Đời đảo…

(CMO) Xuất phát từ cửa biển Sông Đốc (thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời), sau gần 3 giờ lênh đênh trên tàu, đảo Hòn Chuối đã hiện ra trước mắt. Thêm mỗi bước chân trên hòn đảo xa xôi nơi vùng đất cực Nam, lại thêm nhiều điều ngạc nhiên, thú vị.

Sau hàng trăm bậc cầu thang dốc ngược, chào đón chúng tôi là những chiến sĩ biên phòng, hải quân trẻ trung cùng nụ cười tươi. Trước thắc mắc về cái tên “Hòn Chuối”, anh Trần Bình Phục, Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Hòn Chuối, cho biết, trước đây trên đảo có rất nhiều chuối. Cây chuối mọc ở khắp nơi, cho buồng to và thơm ngon. Khi người dân đến sinh sống nhiều hơn, việc chăn nuôi lợn rừng đã khiến nhiều diện tích chuối bị tàn phá. Đến nay, cái tên Hòn Chuối vẫn còn, nhưng phải đi sâu vào rừng thì mới thấy chuối.

Thầy và trò ở lớp học tình thương trên đảo.

Đảo là nhà...

Hòn Chuối có diện tích 7 km2 (chủ yếu là rừng), độ cao của đỉnh hòn hơn 170 m nên di chuyển trên đảo Hòn Chuối chỉ có cách đi bộ. Gần 50 hộ đang sinh sống trên đảo hiện nay, mỗi hộ ra đảo vì một lý do khác nhau (trốn để không bị bắt tham gia lính nguỵ, nghèo khó quá mà dạt ra đảo làm ăn, đi theo người thân tìm kế mưu sinh mới)… đến nay họ đều gắn bó với đảo bằng tình thương thân thuộc.

Bà Ba Nhuận là một trong những người dân đầu tiên đến sinh sống ở đảo Hòn Chuối. Hầu hết những buồn vui của đời bà đều gắn với đảo. Ở tuổi thất thập cổ lai hy, hơn ai hết, bà Nhuận cảm nhận rõ sự đổi thay tích cực của hòn đảo này: “Mười phần đỡ chín rồi. Ngày chúng tôi mới lên đảo, muối không có mà ăn. Lấy thân cây và lá rừng quây lại để lấy chỗ ở. Nước ngọt không có để xài. Nửa đêm xuống dưới ghềnh Nam, múc từng ca nước dưới hang mang về. Điện đèn không có. May mà đất khi đó tốt, trồng bắp, trồng đậu đều trúng”.

Chuyện bà Nhuận kể là ký ức của hơn 40 năm về trước, khi ấy bà Nhuận mới là người phụ nữ hơn 20 tuổi, cô con gái theo bà mới vài ba tuổi. Khi ấy, những người dân nghèo ở huyện Cái Nước, vì không muốn cầm súng chống lại đồng bào mình nên trốn chạy ra nơi đảo hoang mênh mông, hy vọng tìm một con đường sống, một tấc đất cắm dùi - dẫu có mong manh!

Nghề nuôi cá bớp đang mở ra kế mưu sinh mới cho người dân trên đảo.

Giờ đây, con gái bà Nhuận, chị Lê Thị Thu Lan cũng đã hơn 50 tuổi. Hạt xoài bà Nhuận mang theo ra đảo hôm nào nay đã là cây xoài xum xuê toả bóng. Ngôi nhà của mẹ con bà cùng các cháu đã được xây và lợp tôn kiên cố. Chồng mất sớm, chị Lan một tay chèo chống nuôi 4 người con và là 1 trong 2 hộ đầu tiên trên đảo mạnh dạn trang bị bộ thiết bị năng lượng mặt trời trị giá hơn 40 triệu đồng. “Đảo chưa có điện lưới quốc gia. Tất cả các hộ dân trên đảo đều dùng máy phát điện. Đầu tư ban đầu hết khoảng hơn 20 triệu đồng, nhưng phải mua dầu để sử dụng hằng ngày, mỗi lần dùng lại phải khởi động khá vất vả. Nhà toàn đàn bà con gái, nên từ khi mua được bộ năng lượng mặt trời thấy khoẻ re. Giờ chỉ lo thiếu nước ngọt thôi”, chị Lan bộc bạch.

Rửa tay bằng những giọt nước mát lành trong bể nước nhà chị Lan, nhìn ngắm những dãy thùng nhựa lớn, bé xếp quanh nhà, trên các lối đi để tích nước… mới hiểu nước quý giá như thế nào với người dân trên đảo.

Được biết, hệ thống lọc nước biển thành nước ngọt đang được lắp đặt tại Đồn Biên phòng Hòn Chuối, với công suất lọc 1 m3/ngày. Anh Trần Bình Phục tin tưởng, khi hệ thống lọc nước này đi vào hoạt động, nước ngọt sẽ không còn là khát khao của người dân trên đảo mỗi khi mùa khô đến.

