Dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương: Những điểm mới cần quan tâm

Để tổ chức hợp lý chính quyền địa phương phù hợp với Hiến pháp năm 2013, bảo đảm chính quyền địa phương các cấp hoạt động có hiệu lực, hiệu quả; bộ máy hành chính Nhà nước thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến cơ sở; phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong việc tham gia xây dựng và giám sát hoạt động của chính quyền địa phương, việc ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương là hết sức cần thiết…

Quang cảnh phiên họp thẩm tra dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương do Ủy ban pháp luật của Quốc hội tổ chức. Ảnh: T.L

Theo phương án 1, ở địa bàn nông thôn, tổ chức cấp chính quyền tại 3 cấp đơn vị hành chính là tỉnh, huyện, xã. Tại địa bàn đô thị chỉ tổ chức cấp chính quyền ở thành phố trực thuộc Trung ương, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, quận và đơn vị hành chính tương đương. Còn tại các phường (thuộc quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và đơn vị hành chính tương đương) sẽ chỉ tổ chức cơ quan hành chính (CQHC) để thực hiện nhiệm vụ của chính quyền địa phương tại phường. Phương án 2 là tiếp tục quy định cấp chính quyền địa phương được tổ chức ở tất cả các đơn vị hành chính, kể cả nông thôn và đô thị.

Đối với quy định về vị trí, tính chất của UBND quận, phường, theo hướng trên cũng sẽ có hai phương án. Nếu vẫn tổ chức HĐND quận, phường thì UBND quận, phường là cơ quan chấp hành của HĐND cùng cấp, CQHC Nhà nước ở quận, phường, chịu trách nhiệm trước HĐND cùng cấp và CQHC Nhà nước cấp trên. Nếu không tổ chức HĐND quận, phường, dự án Luật quy định UBND quận, phường là cơ quan đại diện của UBND cấp trên trực tiếp tại địa bàn quận, phường, chịu trách nhiệm và thực hiện các nhiệm vụ do UBND cấp trên trực tiếp phân công, ủy quyền.

Hiện tại, vẫn còn khá nhiều quan điểm trái chiều nhau liên quan đến mô hình tổ chức chính quyền địa phương. Những quan điểm không đồng ý với phương án chỉ tổ chức CQHC để thực hiện nhiệm vụ của chính quyền địa phương cho rằng, cách thay đổi này là chưa phù hợp, có nhiều khập khiễng.

Cơ cấu tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương

Dự thảo luật có nhiều quy định nhằm tăng cường vai trò của Thường trực HĐND, bảo đảm thường xuyên giữa 2 kỳ họp HĐND; quy định rõ Thường trực HĐND họp thường kỳ mỗi tháng/lần; quy định hoạt động chuyên trách đối với Trưởng ban, Phó trưởng ban của HĐND; quy định tỷ lệ đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện hoạt động chuyên trách phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo; trường hợp có từ 10% trở lên trong tổng số cử tri trên địa bàn cấp xã yêu cầu, Thường trực HĐND cấp xã có trách nhiệm xem xét tổ chức kỳ họp HĐND để họp bàn về nội dung kiến nghị của cử tri.

Dự thảo luật quy định thành viên UBND cấp tỉnh, cấp huyện gồm: Chủ tịch, các phó chủ tịch và các ủy viên để bảo đảm nguyên tắc làm việc tập thể của UBND, tạo điều kiện thực hiện việc giám sát của HĐND và lấy phiếu tín nhiệm đối với Chỉ huy trưởng quân sự, Trưởng công an, người đứng đầu các cơ quan chuyên môn thuộc UBND và Chánh Văn phòng UBND. Phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của tập thể UBND và Chủ tịch UBND theo hướng tăng thẩm quyền, trách nhiệm của Chủ tịch UBND trong việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của UBND và trong việc đình chỉ chức vụ đối với Chủ tịch UBND cấp dưới trực tiếp. Quy định thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc UBND do Chủ tịch UBND bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm ủy viên UBND. Quy định UBND cấp xã mỗi năm có trách nhiệm tổ chức ít nhất một lần hội nghị trao đổi, đối thoại với nhân dân về tình hình hoạt động của UBND và những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của công dân ở địa phương.

K.K