Đừng để trẻ đánh mất tuổi thơ

Gần đây, trên trang Youtube xuất hiện nhiều clip văn nghệ có nguồn gốc từ châu Phi, có thể là clip gốc hoặc được các bạn Việt Nam chỉnh sửa lại. Đó là những clip phản ánh chân thật về cuộc sống lạc quan, yêu đời của trẻ em châu Phi, thông qua điệu nhảy không tên gọi mà bất cứ ai xem cũng phải bật cười.
Những clip này một phần phản ánh đời sống của người dân châu Phi: nắng gió, khổ sở, đói nghèo. Họ mặc những bộ quần áo như trẻ em Việt Nam thời thập niên 90 của thế kỷ trước. Những bộ đồ có lẽ được nhận từ viện trợ của các tổ chức từ thiện, rộng thùng thình so với ngoại hình các em. Giày thì mang chiếc đỏ chiếc trắng, có em thoải mái đi chân trần trên đất cát nóng bỏng. Dù đời sống khắc nghiệt nhưng lũ trẻ con vẫn lạc quan yêu đời. Không cần phải điện thoại đắt tiền, máy ảnh có độ phân giải cao hay chiếc loa karaoke di động tích hợp. Chỉ là một chiếc cassette cũ kỹ đã trở thành nguồn cảm hứng cho những điệu nhảy đẹp, lạ, độc đáo và có phần hài hước. 
Giữa một bãi đất trống của làng quê yên bình, dù nắng gió, ít cây xanh, nhưng bọn trẻ vẫn tụ tập đông đúc để biểu diễn văn nghệ “cây nhà lá vườn”. Chiếc cassette được đặt nhẹ nhàng ở một nơi dễ phát ra âm thanh to nhất rồi bọn trẻ bật nhạc lên và nhảy. Không cần tập dượt trước nhưng các bạn nhảy tập thể rất ăn ý, nhuần nhuyễn. Có vài clip bọn trẻ nhảy đơn, nhảy cặp hoặc thay người rồi ra ngoài vây quanh vỗ tay cổ vũ. Nhìn những nụ cười hồn nhiên, ánh mắt vô tư, phong thái lạc quan, ai xem clip cũng phải suy ngẫm. Họ nghèo đói, thiếu thốn vật chất, nhưng niềm vui của họ đâu có nghèo. Mà đó lại là những niềm vui làm nguồn động lực để họ ước mơ khát khao về một cuộc sống đủ đầy trong tương lai.

Trồng hoa trồng nụ - một trong những trò chơi dân gian thú vị của trẻ em Việt Nam. Ảnh minh họa: B.T

Đó là cơ sở khởi phát ra nhiều vũ điệu nổi tiếng có nguồn gốc từ châu Phi: Tango (dù là tài sản phi vật thể của Argentina), Samba (được biết đến ở Brazil), Rumba, Salsa, Cha cha cha... Phần lớn những điệu nhảy vừa nêu trên đều do những nô lệ châu Phi mang văn hóa của họ đi khắp châu Mỹ, châu Âu sau đó định hình và phát triển cho đến ngày hôm nay. Và cũng nhờ sự hồn nhiên, khát khao cháy bổng của tuổi thiếu thời ấy đã sản sinh ra những người con da màu tuyệt vời như: Usain Bolt, Muhammad Ali, Will Smith, Oprah Winfrey...
Trong khi đó ở nước ta, trẻ em bây giờ đánh rơi tuổi hồn nhiên rất nhiều. Việt Nam đã qua thời gian khó, tiếp nhận những công nghệ tiên tiến của thế giới nhưng cũng kéo theo đó là việc trẻ em “già trước tuổi”. Bọn trẻ bây giờ ít quan tâm đến những trò chơi dân gian như trước: đánh trận giả, kéo co, ú tim, nhảy dây, nhảy lò cò, bắn bi... Thay vào đó, chúng dán mắt vào màn hình máy tính, điện thoại thông minh để chơi game online, xem những bộ phim, đoạn clip, nghe những bài hát sặc mùi yêu đương, ủy mị. Sân chơi thực tế dần teo tóp đi. Con nít bây giờ lười hòa đồng, chơi nhóm như trước. Sau những buổi tan học, chúng nhốt mình trong phòng để chơi game, chat trên Zalo, Facebook hay live-stream... Chúng nghĩ, như thế quá tiện lợi rồi, vừa trò chuyện, chơi game, nghe nhạc, cần gì phải gặp bạn bè trong xóm cho mệt. Những thú vui trên mạng đã cám dỗ bọn trẻ, dù rằng chưa lường trước những độc hại, nhưng thực tế cho thấy trẻ bị lạc vào mê cung công nghệ đến độ nhập nhằng giữa thực và ảo. Tất nhiên công nghệ rất cần thiết với đời sống con người, nhưng không vì thế biến con thành những đứa trẻ nô lệ công nghệ. Tại sao ở phương Tây, công nghệ của họ đi trước ta vài chục năm nhưng trẻ con vẫn ham đọc sách truyền thống, đọc bất cứ nơi đâu, trong khi trẻ con ở nước ta thì ngược lại? Ấy là vì phụ huynh xứ họ có kỹ năng giáo dục con cái hoàn hảo.
Có phụ huynh đổ thừa hoàn cảnh rằng “ăn theo thuở, ở theo thời”, tức sống thời đại công nghệ mà lạc hậu, quê mùa sao mà tiến bộ. Hay những sân chơi dân dã của trẻ con đã trở thành các khu công nghiệp, các tòa cao ốc, còn đâu chỗ để các em vui đùa. Xin thưa, rất nhiều nơi để trẻ sinh hoạt cộng đồng: công viên, sân trường, quảng trường, nhà văn hóa... Cái chính là do ở phụ huynh, không hướng con vào một lối sống hồn nhiên, thực tế, đúng tuổi mà thôi.
Biết rằng mỗi quốc gia có một nền văn hóa và phong cách sinh hoạt cộng đồng khác nhau. Nhưng ở góc độ tuổi thơ, sự hồn nhiên, trong sáng đều không biên giới. Nơi nào cũng thế. Vậy nên, hãy để cho trẻ có được một tuổi thơ đúng nghĩa bằng sự giáo dục công bằng, khéo léo, thực tế. Ðừng dẫn dắt con trẻ vào lối sống người lớn thái quá, để rồi khi trưởng thành, trẻ sẽ tiếc hoài cái tuổi hồn nhiên thuở nào.
ĐẶNG TRUNG THÀNH