Đừng để nước đến chân mới nhảy

Đêm 18/10/2012, Minh Trung - người em bạn dì ở thị trấn Gành Hào (huyện Đông Hải) điện cho tôi để cung cấp thông tin nước ngập chưa từng có từ trước đến nay. Tôi còn nhớ cái giọng hớt hãi của nó: “Sáng mai anh xuống đây liền nghe, nước ngập cả thị trấn rồi nè!”. Vậy là từ tờ mờ sáng, tôi đã dong xe theo tuyến đê biển về Gành Hào để xem thực hư như thế nào.

Nước đến chân người dân không biết

Trên con đê ven rừng phòng hộ từ biển Nhà Mát (TP. Bạc Liêu) về thị trấn Gành Hào (huyện Đông Hải) phải đi qua mấy xã ven biển của huyện Hòa Bình là Vĩnh Hậu, Vĩnh Hậu A và Vĩnh Thịnh. Thế nhưng, tôi có cảm giác như đang đi giữa Đồng Tháp Mười vào mùa nước nổi. Bởi hàng chục căn nhà sống ngoài rừng phòng hộ và cả trong đê gần như bị cách biệt hoàn toàn vì nước ngập bao quanh. Nhìn gương mặt thiểu não móc từng cục đất để đắp cao bờ bao vuông tôm trong khu vực rừng phòng hộ, ông Trần Văn Thượng (xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình) than thở: “Chỉ một đêm thôi mà bao công sức của cả năm làm lụng vất vả gần như mất sạch, tôm - cá theo nước ra ngoài hết rồi…”. Rồi ông dỡ cái lú lên cho tôi coi, chẳng có con cá, con tôm nào trong đó cả. Riêng vợ ông vẫn nuôi chút hy vọng, tiếp tục đắp cao bờ bao để mong giữ lại chút con tôm, con cá còn sót lại.

Triều cường dâng cao ngập nhà dân ở xã Vĩnh Hâu A (huyện Hòa Bình). Ảnh: L.D

Qua khảo sát thực tế, phần lớn người dân đều không nắm được thông tin triều cường dân cao. Bà Nguyễn Thị Trinh (ấp 3, thị trấn Gành Hào) cho biết: “Nếu so với cơn bão số 5 (năm 1997) thì đây là đợt nước dâng cao nhất từ trước đến nay. Nhà tôi nước ngập cao gần nửa thước. Sự thay đổi thất thường này làm cho nhiều người lo lắng, nhưng không hiểu sao địa phương lại không thông báo cho dân biết”.

Thật vậy, nhiều hộ dân sống tại thị trấn Gành Hào cảm thấy chới với khi thủy triều đột ngột dâng cao, thậm chí các cơ quan ban ngành của huyện cũng trở tay không kịp. Ông Nguyễn Minh Hệ, Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ huyện Đông Hải, nói: “Từ 3 giờ sáng, nước đã tràn ngập gần như cả thị trấn, nhìn thấy chỗ nào cũng có nước. Tôi phải chạy đi báo động, gõ cửa từng cơ quan vì không ai nghĩ nước sẽ dâng cao như vậy”. Không nghĩ hay chủ quan? Bởi thông tin triều cường năm nay dâng cao được phát liên tục trên Đài Truyền thanh huyện. Và kết quả của việc không chủ động ứng phó là, chỉ trong một đêm, toàn huyện đã có hơn 1.650 hộ nuôi trồng thủy sản bị vỡ bờ bao, làm ảnh hưởng diện tích nuôi trồng trên 2.361ha, cùng trên 500 căn nhà, 85 tuyến đường, 19 điểm trường và nhiều chợ xã, thị trấn… bị thiệt hại do nước ngập.

Họa chực chờ - dân vẫn chưa hay

Phản ánh về thực trạng người dân không nắm thông tin về triều cường năm nay dâng cao, ông Nguyễn Trường Hận, Phó trưởng Ban chỉ huy Phòng chống lụt bão và giảm nhẹ thiên tai huyện Đông Hải, khẳng định: “Nguyên nhân thiệt hại khá nặng nề của đợt triều cường lần này, ngoài dự báo sai, người dân chủ quan, còn có trách nhiệm của ngành quản lý, địa phương chưa làm tốt vai trò của mình. Việc tuyên truyền, thông tin cho người dân còn chưa đến nơi, đến chốn”. Ông Hận cũng cho biết thêm, năm nay bên cạnh việc ảnh hưởng nặng nề từ triều cường dâng cao, khu vực các ấp 1, 2, 3 và 4 của thị trấn Gành Hào còn phải đối mặt với nguy cơ sạt lở, đặc biệt là thời gian từ nay đến cuối năm.

Biết thế, nhưng qua khảo sát thực tế tại khu vực này cho thấy, nhiều người dân vẫn chưa nắm được thông tin cảnh báo. Nhiều hộ dân đang sống trên “miệng hà bá”, có nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào cũng chưa hề hay biết. Ông Cái Minh Hải Âu (cán bộ phụ trách nông nghiệp - phòng chống lụt bão thị trấn Gành Hào) thừa nhận: “Ngay từ tháng 8/2012, UBND thị trấn Gành Hào đã có kế hoạch phòng chống lụt bão và ứng phó với sạt lở. Có lẽ, cán bộ ấp chưa triển khai nên người dân không hay”. Vậy, bao giờ người dân mới hay? Và điều gì sẽ xảy ra, nếu như tất cả đều “vô tư” như đợt triều cường dâng vừa qua? Vì theo dự báo của Trung tâm Khí tượng - Thủy văn Bạc Liêu, tháng 11 tới đây sẽ còn các đợt triều cường cao hơn thế nữa.

Có lẽ, bài học đắt giá này cần được kiểm điểm một cách nghiêm túc, nhất là những người có trách nhiệm với tài sản, tính mạng của người dân. Chứ không thể thay nhau đổ lỗi đã chỉ đạo xong, đã thông báo rồi!

Trên con đê từ thị trấn Gành Hào trở về Nhà Mát, nhìn những căn nhà nằm trơ trọi giữa biển nước mênh mông, tôi chợt rùng mình và thấm thía lời dạy của ông bà mình: “Chớ có để nước đến chân mới nhảy!”.

LƯ DŨNG