Ðộng lực then chốt của sự phát triển

Khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo đã và đang trở thành động lực then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Trên địa bàn tỉnh Cà Mau thời gian qua, nhiều dự án nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới công nghệ được triển khai hiệu quả, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề môi trường, chống biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển xanh, bền vững.

• Ngành Nông nghiệp và Môi trường: 80 năm Đổi mới - Sáng tạo - Đột phá và Khát vọng
• Cô giáo tiên phong đổi mới sáng tạo
• Tổng Bí thư Tô Lâm: Năm 2026 phải là năm hành động, đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Thời gian gần đây, KHCN, đổi mới sáng tạo trên địa bàn Cà Mau đang từng bước phát triển theo hướng đồng bộ, hiệu quả, đóng góp tích cực vào việc nâng cao năng suất, chất lượng hàng hoá và dịch vụ, cải thiện năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, cải cách thủ tục hành chính.

Ðể phát triển bền vững kinh tế thuỷ sản, chủ lực là con tôm, ngành nông nghiệp đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng KHCN vào các mô hình nuôi. Nhiều mô hình nuôi tiêu biểu như: nuôi tôm thẻ chân trắng với quy trình Biofloc, Semi-Biofloc; nuôi tôm 2, 3 giai đoạn; nuôi tôm tuần hoàn nước khép kín... đã được triển khai và mang lại hiệu quả.

Ứng dụng quy trình nhuộm xương trong đánh giá ảnh hưởng của yếu tố môi trường đến sự dị hình và tăng trưởng của cá chạch bùn (cá chạch đồng) giống của Trường Đại học Bạc Liêu.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ: "Thời gian qua, Cà Mau ứng dụng nhiều thành tựu về công nghệ sinh học vào công tác tuyển chọn các giống cây trồng, vật nuôi và xây dựng quy trình sản xuất, canh tác phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương... Qua đó, nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế, cải thiện thu nhập của người dân".

Chất lượng con giống được nâng lên; giống gia cầm bản địa được phục tráng; giống cây lâm nghiệp được nuôi cấy mô thành công với một số dòng keo lai (BV32, BV33, AH1, AH7); nhiều giống lúa mới được đưa vào sản xuất... góp phần nâng cao năng suất, chất lượng các mặt hàng nông sản của tỉnh.

Mô hình dạy học “Ngôi nhà sử dụng năng lượng tái tạo” của Trường Ðại học Bạc Liêu, giúp học sinh tiếp cận trực quan kiến thức liên quan đến năng lượng sạch.

Trên lĩnh vực giáo dục, nhiều ý tưởng sáng tạo trong giảng dạy được triển khai nhân rộng. Tiêu biểu như mô hình dạy học “Ngôi nhà sử dụng năng lượng tái tạo” của Trường Ðại học Bạc Liêu, tích hợp năng lượng mặt trời, gió và nước, giúp học sinh tiếp cận trực quan kiến thức liên quan đến năng lượng sạch. Mô hình này được phổ biến tại nhiều trường tiểu học trên địa bàn phường Bạc Liêu, nhận được sự nhiệt tình ủng hộ của học sinh và giáo viên.

Theo Thạc sĩ Phạm Trần Thuỳ Linh, Phòng Quản lý khoa học, Quan hệ đối ngoại, Trường Ðại học Bạc Liêu, việc dạy học thông qua mô hình “Ngôi nhà sử dụng năng lượng tái tạo” giúp học sinh quan sát, dễ hiểu và khơi gợi, thúc đẩy tính sáng tạo.

Các dự án, sáng kiến của Tiến sĩ Lê Công Nhã, giáo viên Trường THPT Chuyên Phan Ngọc Hiển, được các trường đánh giá và phản hồi tích cực.

Phong trào sáng tạo KHCN tiếp tục lan toả qua sáng kiến “SmartLight POLAR - Thiết bị đo và phân tích thông lượng ánh sáng phân cực ứng dụng công nghệ 4.0 cho giáo dục STEM và thực tế đời sống”, do Tiến sĩ Lê Công Nhã, giáo viên Trường THPT Chuyên Phan Ngọc Hiển, cùng em Lê Quang Chánh, học sinh Trường THPT Chuyên Phan Ngọc Hiển và em Lê Quang Ðại, học sinh Trường THCS Ngô Quyền, cùng thực hiện. Các sản phẩm có tính ứng dụng cao, dễ chế tạo, phục vụ hiệu quả cho giáo dục cũng như đời sống của người dân.

Trong lĩnh vực điện lực, giải pháp “Cải tạo tủ tụ bù trung áp không giao thức đưa vào điều khiển xa trên hệ thống SCADA” của Ðội Quản lý Ðiện Bạc Liêu, Công ty Ðiện lực Cà Mau, đã nâng cao chất lượng cung cấp điện, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cũng như sinh hoạt của người dân. Ông Nguyễn Minh Hoà, Phó Giám đốc Công ty Ðiện lực Cà Mau, cho biết: "Năm 2025, Công ty Ðiện lực Cà Mau được Tổng công ty Ðiện lực miền Nam công nhận 11 sáng kiến; tham gia Hội thi Sáng tạo Khoa học của tỉnh, đơn vị đạt 1 giải Nhì và 3 giải Khuyến khích. Các giải pháp sáng kiến đều có tính ứng dụng cao trong thực tiễn, góp phần nâng cao năng suất lao động, đảm bảo cung cấp điện ổn định, an toàn. Thời gian tới, công ty tiếp tục đẩy mạnh phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nhằm thực hiện tốt mục tiêu phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo".

Giải pháp “Cải tạo tủ tụ bù trung áp không giao thức đưa vào điều khiển xa trên hệ thống SCADA” của Công ty Ðiện lực Cà Mau, góp phần nâng cao chất lượng cung cấp điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cũng như sinh hoạt của người dân.

Thúc đẩy hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, mà còn góp phần cải thiện đời sống của người dân, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, các cấp, các ngành cần hoàn thiện chính sách, huy động hiệu quả các nguồn lực, nhất là nguồn lực từ khu vực tư nhân và quốc tế trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế như hiện nay.

Nguyễn Phú - Chí Diện