Xanh màu hy vọng

Trong ký ức của anh Hồng Nhật Trường (quê ở huyện Phú Tân, Cà Mau), 20 năm trước khi anh mới ra đảo, mọi thứ chủ yếu là tự cung, tự cấp. Bắp trồng tốt lắm nhưng cũng không biết bán cho ai. Vậy nhưng giờ đây, ngoài cửa hàng tạp hoá của vợ chồng anh, trên đảo Hòn Chuối đã xuất hiện một số cửa hàng tạp hoá, bán đủ những đồ dùng cần thiết. Nhờ những chuyến ghe bán nước đá, bán dầu cập cảng thường xuyên nên việc trao đổi hàng hoá của người dân trên đảo đỡ hơn rất nhiều.

Cư dân xin nước ngọt từ tàu đánh cá của ngư dân trong đất liền ra đảo.

Bưng cho khách chai nước ngọt mát lạnh, chủ cửa hàng tạp hoá tên gọi Bé Năm cho hay, cô lớn lên trong đất liền, lên Hòn Chuối thăm chị gái, gặp người chồng bây giờ, yêu nhau, lấy nhau rồi ở lại đảo. Bé Năm nói về chuyện quyết định ở lại đảo dung dị, tự nhiên như chuyện nó phải vậy. Chồng đi biển, một mình chăm chút cửa hàng nho nhỏ, với Bé Năm là chuyện bình thường: “Muốn mua gì chỉ cần điện thoại vào đất liền, chủ hàng sẽ gửi hàng theo ghe ra. Mình cũng không cần phải xuống lấy đồ mà có người vác lên. Từ cảng lên trên này công khoảng 5.000 đồng/kg, thùng nhỏ 12.000 đồng, thùng to 15.000-20.000 đồng”.  

Thay vì đánh bắt, chạy lòng vòng đi câu mực, vác hàng thuê… đơn thuần như trước kia, khoảng 7 năm trở lại đây, nhiều hộ dân trên đảo Hòn Chuối bắt đầu biết nuôi cá bớp. Giống cá cho giá trị kinh tế khá cao, đặc biệt ở Cà Mau, khu vực Hòn Chuối rất thích hợp để nuôi loài cá này.

Nhiều thế hệ trẻ con được sinh ra và lớn lên ở đảo.

Ông Tư Phương, Tổ trưởng Tổ tự quản đảo Hòn Chuối, cũng là một trong những người đầu tiên trên đảo nuôi cá bớp, chia sẻ, chỉ tính nguyên tiền thức ăn, tiền con giống, đầu tư cho mỗi hộc cá đã lên tới đôi ba trăm triệu đồng. “Cá không bệnh, bán được giá thì lãi cũng kha khá. Nhưng không may cá bệnh hoặc bán không được giá, coi như lỗ nặng”. Bằng chứng là sau vài năm nuôi cá bớp thấy “ngon ăn”, năm 2016, một số hộ ở Hòn Chuối đã vay tiền để nuôi cá. Đúng năm này, miền Trung xảy ra vụ ô nhiễm môi trường ở Formosa, cá bán không ai mua… hơn chục hộ lỗ nặng, đành bỏ lại nhà cửa trên đảo để đi Bình Dương mưu sinh kiếm tiền trả nợ.

Quanh năm sóng gió, đời sống phụ thuộc vào con nước, vào những chuyến ra vào của ghe, theo hướng gió chướng, gió nồm, nên mỗi hộ ở Hòn Chuối có tới 2 nhà. Từ tháng 11 đến tháng 4 ở nhà bên ghềnh Nam, từ tháng 5 đến tháng 10 chuyển nhà sang ghềnh Bắc. Gọi là nhà, nhưng đa phần đều được dựng tạm bằng gỗ và tôn, nắng gió góc nào cũng lọt. Khó khăn là vậy, nhưng người dân ở Hòn Chuối ai cũng xởi lởi, vui vẻ. Phụ nữ đã biết chăm chút làm đẹp, đàn ông lúc cao hứng sẵn sàng cất lên những câu vọng cổ thiết tha, ngọt ngào…

Lang thang trên đảo Hòn Chuối, tôi bị thu hút bởi lớp học tình thương của người thầy giáo mang quân hàm xanh, người lính biên phòng Trần Bình Phục. Lớp mới được dựng tươm tất, bên cạnh gốc xoài toả bóng. Nơi đây, thầy Phục dạy học cho hơn 20 học sinh, chia thành 8 lớp. Khác với dáng vẻ lam lũ của cha mẹ, những đứa trẻ sạch sẽ, thơm tho trong bộ đồng phục gọn gàng. Đứa nào đứa đấy gọi "thầy", xưng "con" rất lễ phép. Với chúng, đi học là thú vui lớn nhất ở hòn đảo nhỏ này. Nhìn các em cười đùa, nghe tiếng các em ríu rít chào khách, bỗng như thấy một bức tranh tương lai mang màu sắc tươi mới đang dần hiển hiện ở Hòn Chuối.

Ở Hòn Chuối, hộ nào đó không có tiền vẫn có người bán chịu gạo cho đến vài lần. Ở Hòn Chuối, không nhà nào có khoá, ngay cả tiếng chó sủa cũng đầy hân hoan, chào đón. Ở Hòn Chuối, một người đau cả đảo đều biết… Bảo sao, người chưa đến nghi ngại, người đã ở chẳng muốn rời đi.

Thu Niềm - Anh Vy