Thứ tư, 18-11-26 02:29:26
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Ðộc đáo Tháp Bà Ponagar

Báo Cà Mau (CMO) Được xây dựng từ thế kỷ thứ VIII-XIII, Tháp Bà Ponagar (TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà) là công trình kiến trúc nghệ thuật, tôn giáo, tín ngưỡng độc đáo, là ngôi tháp thờ thần lớn nhất của người Chăm cổ ở Việt Nam. Ðây là địa điểm tham quan khá thú vị khi đến với Khánh Hoà.

Nhìn tổng thể, quần thể kiến trúc Tháp Bà Ponagar được kết cấu gồm 3 tầng (toạ lạc tại một ngọn đồi); tầng chính (nằm trên cùng) đậm dấu ấn nhất với khu đền tháp, trải qua chiến tranh hiện còn 4 tháp. Tháp lớn nhất, đặc sắc nhất trong cụm tháp, thờ Bà Ponagar, gọi là Tháp Bà Ponagar (tên tháp cũng là tên gọi chung cho cụm di tích); các tháp còn lại thờ thần Shiva và các vị thần khác.

Tháp thờ Bà Ponagar có chiều cao 23 mét, thân và đỉnh tháp được trang trí cầu kỳ, tinh xảo theo lối kiến trúc đặc trưng của đền tháp Chăm với nhiều hoa văn, biểu tượng, hình tượng các vị thần, các loài vật…

Tháp chính (bên trái) thờ Nữ thần Ponagar, quy mô lớn nhất trong khu đền tháp (niên đại xây dựng được xác định nửa đầu thế kỷ XI), tháp có hình vuông, gồm đế, thân và mái. Phần trên mái có hình chóp nón, được trang trí, tinh xảo với nhiều hoạ tiết, phù điêu, hình các vị thần linh, các con vật... Ảnh: LOAN PHƯƠNG

Theo hướng dẫn viên nơi đây, linh hồn của cụm di tích chính là pho tượng Nữ thần Ponagar được thờ bên trong tháp. Tượng được tạc bằng đá hoa cương, với tư thế ngồi, có 10 cánh tay, thể hiện sức mạnh toàn năng. Ðối với người Chăm, Nữ thần Ponagar là người sinh ra dân tộc họ và tạo lập xứ sở, tạo dựng sự sống cho muôn loài; đồng thời luôn độ trì, che chở, ban phước lành cho họ nên được tôn thờ là mẹ và gọi chung là Mẹ xứ sở.

Ðiểm đặc biệt ở các toà tháp là được xây dựng chủ yếu bằng gạch nung, nhưng với sức tàn phá của thời gian cả ngàn năm qua mà vẫn trường tồn. Gạch vẫn giữ nguyên sắc hồng, không bị hư mục và thoát nước cực nhanh mỗi khi có mưa. Một câu hỏi đặt ra là, người Chăm xưa đã dùng chất liệu gì để kết dính các viên gạch lại với nhau, khiến các toà tháp trường tồn, chắc chắn đến như vậy? Ðã có rất nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, rất nhiều giả thuyết nhưng đến nay đây vẫn còn là điều bí ẩn.

 

Tại Tháp Bà Ponagar hiện có đội múa Chăm túc trực để trình diễn phục vụ du khách. Ảnh: LOAN PHƯƠNG

Không như phần lớn các quần thể tháp Chăm ở miền Trung giờ chỉ còn phế tích, Tháp Bà Ponagar vẫn duy trì hoạt động tín ngưỡng. Nơi đây, không chỉ là địa điểm thờ cúng tôn giáo của người Chăm, mà trong quá trình cộng cư, với nét tương đồng về tục thờ mẫu, người Việt đã sáng tạo ra truyền thuyết riêng về Thánh mẫu Thiên Y A Na để thờ cúng. Và đây cũng được cho là trung tâm thờ thánh mẫu lớn nhất miền Trung của người Việt (có vị trí quan trọng và linh thiêng như mẫu Liễu Hạnh ở miền Bắc và Bà Chúa Xứ khu vực phía Nam). Hiện, người ta gọi chung nơi này là Tháp Bà.

Hàng năm, từ ngày 20-23/3 âm lịch, tại Tháp Bà diễn ra lễ hội long trọng, lớn nhất trong năm với nhiều hoạt động văn hoá, tín ngưỡng. Dịp này, người Chăm, người Việt từ khắp nơi mang lễ vật đến thành tâm cúng bái bày tỏ lòng thành kính, biết ơn và cầu nguyện sức khoẻ, làm ăn, bình an, hạnh phúc...

