Đống củi trước sân nhà

Thời buổi mà đâu đâu người ta cũng chuộng bếp từ, bếp gas thì chuyện nấu nướng bằng củi ngày càng hiếm hoi. Ấy vậy mà thỉnh thoảng đi công tác ở nông thôn, tôi lại bắt gặp những đống củi khô người dân phơi trước sân nhà. Mỗi lần như thế, tôi nhất định nán lại để chụp cho bằng được hình ảnh ấy.

Tấm ảnh rất đơn sơ nhưng cũng không dễ tìm trong thời buổi bếp củi đã dần dần biến mất trong gian bếp của nhiều nội trợ từ thành thị đến cả nông thôn. Nấu ăn bằng các loại bếp hiện đại, phụ nữ giờ làm sao biết được cảnh... chùi lọ nồi! Hồi nhỏ, tôi nhớ má vẫn hay chỉ tôi một số cách chùi lọ nồi, chùi bằng tro củi, tro trấu, lấy những miếng xơ dừa (phần phía trong vỏ trái dừa). Xát tro củi, tro trấu vào rồi chùi thì xoong nồi sáng loáng. Hay khi trước khi nấu, thoa một lớp dầu ăn lên thì khi nấu xong chùi lọ rất dễ ra...

Nhìn đống củi dễ làm người ta nhớ về một nếp sinh hoạt quen thuộc đã cấu thành văn hóa nông thôn.

“Củi khô dễ nấu”, cái mùi củi nấu trong chái bếp, những làn khói tỏa lên và tiếng kêu lốp bốp của nó mỗi khi nấu nướng, đã trở thành một nếp sinh hoạt văn hóa ở nông thôn. Mẹ tôi nhiều lần nói, ngày xưa nấu củi đước, củi dừa, nồi cơm ngon hơn nhiều, chỉ khi nấu bằng những loại củi đốt ấy người nội trợ mới canh để có cái dề cơm cháy giòn rụm mà nồi cơm điện không làm được. Để có củi khô, công đoạn chặt củi, phơi củi được người ta làm rất chu đáo, nhất là vào mùa mưa này, để có củi nấu, người ta phải tranh thủ phơi củi để chất thành vựa sẵn trong nhà, phòng khi mưa xuống không còn phơi được nữa.

Nói bếp củi tôi chợt nhớ, tôi có một người bà con, ông mới xây cái nhà tiện nghi đủ đầy. Bếp trong nhà sau cũng với bếp từ, lò vi sóng... Nhưng phía sau của gian nhà ấy, ông vẫn cho thợ giữ nguyên cái bếp nấu củi mấy chục năm nay của nhà ông. Cái bếp này, mỗi khi sửa chữa nhà, ông có thể di dời, nhưng nhất định phải giữ lại. Trong gian bếp đó có 2 cái bếp cà ràng - loại bếp gắn với cuộc sống khẩn hoang của cha ông và văn minh sông rạch miệt vườn, cũng là nét độc đáo của cư dân miền Nam Bộ từ hàng trăm năm trước. Chiều chiều, ông lại dạo quanh vườn tìm những tàn cây, bẹ dừa gom lại thành đống, phơi nắng rồi đem chất ngay ngắn trong gian bếp đặc biệt ấy.

Những đống củi chất trước sân nhà dễ làm người ta nhớ về một nếp sinh hoạt quen thuộc đã cấu thành văn hóa nông thôn. Nồi cơm trên chiếc bếp cà ràng thơm phức, những lọn khói tỏa ra từ chái bếp nhà quê, hình bóng mẹ hiền mồ hôi rịn trên mái tóc loay hoay trong ánh lửa bập bùng chuẩn bị những bữa ăn ngon... vẫn luôn là hình ảnh gây nhớ nhung đối với những người xa nhà, xa xứ.

Bài và ảnh: Nhật Quỳnh