khi này, trọng trách đặt lên vai những người có trách nhiệm sáng tác kịch bản cải lương, bên cạnh việc đầu tư các yếu tố còn lại.

“Chất tình và đời trong mỗi vở diễn là không thể thiếu”, anh Vưu Long Vĩ chia sẻ. Chặp cải lương “Hồn quê” đoạt giải Nhất trong cuộc thi sáng tác kịch bản cải lương nhân dịp Festival Đờn ca tài tử quốc gia lần thứ 2 - Bình Dương 2017 đã chiếm cảm tình Ban giám khảo có lẽ nhờ chữ “tình” và “đời” này. Vở nói về việc giữ gìn nghệ thuật truyền thống giữa các loại hình nghệ thuật đương đại. Không khô cứng, áp đặt bằng ý đồ của người viết mà đan xen trong vở là tình cảm, ứng xử rất đời thật, hợp tình cảnh từng nhân vật. “Không thể “gồng” để thể hiện ý đồ của tác giả kịch bản mà làm sao để hành động, cử chỉ và thần thái của nhân vật, lời thoại của họ tự toát ra, đó mới là nghệ thuật”, theo anh Vĩ.

Bóc tách những câu chuyện đương đại, có thể là những câu chuyện giáo dục truyền thống lịch sử hay những tinh túy văn hóa của bản địa, những vấn đề nóng hổi trong cuộc sống để nghệ thuật hóa trên sân khấu cải lương, đây đúng là câu chuyện dài! Đề án Phát triển nghệ thuật sân khấu cải lương tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2021 - 2025 đã bật đèn xanh, việc còn lại đòi hỏi sự mày mò, tận tụy của người gánh nghiệp cải lương.

CẨM THÚY