Linh hồn của khu di tích là tượng Bà Ponagar thờ trong tháp. Ðây được cho là kiệt tác điêu khắc của người Chăm cổ. Bố cục tượng có hình Linga đặt trên bệ hình Yoni (giới tính nam - nữ) mang đậm dấu ấn tính ngưỡng phồn thực, thể hiện ước vọng sinh sôi nảy nở của dân tộc Chăm. (Trong ảnh: Phiên bản tượng Bà Ponagar (tại phòng trưng bày của khu di tích) được phục chế theo tượng Bà Ponagar thờ trong tháp). Ảnh: HUYỀN ANH

 

Huyền Anh

 

Lưu danh tinh thần hiếu học

Văn Miếu - Quốc Tử Giám, quần thể di tích rộng hơn 54.000 m2 như một khoảng lặng tĩnh mịch giữa lòng Thăng Long ngàn năm văn hiến. Ðược khởi dựng từ năm 1070 dưới thời Vua Lý Thánh Tông, nơi đây không chỉ lưu giữ dấu ấn trường đại học quốc gia đầu tiên mà còn là điểm dừng chân đong đầy cảm xúc cho bất kỳ ai muốn tìm về cội nguồn tri thức.

Kiệt tác kiến trúc lăng tẩm triều Nguyễn

Nằm trên sườn núi Châu Chữ, cách trung tâm TP Huế khoảng 10 km, Lăng Khải Ðịnh (Ứng Lăng) - nơi an nghỉ của Hoàng đế Khải Ðịnh, là kiệt tác kiến trúc độc đáo nhất hệ thống lăng tẩm triều Nguyễn, minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hoá Á - Âu.

Khám phá văn hoá Khmer Nam Bộ

Nằm ở phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ, chùa Som Rong (tên đầy đủ là Bôtum Vong Sa Som Rong) là điểm đến dành cho những ai muốn tìm hiểu văn hoá Khmer Nam Bộ. Không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của phật tử, ngôi chùa còn thu hút khách tham quan bởi quần thể kiến trúc hài hoà, đường nét trang trí tinh xảo và không gian rộng rãi, yên bình.

Bóng hồng trên đường đua bơi chải

Trong lễ hội Ðền Xám năm nay, bên cạnh các nghi lễ truyền thống, địa phương tổ chức nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ sôi nổi như: hát văn, giải bóng đá, bóng bàn, kéo co... Ðặc biệt là thi bơi chải nam, nữ với đường đua 1.400 m, vận động viên độ tuổi từ 18-60.

Khám phá di sản văn hoá Óc Eo

Ở xã Óc Eo, tỉnh An Giang, dưới chân núi Ba Thê là vùng đất lưu giữ dấu tích nền văn hoá cổ của trung tâm tín ngưỡng và giao thương phát triển từ những thế kỷ đầu Công nguyên.

Giữ hồn quê giữa đất Tây Ðô

Giữa nhịp sống đô thị ở phường An Bình, TP Cần Thơ, nghề làm hủ tiếu vẫn hiện diện trong những gian nhà nhỏ, bên lò tráng bánh đỏ lửa và những phên bánh trải dài dưới nắng. Qua nhiều năm, công việc tưởng chừng đơn giản ấy vẫn được gìn giữ, tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Ngắm Quốc kỳ trên đỉnh Núi Rồng

Giữa vùng cao nguyên đá hùng vĩ, những dãy núi đồi trùng điệp của xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, Cột cờ Lũng Cú hiên ngang, sừng sững, khẳng định mạnh mẽ chủ quyền Tổ quốc.

Đánh thức nền văn minh Champa cổ

Nằm sâu trong thung lũng hẹp được bao bọc bởi núi rừng hùng vĩ tại xã Thu Bồn (TP Ðà Nẵng), Di sản Thánh địa Mỹ Sơn được trùng tu, bảo tồn, là địa điểm thu hút du khách đến tham quan, nghiên cứu, tìm hiểu về nền văn minh rực rỡ của Vương quốc Champa cổ xưa.

Gốm Bát Tràng - Tinh hoa nghề Việt

Bảo tàng Gốm Bát Tràng (Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt) không chỉ là công trình kiến trúc ấn tượng của Thủ đô, mà còn là nơi tôn vinh những thế hệ nghệ nhân tài hoa đã thổi hồn cho đất, tạo nên vô số tác phẩm  gốm sứ tinh xảo mang đậm giá trị văn hoá.

Mây giữa lưng đèo

Dốc Thẩm Mã là cung đèo uốn lượn nằm trên Quốc lộ 4C, tuyến đường mang tên đầy ý nghĩa: Đường Hạnh Phúc, thuộc khu vực cửa ngõ bước vào vùng cao nguyên đá Hà Giang.